Ontwikkeling streptokokkenziekte in Nederland

Delen via:

Door de invoering van geconjugeerde vaccins in het Rijksvaccinatieprogramma is de incidentie van bacteriële meningitis in Nederland drastisch gedaald. Deze daling was het meest zichtbaar bij peuters en kleuters, bij wie het aantal gevallen meningitis met wel 90% is afgenomen. Zo heeft de invoering van de Haemophilus influenzae type b-vaccinatie in 1993 meningitis veroorzaakt door H. influenzae bijna volledig uitgeroeid en heeft ook de introductie van meningokokken- en pneumokokkenvaccins de incidentie van meningitis substantieel doen afnemen. Echter was de impact hiervan enigszins beperkt door een gelijktijdige opkomst van serotypes/groepen die niet gedekt werden door vaccins.

Door de afname van pneumokokken, meningokokken en Haemophilus-meningitis is de focus van het voorkómen van meningitis verschoven naar andere bacteriële verwekkers en leeftijdsgroepen. Met name bij pasgeborenen en ouderen zijn de ziektecijfers nog steeds erg hoog.

Invasieve groep-B-streptokokkenziekte bij zuigelingen

Bij pasgeborenen is Streptococcus agalactiae (groep-B-streptokokken; GBS) de belangrijkste verwekker van bacteriële meningitis, sepsis en pneumonie. In 1998 werd in Nederland de richtlijn ingevoerd die door middel van antibioticaprofylaxe tijdens de bevalling voor vrouwen met risicofactoren voor infectie, GBS-ziekte bij pasgeboren baby’s moest voorkomen. Echter heeft de invoering van deze richtlijn er niet toe geleid dat de ziekte afnam; de incidentie van GBS-sepsis bij pasgeborenen is zelfs gestaag toegenomen. Deze toename is met name te wijten aan de opkomst van een hypervirulent genetisch GBS-subtype (clonal complex 17 (CC17-A1).

Het vaccineren van de moeder tegen de GBS-bacterie is een veelbelovende nieuwe strategie om GBS-ziekte bij pasgeborenen te voorkomen. In Nederland heeft een pentavalent geconjugeerd polysacharide vaccin (tegen serotype Ia, Ib, II, III en V) de potentie om 97-98% van de invasieve GBS-ziekte bij jonge baby’s te voorkomen. Bovendien kan het ook tegen het hypervirulente CC17-A1-subtype werken, aangezien alle CC17-A1-isolaten serotype III zijn.

In een gematcht cohort van kinderen die GBS-ziekte hebben doorgemaakt in de eerste levensmaanden en kinderen met een vergelijkbare zwangerschapsduur, geslacht en geboortemaand/-jaar maar zonder GBS-ziekte, hebben we de langetermijnuitkomsten van GBS-ziekte onderzocht. We vonden een significant hoger sterftecijfer (7,6%) bij kinderen die GBS-ziekte hadden doorgemaakt vergeleken met de controlegroep (1,7%). Met name vroeggeboorte en meningitis waren geassocieerd met hogere sterftecijfers. Ook was er een grotere kans op neurologische ontwikkelingsstoornissen en extra ondersteuning op school/speciaal onderwijs na het doormaken van GBS-ziekte. Op de leeftijd van 10 jaar ging 8% van de kinderen die een GBS-sepsis en 12% van de kinderen die een GBS-meningitis hadden doorgemaakt naar het speciaal onderwijs, in vergelijking met maar 3% van de niet-blootgestelde controles.

Volwassenen met meningitis door GBS

GBS als veroorzaker van meningitis bij volwassenen is zeldzaam (1%). Het komt met name voor bij immuungecompromitteerde patiënten, bijvoorbeeld door alcoholisme en suikerziekte. Daarnaast heeft een derde van de patiënten een infectiehaard buiten het centraal zenuwstelsel; dit betreffen met name ernstige infecties zoals endocarditis (13%) en endoftalmitis (4%).

Hoewel GBS-dragerschap bij zwangere vrouwen uitgebreid is onderzocht, is er weinig bekend over GBS-dragerschap in de algemene populatie. In onze systematische literatuurreview en meta-analyse vonden we dat het GBS-dragerschapspercentage in de algehele volwassen populatie, zowel mannen als vrouwen, niet verschilt van het GBS-dragerschapspercentage bij zwangere vrouwen (18%). De GBS-bacterie koloniseert met name het rectum, vagina en urethra. Het is dan ook van toegevoegde waarde om meerdere plekken van het lichaam te screenen indien je GBS-dragerschap wilt detecteren.

Conclusie

Invasieve GBS-ziekte is een ernstige ziekte die bij pasgeborenen en jonge zuigelingen, maar ook bij volwassenen, geassocieerd is met een hoge mortaliteit. Daarnaast kan het doormaken van GBS-ziekte in de eerste drie levensmaanden leiden tot ontwikkelingsachterstand en handicap bij de kinderen die de ziekte overleven. De maatregelen die tot nu toe zijn genomen om de ziekte te voorkomen hebben onvoldoende effect gehad; de incidentie van GBS-ziekte neemt zelfs toe. In de afgelopen drie jaar hebben we een onderzoeksnetwerk in Nederland opgezet: de NOGBS-studie (Netherlands observational study on group B streptococcal disease, bacterial virulence and protective serology). Met de resultaten van deze studie hopen we de huidige preventieve maatregelen te kunnen verbeteren om GBS-ziekte in de toekomst te kunnen voorkomen.

Op 16 maart 2021 promoveerde Merel van Kassel op het proefschrift getiteld Invasive group B streptococcal disease in the Netherlands. Promotor: prof. dr. D. van de Beek. Copromotoren: dr. M.W. Bijlsma en dr. M.C. Brouwer. De promotie vond plaats aan de Universiteit van Amsterdam.

