Leugens en wetenschap
Fraude, ook de wetenschap ontkomt er niet aan. Onlangs gaf de hoofdredacteur van een vooraanstaand orthopedietijdschrift een voordracht over een belangrijke fraudebevinding. Een groep auteurs, die meerdere malen in het tijdschrift had gepubliceerd, bleek volledige patiëntenseries verzonnen te hebben. Enkele jaren na publicatie kwam de redactie erachter. Een groot erratum werd direct op de website geplaatst, de publicaties werden verwijderd en de media werden erbij gehaald. Uiteraard was dit niet de eerste wetenschappelijke fraudezaak, maar het was wel een van de zeldzamere keren dat een redactie het ontdekte en de media er aandacht aan besteedde. Het zou toch naïef zijn om ons niet te realiseren dat het hier om het topje van de ijsberg gaat.
Aan onderzoek en aan de publicatie van resultaten wordt tot in buiten proportionele mate veel belang gehecht. Redenen genoeg om ‘de wetenschap af en toe een handje te helpen’ en resultaten naar de goede hand te zetten. Belangen kunnen enorm zijn, de druk hoog, de roem groot en beloningen worden maar ten dele aan banden gelegd. Technieken om resultaten positiever te doen lijken dan in ze in werkelijkheid zijn, zijn er genoeg en ze vormen het onderwerp van de nodige literatuur. Statistici kunnen hier een belangrijke rol in spelen en de uitspraak van een professor tijdens de Harvard Journal Club zal ik dan ook nooit vergeten. Met een typerend Texaans accent interrumpeerde hij met de woorden: “There are liars, there are damn liars, and there are statisticians!”.
De farmaceutische industrie heeft in de afgelopen eeuwen ook de nodige technieken en beloningen gevonden om artsen te overtuigen van hun producten. Uit meta-analyse is gebleken dat gesponsorde onderzoeken geassocieerd zijn met een positief resultaat van de onderzochte producten. Geheel begrijpelijk want wie gaat nou zijn eigen product onderuit halen? Liever wordt onderzoek voortijdig stopgezet en in de doofpot, gestopt tenzij er natuurlijk een ander postieve toevalsbevinding uit voort kwam; dan wordt het verhaal simpelweg omgedraaid. Mede hiervoor zijn mededelingen van belangenconflict in het leven geroepen maar of deze de daadwerkelijke belangen voldoende weergeven, durf ik te betwijffelen.
Met een verandering van onderzoeksmentaliteit valt wellicht meer te bereiken. Ten eerste is het onderzoeken vanuit de veronderstelling van eigen gelijk de verkeerde uitgangspositie. Vanuit onze onderzoeksafdeling proberen we daarom te werken vanuit het principe dat wetenschap er niet is om ons gelijk maar juist ons ongelijk te bewijzen. Ten tweede zou eerlijkheid meer moeten worden nagestreefd en vooral ook meer worden beloond. Ik juich de auteurs en reviewers van een recent verschenen artikel toe vanwege hun conclusie: “Naar aanleiding van een teleurstellend resultaat raden we de gebruikte techniek ten zeerste af”. Wetenschappers zouden meer gestimuleerd moeten worden om ook hun teleurstellende resultaten te publiceren. Dat is wetenschap de hand toereiken!
- Bekeken (17371)
- Reacties (3)
Reacties (3)
(Advertentie)
