Afwijkingen op een MRI van de sacro-iliacale gewrichten (SI-gewrichten) zijn bij vroege axiale spondyloartritis (axSpA) zeer specifiek, maar beperkt sensitief: ongeveer de helft van de patiënten heeft nog geen afwijkingen. Dat blijkt uit een analyse van het Leidse SPACE-cohort.1
De aanleiding voor het onderzoek is de herziening van de ASAS-MRI-definitie voor de classificatie van axSpA (zie het ACR-congresnieuws elders op deze website).2 Een systematisch literatuuronderzoek heeft 37 mogelijke omschrijvingen van MRI-laesies opgeleverd die in eerder onderzoek goed presteerden.3 De onderzoekers hebben die getoetst in een inceptiecohort van 648 patiënten.4 Deze hadden 3 maanden tot 2 jaar chronische rugpijn, die voor hun 45e was begonnen. Na 2 jaar kreeg 52% de diagnose axSpA. Centrale beoordelaars scoorden de MRI’s zonder de klinische gegevens te kennen.
Een derde herkend
Alle laesies bleken zeer specifiek, met een specificiteit van ten minste 93%. Het best presteerden definities waarbij of ontstekingsafwijkingen (beenmergoedeem) of structurele afwijkingen (erosies, vetlaesies) volstaan. De combinatie ‘2009 ASAS actieve sacro-iliitis of Leidse structurele laesies’ gaf de beste balans: een positieve waarschijnlijkheidsratio van 24. De sensitiviteit was echter 48%. Definities die alleen structurele afwijkingen vereisen, of beide typen tegelijk, vonden hooguit 23% van de patiënten. De nu voorgestelde SPARTAN-definitie herkende ongeveer een derde van de patiënten met vroege axSpA.
Drempel niet gehaald
Afwijkingen in de wervelkolom waren in dit vroege stadium zeldzaam. Geen van de 2 geteste definities haalde de drempel van 25% sensitiviteit. Onderzoeker Sofia Ramiro concludeert op de posterpresentatie: “Een duidelijke afwijking op een MRI van de SI-gewrichten ondersteunt de diagnose dus sterk. Een MRI zonder afwijkingen sluit vroege axSpA allerminst uit.” De bevindingen zijn ook interessant voor de discussie over de nieuwe ASAS-definitie.
Bronnen:
- Bento da Silva A, Gaalen F van, Lunteren M van, et al. Performance of sacroiliac joint and spinal MRI lesions in early axial spondyloarthritis: data from the spondyloarthritis caught early (SPACE) cohort. ACR 2026, poster presentation 0395.
- Protopopov M, Meghnathi B, Ramiro S, et al. 2026 Update of the ASAS MRI definitions of sacroiliac joint involvement for classification of axial spondyloarthritis: testing of the candidate lesions in the CLASSIC cohort. ACR 2026, poster presentation 0375.
- Protopopov M, Meghnathi B, Sepriano A, et al. 2026 update of the ASAS MRI definitions of sacroiliac joint and spinal involvement for classification of axial spondyloarthritis – a systematic literature review. ACR 2026, poster presentation 1331.
- Marques ML, Ramiro S, Lunteren M van, et al. Can rheumatologists unequivocally diagnose axial spondyloarthritis in patients with chronic back pain of less than 2 years duration? Primary outcome of the 2-year SPondyloArthritis Caught Early (SPACE) cohort. Ann Rheum Dis. 2024;83:589-98.