Eindelijk: een behandeling bij artrose die vaak werkt

Veel onderzochte artrosebehandelingen verbeteren pijn niet beter dan placebo of zoutoplossing, laat artrose-expert prof. dr. Henning Bliddal (Denemarken) zien tijdens een plenaire lezing.¹ Met één – hoopgevende – uitzondering: gewichtsverlies. Dat werkt op de symptomen, maar mogelijk ook anti-inflammatoir én ziektemodificerend.

Hyaluronzuur

Intra-articulaire behandeling blijft aantrekkelijk, omdat artrose zich lokaal in het gewricht manifesteert. Toch heeft een multicentertrial met hyaluronzuur bij knieartrose volgens Bliddal al 30 jaar geleden laten zien hoe groot het contextuele effect is.² “De pijn verbeterde, maar niet beter dan met zoutoplossing. Bliddal, met onderkoelde humor: “Saline seems quite good.”

Corticosteroïden

Ook intra-articulaire triamcinoloninjecties bij knieartrose maken het verschil met zoutoplossing niet waar. In een gerandomiseerde studie uit 2017 kregen patiënten elke 3 maanden een injectie, maar over 2 jaar liepen de pijncurves vrijwel gelijk.³

Nieuwe injecties

Hetzelfde patroon zag Bliddal bij nieuwere intra-articulaire middelen, zoals de CLK2/DYRK1A-remmer lorecivivint.⁴ De behandeling werkte, maar placebo ook. Ook nepinjecties gaven een vergelijkbaar beloop.⁵ En in een studie met polyacrylamidegel versus hyaluronzuur werd evenmin een duidelijk verschil gezien, al bleef de verbetering in pijnbeleving langdurig behouden.^6,7 Het blijft dus lastig om het productspecifieke effect te onderscheiden van dat van zoutoplossing, nepinjecties of contextfactoren.

Systemische therapie

Systemische anti-inflammatoire behandeling is ook al geen oplossing. Prednisolon 10 mg gaf bij inflammatoire handartrose wel pijnverlichting, maar na stoppen verdween het effect.⁸ Voor lutikizumab en colchicine zijn de resultaten niet overtuigend.^9,10

Gewichtsverlies

Obesitas is sterk geassocieerd met artrose, vooral van de knie.¹¹ In studies leidt ongeveer 10% gewichtsverlies tot duidelijke verbetering van pijn en functie.¹² Ook in een recente studie met semaglutide bij mensen met obesitas en knieartrose verschillen de pijncurves duidelijk van die bij placebo.¹³ Soms is een heup- of knievervanging ermee te voorkomen.^14,15 “Dat gewichtsverlies werkt op de klachten is duidelijk. Nu moeten we uitzoeken of GLP1-receptoragonisten ook directe effecten hebben op de gewrichten.”

Bronnen:

1. Bliddal H, Emerging therapies in OA. EULAR 2026, plenary lecture.
2. Lohmander LS, Dalén N, Englund G, et al. Intra-articular hyaluronan injections in the treatment of osteoarthritis of the knee: a randomised, double blind, placebo controlled multicentre trial. Ann Rheum Dis. 1996;55:424-31.
3. McAlindon TE, LaValley MP, Harvey WF, et al. Effect of intra-articular triamcinolone vs saline on knee cartilage volume and pain in patients with knee osteoarthritis: a randomized clinical trial. JAMA. 2017;317:1967-75.
4. Yazici Y, McAlindon TE, Gibofsky A, et al. Lorecivivint, a novel intraarticular CDC-like kinase 2 and dual-specificity tyrosine phosphorylation-regulated kinase 1a inhibitor and wnt pathway modulator for the treatment of knee osteoarthritis: a phase ii randomized trial. Arthritis Rheumatol. 2020;72:1694-706.
5. Tambiah JRS, Simsek I, Swearingen CJ, et al. Comparing patient-reported outcomes from sham and saline-based placebo injections for knee osteoarthritis: data from a randomized clinical trial of lorecivivint. Am J Sports Med. 2022;50:630-36.
6. Bliddal H, Beier J, Hartkopp A, et al. Polyacrylamide gel versus hyaluronic acid for the treatment of knee osteoarthritis: a randomised controlled study. Clin Exp Rheumatol. 2024;42:1729-35.
7. Bliddal H, Beier J, Hartkopp A, et al. Effectiveness and safety of polyacrylamide hydrogel injection for knee osteoarthritis: results from a 12-month follow up of an open-label study. J Orthop Surg Res. 2024;19:274.
8. Kroon FPB, Kortekaas MC, Boonen A, et al. Results of a 6-week treatment with 10 mg prednisolone in patients with hand osteoarthritis (HOPE): a double-blind, randomised, placebo-controlled trial. Lancet. 2019;394:1993-2001.
9. Fleischmann RM, Bliddal H, Blanco FJ, et al. A phase II trial of lutikizumab, an anti-interleukin-1α/β dual variable domain immunoglobulin, in knee osteoarthritis patients with synovitis. Arthritis Rheumatol. 2019;71:1056-69.
10. Døssing A, Henriksen M, Ellegaard K, et al. Colchicine twice a day for hand osteoarthritis (COLOR): a double-blind, randomised, placebo-controlled trial. Lancet Rheumatol. 20235:e254-62.
11. Reyes C, Leyland KM, Peat G, et al. Association between overweight and obesity and risk of clinically diagnosed knee, hip, and hand osteoarthritis: a population-based cohort study. Arthritis Rheumatol. 2016;68:1869-75.
12. Riecke BF, Christensen R, Christensen P, et al. Comparing two low-energy diets for the treatment of knee osteoarthritis symptoms in obese patients: a pragmatic randomized clinical trial. Osteoarthritis Cartilage. 2010;18:746-54.
13. Bliddal H, Bays H, Czernichow S, et al. Once-weekly semaglutide in persons with obesity and knee osteoarthritis. N Engl J Med. 2024;391:1573-83.
14. Jin X, Gibson AA, Gale J, et al. Does weight loss reduce the incidence of total knee and hip replacement for osteoarthritis? A prospective cohort study among middle-aged and older adults with overweight or obesity. Int J Obes (Lond). 2021;45:1696-704.
15. Zhu H, Zhou L, Wang Q, et al. Glucagon-like peptide-1 receptor agonists as a disease-modifying therapy for knee osteoarthritis mediated by weight loss: findings from the Shanghai osteoarthritis cohort. Ann Rheum Dis. 2023;82:1218-26.