De diagnostiek en behandeling van hematologische maligniteiten bij kinderen zijn de afgelopen decennia sterk verbeterd. Dankzij geavanceerde moleculaire technieken en flowcytometrie kunnen leukemieën en lymfomen nauwkeuriger worden geclassificeerd en responsen beter worden vastgesteld. Daarnaast hebben de optimalisatie van bestaande behandelingen en de komst van doelgerichte en immunotherapieën de overleving naar een nog hoger niveau gebracht, de bijwerkingen verminderd en de kwaliteit van leven verbeterd. Kinderhemato-oncoloog dr. F.J. (Paco) Bautista Sirvent (Prinses Máxima Centrum voor kinderoncologie) geeft een beknopte samenvatting van de nieuwe ontwikkelingen.
In Nederland wordt jaarlijks bij ongeveer 600 kinderen kanker vastgesteld.1 De meest voorkomende vormen van kanker zijn hematologische maligniteiten, waaronder acute lymfatische leukemie (ALL; 18% van de maligniteiten bij kinderen), hodgkinlymfoom en non-hodgkinlymfoom (beide 7%).
“Hoewel kanker dus niet vaak voorkomt bij kinderen is de impact van kanker groot, mede omdat het een van de belangrijkste doodsoorzaken is bij kinderen van 1 jaar en ouder.2 In het algemeen is de prognose echter zeer goed. De 5-jaars relatieve overleving bij kinderen met B-cel ALL is bijvoorbeeld 91,4% en bij kinderen met T-cel ALL 78,2%.3 Bij volwassenen is dit respectievelijk 33,3 en 37,6%. Helaas zijn er wel aanzienlijke verschillen in de algehele overleving (OS) bij kinderen uit hoge- en lage-inkomenslanden. Zo is de OS in Noordwest-Europese landen beter dan in Oost-Europese landen.4 Dit verschil wordt veroorzaakt door een aantal factoren, zoals de ongelijke toegang tot nieuwe geneesmiddelen, ondersteunende zorg en klinische studies”, vertelt Paco Bautista Sirvent.
Klinisch onderzoek
Omdat er voor veel hematologische maligniteiten bij kinderen bijna een OS-plateau lijkt te zijn bereikt, richt men zich in klinische studies steeds vaker op de optimalisatie van de bestaande diagnostiek en behandelingen, en op vermindering van de bijwerkingen. Hierdoor hebben kinderen die voor kanker worden behandeld bijvoorbeeld toegang gekregen tot betere diagnostische methoden om micro-organismen op te sporen en tot effectievere antibiotica en fungiciden. Een ander voorbeeld is de detectie van meetbare restziekte (MRD) met behulp van next generation sequencing. Bautista: “Tot enkele jaren geleden werd bij kinderen met hematologische maligniteiten de respons op een behandeling bepaald aan de hand van het aantal blasten in het beenmerg. Tegenwoordig kunnen we de respons veel beter vaststellen door de bepaling van MRD met behulp van moleculaire technieken of flowcytometrie.”
Omdat de behandeling van kinderen met kanker vanwege bijwerkingen op de korte tot lange termijn geassocieerd is met morbiditeit en mortaliteit, is het verminderen van die bijwerkingen een belangrijk doel van het klinisch onderzoek. “Een manier om dit te realiseren is door toxische therapieën, zoals chemotherapie, te vervangen door nieuwe middelen die minimaal even effectief zijn, maar minder bijwerkingen hebben”, aldus Bautista.
Nieuwe middelen
Klinische studies naar nieuwe middelen worden minder vaak uitgevoerd bij kinderen dan bij volwassenen, maar hebben desalniettemin geleid tot tal van nieuwe behandelopties. Recente voorbeelden zijn monotherapie met blinatumomab voor gerecidiveerde of refractaire (RR), Philadelphia-chromosoom-negatieve, CD19-positieve B-ALL en inotuzumab ozogamicine bij kinderen van 1 jaar en ouder met RR, CD22-positieve B-cel-precursor ALL. “Een van de huidige uitdagingen is om dergelijke doelgerichte therapieën ook te registreren voor de frontline behandeling van hematologische maligniteiten. Daarnaast gaat er veel aandacht uit naar de toepassing van immunotherapieën, zoals met chimere antigeenreceptor (CAR) T-cellen gericht tegen CD19. Een voorbeeld is het geregistreerde tisagenlecleucel, dat in klinisch onderzoek veilig bleek en geassocieerd was met een aanzienlijke werkzaamheid bij kinderen met RR B-ALL.5 Verder bleken PD-1-remmers geassocieerd met een goede uitkomst bij patiënten met klassiek hodgkinlymfoom. PD-1-remmers hebben dan ook een significante impact gehad op de behandeling van deze patiënten in de dagelijkse praktijk”, vertelt Bautista.
Ten aanzien van de toekomstige behandeling van hematologische maligniteiten bij kinderen is hij optimistisch. “Diverse klinische studies hebben veelbelovende resultaten laten zien met nieuwe therapieën en er is een aantal initiatieven gaande, zoals het Innovative Therapies for Children and Adolescents with Cancer (ITCC)-Consortium en het ACCELERATE-platform, die de internationale samenwerking zullen versterken.”
Referenties:
- https://iknl.nl/kankersoorten/kanker-bij-kinderen.
- https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/7052_95/table?ts=1556620194751.
- Trama A, Geerdes EE, Demuru E, et al. Survival of European children, adolescents and young adults diagnosed with haematological malignancies in the period 2000-2013: Results from EUROCARE-6, a population-based study. Eur J Cancer. 2025;222:115336.
- Rauwolf KK, De Rojas T, Martins M, et al. Inequalities in availability of clinical trials for pediatric, adolescent, and young adult patients with cancer in Europe: results from the SIOPE OCEAN project. Lancet Reg Health Eur. 2025;62:101554.
- Maude SL, Laetsch TW, Buechner J, et al. Tisagenlecleucel in children and young adults with B-cell lymphoblastic leukemia. N Engl J Med. 2018;378:439-48.