‘Heb je ook klachten van de menopauze?’

Het gaat in de spreekkamer vaak over pijn, stijfheid, vermoeidheid, slaapstoornissen of functieverlies. Verpleegkundig specialist reumatologie en menopauze-onderzoeker Mary Gillespie (Ierland) zet de schijnwerper op een klinische variabele die niet vaak wordt uitgevraagd, maar wel veel klachten geeft: de menopauze.¹

Veel vrouwen met een inflammatoire of auto-immuunziekte brengen een groot deel van hun leven in de postmenopauzale fase door. Gillespie: “Daar zit ook de kloof: reumatologen vragen wél naar gezwollen gewrichten, maar lang niet altijd naar menopauze.” Dat is een probleem, want veel symptomen overlappen.² “Is er sprake van inflammatoire activiteit, hormonale transitie of persisterende ziekteactiviteit? De EULAR-richtlijnen bevelen aan om bij klachten die de reumatische aandoening lijken te verergeren, ook te vragen naar de menopauze.”³

Menopauzechecklist

De daling van oestrogeen heeft bovendien effecten op spieren, pezen, kraakbeen, collageen en bot.⁴ Daardoor kunnen klachten ontstaan of toenemen zoals artralgie, verlies van spierkracht, peesproblemen, osteoporose en mogelijk progressie van artrose. “De menopauze kan pijnbeleving, vermoeidheid, slaap en het algeheel functioneren beïnvloeden.”

Het advies van Gillespie is om menopauze mee te nemen in het consult. “Dat hoeft niet veel extra tijd te kosten. Een menopauzechecklist kan helpen bij het interpreteren van de klachten. Vraag eerst of de vrouw al in de (peri)menopauze is. Daarna volgen het inschatten van de impact op kwaliteit van leven, slaap, stemming en functioneren, het beoordelen van risico’s zoals botgezondheid, cardiovasculaire gezondheid, gewicht en mentaal welzijn, en het bespreken van leefstijl, medicatie en eventuele verwijzing.”⁵

Samenwerking

Lastig is natuurlijk dat vrouwen hun hormonen en reumatische klachten niet gescheiden ervaren. “Daarom kan de reumatoloog samenwerking zoeken met bijvoorbeeld de huisarts, gynaecoloog of overgangsconsulent. Samen kun je een plan opstellen en van daaruit de ziekteactiviteit en de menopauze behandelen.”⁶

Bronnen:

1. Gillespie M. Bridging the gap: Menopause management in RMD care. EULAR 2026, invited speaker presentation.
2. Wright VJ, Schwartzman JD, Itinoche R, et al. The musculoskeletal syndrome of menopause. Climacteric. 2024;27:466-72.
3. Andreoli L, Bertsias GK, Agmon-Levin N, et al. EULAR recommendations for women’s health and the management of family planning, assisted reproduction, pregnancy and menopause in patients with systemic lupus erythematosus and/or antiphospholipid syndrome. Ann Rheum Dis. 2017;76:476-85.
4. Leblanc DR, Schneider M, Angele P, et al. The effect of estrogen on tendon and ligament metabolism and function. J Steroid Biochem Mol Biol. 2017;172:106-16.
5. Motta F, Di Simone N, Selmi C. The impact of menopause on autoimmune and rheumatic diseases. Clin Rev Allergy Immunol. 2025;68:32.
6. Naidu KK, Taylor S, Arvind Kaul A, et al. Patient satisfaction and experiences with menopause care for people with autoimmune diseases: an international mixed-methods study from the Menopause MATTERs Project. Maturitas. 2026;205:108811.