COVID-19 en diabetes

Delen via:
EASD 2020

Tijdens een veelbezochte sessie op de EASD Virtual Annual Meeting 2020 gingen experts in op de ontwikkelingen rond COVID-19 en diabetes. Zij beantwoorden vragen als: hebben diabetespatiënten een verhoogd risico op COVID-19, zijn hun uitkomsten slechter, is er verschil tussen type 1- en type 2-diabetes en wat hebben de aflopen maanden ons geleerd?

Mensen met T1D lopen een verhoogd risico om te overlijden aan COVID-19, zo blijkt uit een Brits bevolkingsonderzoek dat recentelijk is gepubliceerd in The Lancet Diabetes & Endocrinology. In dit onderzoek had 0,4% T1D en 4,6% T2D. Van de in totaal meer dan 24.000 sterfgevallen had 30% van de mensen diabetes. Na aanpassing voor meerdere risicofactoren bleek het risico op overlijden 2,86 keer hoger bij T1D en 1,8 keer hoger bij T2D vergeleken met mensen zonder diabetes.

Echter, de gemiddelde leeftijd bij overlijden was 78 jaar bij T2D en 72 jaar bij T1D. Voor T1D blijken alleen oudere mensen (> 50 jaar) met een langere diabetesduur (80% langer dan 15 jaar) en een slechtere glucoseregulatie (HbA1c 86 mmol/mol, > 10%) een hoger risico op ernstige klinische uitkomsten door COVID-19 te hebben.

Medicatie

Diabetesmedicatie, zoals DPP-4-remmers, GLP-1-receptoragonisten, insuline, metformine, SGLT2-remmers en SU-derivaten, kan een verhoogd risico geven op COVID-19 doordat deze middelen de expressie en activiteit van het eiwit ACE2 moduleren, de belangrijkste receptor voor SARS-CoV-2.4

Ook de behandeling van het virus kan extra risico’s met zich meebrengen. Zo verslechteren de bloedglucosewaarden bij gebruik van dexamethason. Extra monitoring is nodig en bij T2D bij voorkeur behandeling met insuline. Uit observationele studies blijkt dat bij mensen die statines nemen de uitkomsten tijdens de ziekenhuisopname juist verbeteren.

Ook kan COVID-19 een extra risico geven op het ontstaan van type 1-diabetes door het optreden van ketoacidosen en virale infecties van de alvleesklier. Er blijft controverse over de vraag of SARS-CoV-2 eilandjes en insulineproducerende bètacellen infecteert, wat leidt tot insulinetekort, en in sommige gevallen type 1-diabetes.

Kansen

Toch biedt de pandemie ook kansen: door COVID-19 heeft telehealth een grote sprong voorwaarts gemaakt. De digitale revolutie die al eerder begonnen was met insulinepompen, is nu uitgebreid met sensoren, geautomatiseerde insulinetoediening en bolusadviezen met beter diabetesmanagement als resultaat.

Bronnen:

  1. Overview on Covid-19 in persons with diabetes: What is the evidence? 56th EASD Virtual Meeting 2020. Persberichten.
  2. The Lancet Diabetes & Endocrinology study https://www.thelancet.com/journals/landia/article/PIIS2213-8587(20)30272-2/fulltext.
  3. The Lancet Diabetes & Endocrinology consensus statement: https://www.thelancet.com/journals/landia/article/PIIS2213-8587(20)30152-2/fulltext.
  4. Drucker DJ. Endocr Rev. 2020;14(3):bnaa011, https://doi.org/10.1210/endrev/bnaa011.

COVID-19 en diabetes: een update

jul 2021 | Vaccinatie

Lees meer over COVID-19 en diabetes: een update

Screenen op suïciderisico bij diabetes: waarom artsen aarzelen, maar dat niet zouden moeten

jul 2021

Lees meer over Screenen op suïciderisico bij diabetes: waarom artsen aarzelen, maar dat niet zouden moeten

Diabetesmedicijn bewezen effectief tegen nierfalen

jul 2021 | Chronische nierschade, Dialyse, Hartfalen, Niertransplantatie

Lees meer over Diabetesmedicijn bewezen effectief tegen nierfalen

Diabetes Digest: actuele content door & voor zorgverleners

jun 2021

Lees meer over Diabetes Digest: actuele content door & voor zorgverleners

HbA1c geassocieerd met subklinische atherosclerose bij mensen zonder diabetes

jun 2021 | Atherosclerose

Lees meer over HbA1c geassocieerd met subklinische atherosclerose bij mensen zonder diabetes

Empagliflozine goedgekeurd voor de behandeling van volwassenen met hartfalen en verminderde ejectiefractie

jun 2021 | Hartfalen

Lees meer over Empagliflozine goedgekeurd voor de behandeling van volwassenen met hartfalen en verminderde ejectiefractie

