Atopische conjunctivitis bij behandeling constitutioneel eczeem

Delen via:

‘Kijk goed of er vroege tekenen zijn van late schade’

Niet kunnen werken vanwege de ondraaglijke jeuk. Of wakker worden en de rest van de nacht amper nog een oog dicht doen. De gevolgen van ernstig constitutioneel eczeem op het functioneren en de kwaliteit van leven zijn enorm. Bij veel patiënten ging in 2018 dan ook de vlag uit toen de interleukine-remmer dupilumab werd geregistreerd voor hun indicatie. Sinds 2021 is ook de IL-13-remmer tralokinumab op de markt. Goed nieuws, toch? ‘Zeker, al weten we inmiddels ook dat deze middelen bij veel patiënten ook invloed hebben op het oog’, vertelt Chantal van Luijk, oogarts in het UMC Utrecht. ‘Meestal blijft het bij milde klachten, maar het kan ook om onomkeerbare schade gaan met blindheid tot gevolg.’

Tweewekelijks spreekuur allergie

Van Luijk is al sinds 2017 betrokken bij de zorg voor deze groep eczeempatiënten. ‘Op de afdeling dermatologie van het UMCU vond vanaf 2015 onderzoek plaats naar de effectiviteit en veiligheid van dupilumab. We wisten al dat atopie-patiënten vaak milde oogklachten ontwikkelen, zoals oculaire jeuk, droge ogen en keratitis. Ook hebben zij een groter risico op keratoconus, glaucoom en cataract. Daarom doen we al jaren een tweewekelijks multidisciplinair spreekuur allergie met de dermatologen.’ Al snel viel het op: ‘Bij het gebruik van de IL-remmers zien we vaker keratitis en herpes simplex-infecties – vaak aan beide ogen en hardnekkig – en atopische conjunctivitis.’

Blindheid

Met name over die laatste aandoening maakt de Utrechtse oogarts zich nu zorgen. ‘Lang was dit een zeldzaam beeld, waarvan enkele patiënten blind zijn geworden door ulceratie van het hoornvlies, glaucoom of limbale stamceldeficiëntie. Maar een door dupilumab of tralokinumab geïnduceerde ontsteking ziet er klinisch hetzelfde uit als een atopische keratoconjunctivitis. En die zien we dus steeds vaker. Tegelijkertijd is het binnen de gehele oogheelkunde slechts een beperkte groep patiënten. Wat voor gevolgen heeft het dan op de lange termijn als we de diagnose missen of het niet goed behandelen? Mensen komen nu overal in het land binnen, met een grote variatie in ernst: van een beetje last tot forse klachten. Als ze al komen.’

Niet herkend

Want ook daar wringt de schoen: ‘Een groot obstakel is dat veel patiënten de klachten van atopische keratoconjunctivitis niet als zodanig herkennen. Zo doe ik ook een spreekuur voor patiënten met ernstig constitutioneel eczeem die nog moeten beginnen met de behandeling en die we vooraf oogheelkundig onderzoeken. Ze geven dan vaak aan geen last te hebben van oogklachten of een allergische ontsteking, hoewel wij wel degelijk al milde tot matig ernstige oogafwijkingen zien. Ergens wel begrijpelijk: de klachten van bijvoorbeeld atopische keratoconjunctivitis beginnen vaak met jeuk, tranen, een branderig gevoel en gevoeligheid voor licht. Tja, dat hebben deze patiënten vaak al zo lang dat het ze niet meer opvalt.’

Angst voor stoppen

Daarnaast trekken patiënten die wel merken dat ze klachten hebben, niet snel aan de bel. Ook dat is goed te verklaren, vertelt Van Luijk. ‘Wie eenmaal van zijn eczeem verlost is, neemt de oogklachten vaak voor lief. Jeuk vinden veel mensen erger dan pijn, of zien ze het als ‘onschuldige’ en onoplosbare bijwerking, dus bagatelliseren ze de klachten. Eczeempatiënten schilderen hun situatie vaak positiever af dan het is. Ze klagen niet en onderschatten de ernst. Angst speelt overigens ook een rol: mensen zijn als de dood dat we hun ‘wondermiddel’ afpakken, waarmee hun leven zoveel aangenamer is geworden.’

Specifieke uitdagingen

Een ander probleem is dat niet iedere oogarts bekend is met het ziektebeeld en de specifieke uitdagingen bij allergiepatiënten. ‘Mijn boodschap is dan ook: wees er alert op en neem het serieus. Kijk goed of er vroege tekenen zijn van late schade. Ik leg mijn patiënten uit dat ik twee rollen vervul: hun klachten verminderen én hen beschermen tegen langetermijnschade. De valkuil is om de patiënt een flesje kunsttranen te geven met het verzoek om terug te komen bij klachten. Maar juist dat doen deze patiënten niet. Ze hebben geen last of vinden een beetje meer of minder wrijven – vanwege de huidaandoening – niet alarmerend. Zorg dus dat de rand van het hoornvlies goed inspecteert en je mensen terugziet om te controleren hoe het gaat.’

