Bij de ontwikkeling van diabetische retinopathie lijkt het erop dat verdunning van het netvlies voorafgaat aan het ontstaan van microvasculaire afwijkingen. Een retrospectieve cohortstudie focuste op het verband tussen HbA1c-waarden en netvliesverdunning. Hieruit bleek dat verdunning al optrad bij HbA1c-waarden lager dan de grenswaarden voor (pre)diabetes.
Rafael Simó (Universitat Autònoma de Barcelona) legde uit dat diabetische retinopathie wordt beschouwd als een complexe neurovasculaire ziekte, waarin müllercellen een hoofdrol spelen. Deze cellen initiëren verschillende pathologische processen die enerzijds resulteren in neurodegeneratie, met als gevolg verdunning van het netvlies, en anderzijds in microvasculaire schade. Er is bewijs dat netvliesverdunning, vooral in de ganglioncellaag (GCL) en binnenste plexiforme laag (IPL), voorafgaat aan microvasculaire afwijkingen die zichtbaar zijn bij fundoscopie. De onderzoekers wilden weten of HbA1c-waarden lager dan de grenswaarden voor een diagnose van prediabetes of diabetes, al samengingen met netvliesverdunning.
De onderzoekers gebruikten gegevens van ruim 32.000 mensen uit de UK Biobank bij wie een spectraaldomein-optische coherentietomografie (SD-OCT) van goede kwaliteit was afgenomen, op basis waarvan de dikte van de verschillende netvlieslagen en van het hele netvlies werd bepaald. De geïncludeerde deelnemers hadden geen diagnose van diabetes, oogziekten, neurodegeneratieve aandoeningen of hematologische aandoeningen met invloed op de hersenen.
Uit statistische analyses kwamen niet-lineaire verbanden naar voren tussen HbA1c-waarden en netvliesdikte, na correctie voor leeftijd. De totale netvliesdikte steeg eerst bij toenemende HbA1c-waarden, maar vanaf een omslagpunt nam deze steeds verder af. Dit omslagpunt lag lager dan de grenswaarden voor prediabetes (39-48 mmol/mol) en diabetes (≥ 48 mmol/mol), namelijk bij 33,8 mmol/mol. Vergelijkbare niet-lineaire verbanden waren aanwezig voor verschillende netvlieslagen, waaronder GCL-IPL, maar niet voor het retinaal pigmentepitheel (RPE).
Deze resultaten geven meer inzicht in de pathologische processen bij diabetische retinopathie en suggereren volgens Simó dat de diagnostiek van diabetes, meer specifiek de grenswaarde van HbA1c, mogelijk aan een herziening toe is.
Bron:
Simó R, Chai YH, Hernández C, et al. Diabetic Retinopathy: Neurodegenerative processes beyond microvascular damage. EURETINA 2026.