De vaccinatiegraad voor pneumokokken blijft suboptimaal. Vooral jongere patiënten en patiënten uit sociaaleconomisch kwetsbare groepen krijgen minder vaak een pneumokokkenvaccinatie. Dat blijkt uit een retrospectieve cohortstudie uit West-Schotland.1
Volwassenen met een reumatische aandoening die immunosuppressiva gebruiken, hebben een verhoogd risico op een pneumokokkeninfectie. In het Verenigd Koninkrijk komen patiënten die door ziekte of behandeling als immuungecompromitteerd worden beschouwd, in aanmerking voor vaccinatie. Dit is ook zo in Nederland.2 Beide landen gebruiken hiervoor het nieuwe vaccin PCV20, dat tegen 20 typen pneumokokken beschermt.
Hoogrisicogroep
De onderzoekers keken naar de vaccinatiegraad onder patiënten met een reumatische aandoening (RMD). Ze gebruikten routinematig verzamelde zorgdata uit een onderzoeksdatabase, de West of Scotland Safe Haven, over de periode 2010-2025. Geïncludeerd werden volwassenen van 18 tot 64 jaar die bij diagnose nog niet tegen pneumokokken waren gevaccineerd. Daarnaast definieerden zij een hoogrisicogroep van patiënten die via thuiszorg gerichte immunosuppressiva kregen.
Van de 20.707 geïncludeerde patiënten had 33,0% vóór de leeftijd van 65 jaar een pneumokokkenvaccinatie gekregen. In de subgroep met gerichte immunomodulerende therapie was dit 58,4%. Slechts 22,6% van alle gevaccineerde patiënten kreeg de vaccinatie binnen 1 jaar na de vermoedelijke RMD-diagnose. De meeste patiënten kregen hun eerste vaccinatie pas 1 tot 5 jaar na diagnose. In de hoogrisicogroep was hetzelfde patroon zichtbaar, met een mediane tijd tot vaccinatie van 3,4 jaar.
Gerichtere strategie
Patiënten van 18 tot 34 jaar hadden een significant lagere kans op vaccinatie dan patiënten van 50 tot 64 jaar. Daarnaast speelde een lagere sociaaleconomische achtergrond een rol. Onderzoeker Stefan Siebert van de universiteit van Glasgow ziet ruimte voor verbetering: “Tijdens de onderzoeksperiode zijn 1.597 ziekenhuisopnames wegens pneumonie vastgelegd. De opnamefrequentie nam toe met de leeftijd en was hoger bij patiënten die gerichte therapieën kregen. Deze bevindingen laten zien dat een gerichte vaccinatiestrategie nodig is. Zeker om kwetsbare doelgroepen beter te bereiken.”
Bronnen:
- Morton F, Milne K, Barkaway A, et al. Evaluating the uptake of pneumococcal vaccination and all-cause pneumonia outcomes in adults with rheumatic and musculoskeletal diseases: a retrospective cohort study in the West of Scotland, UK. EULAR 2026, oral abstract presentation 035.
- RIVM. Pneumokokkenprik voor medische risicogroepen.