DM2 Pubquiz

12 okt 2021 om 20:00 | Endocrinologie

Lees meer over DM2 Pubquiz

ADA Highlights 2021

5 jul 2021 om 20:30 | Diabetes

Lees meer over ADA Highlights 2021

Ernstige hypoglykemie; het bespreken waard

2 jun 2021 | Kinderen

Lees meer over Ernstige hypoglykemie; het bespreken waard

EASD Highlights 2020

22 dec 2020 | Diabetes

Lees meer over EASD Highlights 2020

ADA Highlights 2020

29 jun 2020 om 20:30 | Diabetes

Lees meer over ADA Highlights 2020

EASD Highlights 2019

10 okt 2019 om 20:30 | Diabetes

Lees meer over EASD Highlights 2019

ADA Highlights 2019

1 jul 2019 om 20:30 | Diabetes

Lees meer over ADA Highlights 2019

Diabetische voet; een nieuwe multidisciplinaire richtlijn

3 okt 2018 om 20:30

Lees meer over Diabetische voet; een nieuwe multidisciplinaire richtlijn

Diabetes Mellitus Type 2: nieuwe richtlijnen voor de huisarts

12 jul 2018 om 20:30

Lees meer over Diabetes Mellitus Type 2: nieuwe richtlijnen voor de huisarts

Persoonsgerichte diabeteszorg en preventie

Diabetes

Lees meer over Persoonsgerichte diabeteszorg en preventie

E-learning over de nieuwe NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2 (2018)

Lees meer over E-learning over de nieuwe NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2 (2018)

EASD in ORANJE 2021

woensdag 29 sep 2021 van 18:00 tot 22:00

Lees meer over EASD in ORANJE 2021

Regionale bijeenkomsten DM2 Pubquiz

dinsdag 12 okt 2021 van 19:30 tot 22:00 | Endocrinologie

Lees meer over Regionale bijeenkomsten DM2 Pubquiz

NDF-nascholing: Cardiorenale complicaties bij DM Type 2

woensdag 1 dec 2021 van 18:30 tot 21:00 | Diabetes

Lees meer over NDF-nascholing: Cardiorenale complicaties bij DM Type 2

Testosteronsuppletie verlaagt risico op diabetes

Lees meer
Lees meer over Testosteronsuppletie verlaagt risico op diabetes

Diabetes verhoogt risico op HF bij patiënten met STEMI

Lees meer
Lees meer over Diabetes verhoogt risico op HF bij patiënten met STEMI

Brede toepasbaarheid dapagliflozine in real world

Lees meer
Lees meer over Brede toepasbaarheid dapagliflozine in real world

SGLT2-remmers en ARNi’s: wel of geen eerstelijnsbehandeling voor HFrEF?

Lees meer
Lees meer over SGLT2-remmers en ARNi’s: wel of geen eerstelijnsbehandeling voor HFrEF?

Nieuwe ESC 2021 Heart Failure Guidelines

Lees meer
Lees meer over Nieuwe ESC 2021 Heart Failure Guidelines

Video: Wat betekenen de resultaten van GRADE voor de klinische praktijk?

Lees meer
Lees meer over Video: Wat betekenen de resultaten van GRADE voor de klinische praktijk?

Video: Een overzicht van de SURPASS-trials - wat is er tot nu toe bekend?

Lees meer
Lees meer over Video: Een overzicht van de SURPASS-trials - wat is er tot nu toe bekend?

Meer cardiovasculaire voordelen met SGLT2-remmers of GLP-1-receptoragonisten?

Lees meer
Lees meer over Meer cardiovasculaire voordelen met SGLT2-remmers of GLP-1-receptoragonisten?

Belangrijke updates van de 2021 Standards of Medical Care in Diabetes

Lees meer
Lees meer over Belangrijke updates van de 2021 Standards of Medical Care in Diabetes

Podcast: Christel Hendrieckx over de psychologische impact van hypoglykemie

okt 2020

Lees meer over Podcast: Christel Hendrieckx over de psychologische impact van hypoglykemie

Podcast: William Polonsky over de impact van 'diabetes distress' op welzijn en glucoseregulatie

okt 2020

Lees meer over Podcast: William Polonsky over de impact van 'diabetes distress' op welzijn en glucoseregulatie

Frank Snoek over de rol van de EASD-studiegroep Psychosocial Aspects of Diabetes

sep 2020

Lees meer over Frank Snoek over de rol van de EASD-studiegroep Psychosocial Aspects of Diabetes

Neuropathische pijn bij diabetes

feb 2020

Lees meer over Neuropathische pijn bij diabetes