Geplaatst op 3 maart 2009 door: Anouk Middelkamp | 0 reacties | Reageer

‘Euthanasie mag geen routine worden’

Ik kwam op een gegeven moment op een leeftijd dat ik mezelf afvroeg wat ik nog wilde met mijn carrière. Als ik nog een stap wilde maken, moest ik het nu doen. Ik wist inmiddels wel dat ik iets bestuurlijks in de zorg wilde doen en toen kwam de advertentie van de NVVE voorbij. Ik kwam hier op het kantoor voor een gesprek en wist meteen dat ik op de goede plek zat. Ik ben nu druk bezig met inwerken en het valt mij op dat het, qua hectiek, niet eens zoveel verschilt. In het ziekenhuis werd ik geleefd door de patiënten, hier is er ook altijd van alles te doen. Hoewel ik als directeur vooral de grote lijnen in de gaten houd, krijg ik ook veel vreselijke verhalen te horen, van mensen die contact opnemen met de vereniging. Het is dan wel een voordeel dat ik arts ben. Ik kan de verhalen in een kader plaatsen, weet wat er gebeurt tijdens een ziekteproces.

Begeleiden

Tijdens mijn werk als longarts heb ik regelmatig te maken gehad met euthanasie. Ik heb het ook een aantal keer toegepast. Vooral bij patiënten met longkanker wist je vaak al dat er een dergelijk traject aan zat te komen. Ik vond het mooi om zo’n patiënt optimaal te begeleiden en hem of haar zo min mogelijk laten lijden. Op een waardige manier overlijden, dat vind ik erg belangrijk. Ik heb eigenlijk nooit gewetensbezwaren gehad. Ook het handelen van de dokter is eindig. De dood hoort bij het leven en ik vind het mijn taak, als arts, om daar ook bij te helpen. Je mag daar, normaal gesproken, niet je handen vanaf trekken. Natuurlijk heb ik wel respect voor artsen die uit morele of religieuze overwegingen geen euthanasie toepassen. Maar dan moeten ze daar wel vanaf het begin duidelijk over zijn.
Hoewel ik voorstander ben van euthanasie, vind ik dat het absoluut geen routine mag worden. Het is en blijft een behandeling die ook iets met jou als dokter doet. Ik kan me nog herinneren dat ik voor het eerst een infuus inspoot, met bibberende handen. Ook in de aanloop naar zo’n moment denk je er regelmatig over na. Het is een proces waar je doorheen gaat, samen met de patiënt."

Euthanasiewet

"Het is allemaal wel veranderd sinds de Euthanasiewet is ingegaan. Daarvóór kon je eigenlijk nauwelijks met collega’s praten over de uitvoering van een euthanasie. Als je vragen had over de combinatie van middelen of de uitwerking ervan, was dat lastig. Ik had wel eens het gevoel dat ik in het diepe zwom en dat er geen reddingsvest voorhanden was. Nu is dat gelukkig anders; onder artsen wordt er wel openlijk over gepraat.
Desondanks vind ik dat het dokters nog wel eens aan moed en compassie ontbreekt. Ze durven niet mee te werken aan euthanasie en kiezen dan voor een veilige uitweg, zoals palliatieve sedatie. Als NVVE vinden we dat sedatie absoluut iets anders is dan euthanasie. Uit recente onderzoeken blijkt dat sedatie lang niet altijd goed wordt toegepast. Bij artsen is er nog veel onduidelijkheid over de mogelijkheden en de problemen die kunnen ontstaan. In de verhalen over de bijna-dood-ervaringen hoor je ook regelmatig dat patiënten tijdens de sedatie wel degelijk bij bewustzijn zijn geweest. Ook gebeurt het wel eens dat het stervensproces heel lang duurt, soms wel tien dagen. Voor nabestaanden is dat onmenselijk.
Wij vinden het belangrijk dat sedatie niet wordt gebruikt als vervanger voor euthanasie. Het is iets wezenlijks anders en patiënten maken ook niet voor niets een bewuste keuze voor euthanasie.

Een ander onderwerp, waar we als NVVE nu veel mee bezig zijn, is de groep uitbehandelde psychiatrisch patiënten. Zij vallen officieel wel onder de Euthanasiewet, maar lopen in de praktijk vaak tegen problemen aan als zij hun doodswens kenbaar maken. Je ziet dat heel mooi in de film ‘Mag ik dood’ van Eveline van Dijck, waarin ze haar zus volgt, die na jaren van psychiatrische behandelingen niet meer verder wil leven. Het is een heel aangrijpende film, waarin ze wordt gevolgd in haar zoektocht naar hulp. Uiteindelijk hangt ze zichzelf op, heel verschrikkelijk. Zoiets zou niet mogelijk moeten zijn, ook deze patiënten hebben recht op hulp.
Datzelfde geldt voor demente mensen. Ook zij hebben vaak het gevoel in de kou te staan als zij een doodswens uiten. Zelfs als zij een wilsverklaring hebben, blijft het lastig om euthanasie toe te laten passen. Veel mensen hebben het idee dat demente ouderen niet lijden, omdat ze niet meer helder zijn. Ik geloof dat niet. Ik heb zelf ooit als vakantiehulp bij deze mensen gewerkt en ik kan me niet voorstellen dat ze niet lijden. Als een kind iedere dag zijn poep aan de muur smeert, gaan alle alarmbellen rinkelen. Maar als demente ouderen dat doen, wordt het niet als een probleem gezien. Volgens mij geeft het wel degelijk aan dat deze mensen lijden. Ook het argument dat dementerenden niet meer zichzelf zijn en daardoor geen doodswens meer zouden hebben, vind ik onzin. Deze mensen hebben juist een wilsverklaring ondertekend omdat ze waardig willen sterven. Dat betekent ook dat ze als zichzelf willen overlijden. Het waardigheidscriterium zou ook in de wet moet worden opgenomen."

Discussie

"Ik vind deze onderwerpen ontzettend belangrijk en wil de komende tijd mijn best doen om ervoor te zorgen dat er voldoende aandacht voor komt. Dat betekent dat ik regelmatig in discussies en in de media zal verschijnen om de standpunten van de NVVE te verwoorden. Dat is natuurlijk wel spannend, maar ik heb er alle vertrouwen in dat het goed gaat. Als je ergens achter staat, is het voeren van een discussie niet zo moeilijk.
Dat ik daardoor ook een bekend hoofd krijg, is wel wennen. Laatst stond er een interview met mij in een landelijk ochtendblad, met een grote foto erbij. Ik zat in de trein tegenover iemand die de krant zat te lezen. Ik zag hem naar mij kijken en de foto met mij vergelijken. Ik heb hem maar verteld dat het inderdaad een foto van mij was. Hij vond het erg grappig, dat hij mij tegenkwam in de trein. Dat soort dingen zullen in de toekomst wel vaker gebeuren.

Ook inhoudelijk wil ik de komende jaren veel bereiken. Toen ik stopte met mijn praktijk in Woerden en het duidelijk was dat ik bij de NVVE ging werken, kreeg ik een reactie van een huisarts uit een van de omliggende christelijke dorpen. Hij vond dat ik er maar voor moest zorgen dat de vereniging zou worden opgeheven. Vanuit zijn denkbeelden was ik het daar natuurlijk niet mee eens. Maar het zou mooi zijn als de vereniging op een bepaald moment niet meer nodig zou zijn. Dat we ons doel hebben bereikt: iedereen de vrije keuze geven op welke manier hij of zij wil overlijden.”

Trefwoorden

Opinie, Interviews