Robotondersteunde vitreoretinale chirurgie biedt een nieuwe aanpak voor de behandeling van complexe aandoeningen van het netvlies. Op dit moment lopen er klinische trials naar verschillende robotsystemen die de chirurg ondersteunen. Vitreoretinaal chirurg Peter Stalmans legde uit waarom robots nodig zijn, wat ze kunnen en voor welke ingrepen ze geschikt zijn.
Stalmans (Universitair Ziekenhuis Leuven) begon zijn presentatie met een uitleg van de menselijke beperkingen die robots geheel of gedeeltelijk kunnen oplossen. Mensen hebben een fysiologische tremor, die robots kunnen wegfilteren. Daarnaast kunnen chirurgen last krijgen van vermoeidheid in de vingers, bijvoorbeeld wanneer zij hun handen langdurig in dezelfde positie moeten houden. Voor robots is behoud van een stabiele positie geen probleem. Zij kunnen er ook voor zorgen dat een instrument rond een vast punt in de sclera-opening draait, wat wordt aangeduid met de term remote centre of motion. Tot slot zijn de krachten die door bewegingen van chirurgische instrumenten ontstaan vaak zo klein dat chirurgen deze niet voelen. Robots kunnen een oplossing bieden. Schaling van beweging is een belangrijk begrip in deze context. Het betekent dat een beweging van de chirurg wordt vertaald naar een veel kleinere beweging van de robot, bijvoorbeeld met een factor 10 : 1.
Robots kunnen vitreoretinale chirurgen op drie manieren ondersteunen, vertelt Stalmans. De eerste is comanipulatie, waarbij de chirurg en de robot het instrument samen vasthouden. De tweede is telemanipulatie, waarbij de chirurg de robot op afstand bedient, bijvoorbeeld met een soort joystick. De derde manier is handmatige ondersteuning. Daarbij is de robot onderdeel van een chirurgisch instrument en stelt deze de bewegingen van het uiteinde ervan bij.
Stalmans besprak twee toepassingen van robots: injectie in een retinale vene en subretinale toediening van geneesmiddelen of gentherapie. Tot slot benoemde hij vier systemen die nu in ontwikkeling zijn: PRECEYES, Mynutia, AcuSurgical LUCA en Oculotronics.
Bron:
Stalmans P. Robotic eye surgery: introduction – robotic terminologies. EURETINA 2026.