Europese nefrologen moeten zich bewust zijn van gevolgen klimaatverandering

Volgens prof. Vivekanand Jha moet Europa rekening houden met ingrijpende veranderingen in de gezondheidszorg door klimaatverandering en dat geldt ook voor de nefrologie. “Gelukkig kunnen we veel doen, maar we moeten wel op tijd beginnen”, benadrukt Jha in zijn presentatie over (sub)tropische oorzaken van acuut nierfalen.¹

In 2022 werden recordtemperaturen gemeten in Europa en naar verwachting zullen de temperaturen de komende 5 jaar nog verder stijgen. Onder meer de UN en WHO noemen klimaatverandering de belangrijkste uitdaging voor public health in de 21^e eeuw. Ook voor de nefrologie heeft klimaatverandering gevolgen, waarbij vooral acuut nierfalen (AKI) door (sub)tropische oorzaken vaker zal optreden. Wereldwijd zijn er jaarlijks 13,3 miljoen gevallen van AKI, waarvan 11,3 miljoen – zo’n 80% – zich voordoen in tropische landen.

Klimaatverandering leidt niet alleen tot temperatuurstijging, maar ook tot afgenomen kwaliteit en kwantiteit van drinkwater, en tot migratie, luchtvervuiling en pandemieën. “Er zal zeker een volgende pandemie komen”, stel Jha. Door klimaatverandering verandert langzaam het equilibrium tussen de gastheer, milieu en ziekteverwekker, waardoor steeds vaker uitbraken ontstaan van (infectie)ziekten. Denk aan zoönosen, reverse zoönosen, vectorgebonden ziekten, voedsel- en watergebonden ziekten en ziekten die overgedragen kunnen worden door (milieu)vluchtelingen (tbc, mazelen). Voorlopig is het monitoren van malaria en dengue het belangrijkst, aldus Jha. Deze zijn al gesignaleerd in Zuid- en Centraal-Europa en besmettingen kunnen leiden tot AKI.²

Europa is zo kwetsbaar, omdat we ons tot nu toe nauwelijks beschermen. Zo gebruiken we weinig maatregelen tegen muggen en andere insecten, zoals afweermiddelen, horren, klamboes en airconditioning. Daarnaast hebben we geen natuurlijke afweer of vaccins tegen deze nieuwe ziekten. Jha stelt dat we veel kunnen doen om deze situatie te verbeteren. “Europa moet vaccins ontwikkelen, net als monitoringssystemen en mechanismen om vectoren op te sporen. We moeten er alleen niet te lang mee wachten”, besluit hij.

Bronnen:

1. Jha V. As climate changes: EU get ready for subtropical causes of AKI. ERA Congress 2023, oral presentation (invited).
2. Kulkarni MA, Duguay C, Ost K. Charting the evidence for climate change impacts on the global spread of malaria and dengue and adaptive responses: a scoping review of reviews. Global Health. 2022; 18: 1.