Onderzoekers van het Amsterdam UMC stellen voor om bij patiënten met prostaatkanker een PSA-stijging van ≥ 1,0 ng/ml boven nadir te gebruiken als een praktische ‘trigger’ voor herstadiëring met PSMA PET/CT na primaire radiotherapie. Ze noemen dit een verdedigbare drempelwaarde die het recidief vangt wanneer het nog behandelbaar is.1
Evelien van Altena van het Amsterdam UMC, locatie AMC, legde uit dat een PSA-stijging van ≥ 2,0 ng/ml boven nadir uit de Phoenix-criteria van 2006 nooit is bedoeld om als trigger te dienen voor herstadiëring. Een eerder onderzoek van dezelfde groep liet zien dat PSMA PET/CT een terugkeer van de ziekte al kan aantonen ruim voordat aan het Phoenix-criterium wordt voldaan.2 Tegen de tijd dat de drempelwaarde van ≥ 2,0 ng/ml is bereikt, heeft bijna 1 op de 3 patiënten al polymetastasen en is genezing waarschijnlijk niet meer mogelijk. Het volgende onderzoeksdoel was daarom een PSA-drempelwaarde vinden aan de hand waarvan de ziekte vroeg genoeg wordt ontdekt om genezing nog mogelijk te maken.
Van Altena en collega’s voerden een retrospectief multicenteronderzoek uit in 5 Nederlandse ziekenhuizen bij patiënten met een stijgend PSA na primaire radiotherapie die een eerste PSMA PET/CT voor herstadiëring ondergingen. De 833 deelnemers werden gestratificeerd naar gelang de PSA-stijging boven nadir:
- < 1,0 ng/ml (n = 122);
- 1,0 – < 2,0 ng/ml (n = 205);
- ≥ 2,0 ng/ml (n = 506).
Van de 833 patiënten werden er 327 (39,3%) gescand onder de Phoenix-drempelwaarde. De PSMA-positiviteit steeg per stratum: 1: 68,0%; 2: 83,6%; en 3) 92,6% (p < 0,001). Hoe hoger het PSA, des te vaker de ziekte polymetastatisch was. In de strata 1 tot en met 3 ging het om respectievelijk 4,9%, 10,8% en 30,4% (p < 0,001). De onderzoekers stellen daarom een PSA-stijging voor van ≥ 1,0 ng/ml boven nadir als trigger voor herstadiëring. Ze deden een oproep om hieraan een consensusbijeenkomst te wijden.
Bronnen:
- Altena EJE van, Vis AN, Oprea-Lager DE, et al. Redefining the Phoenix criteria for biochemical recurrent prostate cancer after radiotherapy: a new PSA rise threshold in the PSMA PET/CT era. EMUC 2026, plenary session 1, O07.
- Altena EJE van, Jansen BHE, Korbee ML, et al. Prostate-specific membrane antigen positron emission tomography before reaching the Phoenix criteria for biochemical recurrence of prostate cancer after radiotherapy: earlier detection of recurrences. Eur Urol Oncol. 2025;8(2):417-24.