Groeiende groep

Zeker nu de patiëntenaantallen toenemen, is ervaring opdoen van belang. ‘In het UMC Utrecht gebruiken nu zo’n 700 patiënten met atopisch eczeem dupilumab. De helft daarvan heb ik al eens langs zien komen. Die kan ik eenvoudigweg niet allemaal zelf blijven behandelen. Het is dus cruciaal dat collega’s in het land goede handvatten hebben om deze problematiek adequaat te herkennen en zelf te behandelen. Bij de dermatoloog krijgen patiënten al een informatiebrief en een ‘oogheelkundige bijsluiter’ mee voor de oogarts. Daarnaast hebben we een behandelprotocol opgesteld. Verder hopen we dat door de behandeling te structureren en promovendi onderzoek te laten doen, we meer feeling krijgen over wat de ontsteking doet op de limbale stamcellen.’

Nuttige tools

Die gestructureerde aanpak begint met systematisch kijken naar alle onderdelen van het oog die ontstoken kunnen raken of waar schade aan kan ontstaan. ‘Hiervoor gebruiken we de Utrecht Ophthalmic Inflammatory and Allergic disease (UTOPIA)-score’, vertelt Chantal van Luijk (zie afbeelding, red.). ‘Op basis van deze score is stel je het behandelplan op. In het protocol staan verschillende soorten medicatie om te starten bij bijvoorbeeld aangedane oogleden of de oogbol (zie schema1, red.). Verder geldt bij milde klachten een step up-benadering en bij ernstige klachten een taper down-behandeling.’ Tot slot raadt de corneaspecialist aan om laagdrempelig te screenen. ‘Dat doen we ook bij diabetes en plaquenil. Gezien de hoeveelheid patiënten, het percentage bijwerkingen en de ernst van de aandoeningen lijkt me dat bijzonder zinvol.’

  1. Achten R et al, Long-term follow-up and treatment outcomes of conjunctivitis during dupilumab treatment in patients with moderate-to-severe atopic dermatitis. J Allergy Clin Immunol Pract. 2021 Mar;9(3):1389-1392.e2. doi: 10.1016/j.jaip.2020.09.042. Epub 2020 Oct 7. PMID: 33038589

 

 

Hoe oud je eruitziet, kan iets zeggen over je gezondheid 

jan 2023 | COPD, Osteoporose

Lees meer over Hoe oud je eruitziet, kan iets zeggen over je gezondheid 

Atopische conjunctivitis bij behandeling constitutioneel eczeem

dec 2022

Lees meer over Atopische conjunctivitis bij behandeling constitutioneel eczeem

Eerste hoogleraar klinische farmacometrie benoemd

dec 2022

Lees meer over Eerste hoogleraar klinische farmacometrie benoemd

Ontregel het onderzoek

dec 2022

Lees meer over Ontregel het onderzoek

Laserbehandeling vervangt operatie bij glaucoom

nov 2022

Lees meer over Laserbehandeling vervangt operatie bij glaucoom

Multidisciplinaire zorg belangrijk bij Graves’ oogziekte en IOI

nov 2022

Lees meer over Multidisciplinaire zorg belangrijk bij Graves’ oogziekte en IOI

Retina Quiz 2022

28 nov 2022 om 20:30

Lees meer over Retina Quiz 2022

Insights from Ocular Gene Therapy Clinics in Europe

8 jun 2022 om 19:30

Lees meer over Insights from Ocular Gene Therapy Clinics in Europe

Retina Quiz

25 jan 2022

Lees meer over Retina Quiz

Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

10 nov 2021 om 20:30

Lees meer over Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

InSights Webcasts: Artificial intelligence in ophthalmology - how far are we?

20 apr 2021 om 20:00

Lees meer over InSights Webcasts: Artificial intelligence in ophthalmology - how far are we?

Responding to Non-Responders in Diabetic Macular Edema (DME)

19 apr 2021

Lees meer over Responding to Non-Responders in Diabetic Macular Edema (DME)

InSights webcasts: Next steps in wet AMD fluid management

12 jan 2021 om 20:00

Lees meer over InSights webcasts: Next steps in wet AMD fluid management

InSights webcasts: Gene therapy in ophthalmology

29 okt 2020

Lees meer over InSights webcasts: Gene therapy in ophthalmology
Er zijn geen e-learnings gevonden.
Er zijn geen bijeenkomsten gevonden.

Risico op overlijden drastisch hoger bij microvasculaire complicaties

Lees meer
Lees meer over Risico op overlijden drastisch hoger bij microvasculaire complicaties

Lirentelimab vermindert symptomen bij allergische conjunctivitis

Lees meer
Lees meer over Lirentelimab vermindert symptomen bij allergische conjunctivitis
Er zijn geen podcasts gevonden.

MedNet Oogheelkunde 2022-02

dec 2022

Lees meer over MedNet Oogheelkunde 2022-02

MedNet Oogheelkunde 2022-01

jul 2022

Lees meer over MedNet Oogheelkunde 2022-01