Meerdere virussen en bacteriën oorzaak stijging longontstekingen

feb 2024 | Bacteriële infecties, Pneumonie, Virale infecties

Lees meer over Meerdere virussen en bacteriën oorzaak stijging longontstekingen

Veiligheid en immunogeniciteit van een zikavirusvaccin bij flavivirus-geprimede volwassenen

feb 2024 | Vaccinatie, Virale infecties

Lees meer over Veiligheid en immunogeniciteit van een zikavirusvaccin bij flavivirus-geprimede volwassenen

Leids onderzoek bevestigt effectiviteit nieuw malariamiddel

feb 2024 | Parasitaire infecties

Lees meer over Leids onderzoek bevestigt effectiviteit nieuw malariamiddel

Psilocybine als ondersteunende behandeling bij kankerpatiënten met depressie

feb 2024

Lees meer over Psilocybine als ondersteunende behandeling bij kankerpatiënten met depressie

CMV-infectie bij zwangeren op te sporen met NIPT

feb 2024 | Virale infecties

Lees meer over CMV-infectie bij zwangeren op te sporen met NIPT

Digitale toepassingen om het zorgvak weer aantrekkelijk te maken

feb 2024

Lees meer over Digitale toepassingen om het zorgvak weer aantrekkelijk te maken

RSV bij kinderen: hoe houden we samen de ziekenhuizen zo leeg mogelijk?

9 jan 2024 om 20:00 | Virale infecties

Lees meer over RSV bij kinderen: hoe houden we samen de ziekenhuizen zo leeg mogelijk?

RSV: inzichten en casuïstiek vanuit de eerste en tweede lijn

27 nov 2023 om 20:00 | Ouderen, Vaccinatie, Virale infecties

Lees meer over RSV: inzichten en casuïstiek vanuit de eerste en tweede lijn

CMV-infecties bij post-transplantatiepatiënten; een behandellandschap in ontwikkeling

6 jun 2023 | Stamceltransplantatie, Virale infecties

Lees meer over CMV-infecties bij post-transplantatiepatiënten; een behandellandschap in ontwikkeling

Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

12 okt 2022 | Immuuntherapie

Lees meer over Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

Autoinflammatoire aandoeningen

30 sep 2022

Lees meer over Autoinflammatoire aandoeningen

Vaccinatiezorg voor medische risicogroepen

11 aug 2022 | HIV

Lees meer over Vaccinatiezorg voor medische risicogroepen

Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

10 nov 2021 om 20:30

Lees meer over Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

The ART of Preventing Kidney Damage

12 apr 2021 om 20:00 | HIV, Virale infecties

Lees meer over The ART of Preventing Kidney Damage
Er zijn geen e-learnings gevonden.

4e hiv & mental health symposium

dinsdag 9 apr 2024 van 16:00 tot 20:15 | HIV, Virale infecties

Lees meer over 4e hiv & mental health symposium

Post CROI meeting 2024

dinsdag 23 apr 2024 van 18:00 tot 21:30 | HIV, Virale infecties

Lees meer over Post CROI meeting 2024

ECCMID in ORANJE 2024

zaterdag 27 apr 2024 van 19:00 tot 22:45

Lees meer over ECCMID in ORANJE 2024

Remdesivir vermindert sterfte COVID-19-patiënten die niet beademd worden

feb 2023 | Virale infecties

Lees meer over Remdesivir vermindert sterfte COVID-19-patiënten die niet beademd worden

Vroeg verhoogde inflammatiemarker sterke voorspeller long COVID

feb 2023 | Virale infecties

Lees meer over Vroeg verhoogde inflammatiemarker sterke voorspeller long COVID

Vaginale ring met dapavirine veilig in derde trimester zwangerschap

feb 2023 | HIV

Lees meer over Vaginale ring met dapavirine veilig in derde trimester zwangerschap

Laag CV-risico met ART bij jonge mensen

feb 2023 | HIV

Lees meer over Laag CV-risico met ART bij jonge mensen

HCC-risico voorspelbaar bij hiv/HBV-co-infectie met PAGE-B-score

feb 2023 | Hepatitis, HIV, Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over HCC-risico voorspelbaar bij hiv/HBV-co-infectie met PAGE-B-score

Dolutegravir goed verdragen bij kinderen met rifampicine-behandeling

feb 2023 | HIV, Tuberculose

Lees meer over Dolutegravir goed verdragen bij kinderen met rifampicine-behandeling

Nieuwe vaccinatiestrategie verbetert humorale respons bij patiënten met ANCA-geassocieerde vasculitis

nov 2022 | Vaccinatie

Lees meer over Nieuwe vaccinatiestrategie verbetert humorale respons bij patiënten met ANCA-geassocieerde vasculitis

MAU868 voor de behandeling van BK-virus bij niertransplantatiepatiënten

nov 2022 | Niertransplantatie, Virale infecties

Lees meer over MAU868 voor de behandeling van BK-virus bij niertransplantatiepatiënten

Gebruik ocrelizumab of fingolimod verhoogt kans op COVID-19

okt 2022 | Multipele Sclerose, Virale infecties

Lees meer over Gebruik ocrelizumab of fingolimod verhoogt kans op COVID-19

Innovatie in de zorg

nov 2019

Lees meer over Innovatie in de zorg

MedNet Infectieziekten 2023-05

dec 2023

Lees meer over MedNet Infectieziekten 2023-05

MedNet Infectieziekten 2023-04

nov 2023

Lees meer over MedNet Infectieziekten 2023-04

MedNet Infectieziekten 2023-03

aug 2023

Lees meer over MedNet Infectieziekten 2023-03

MedNet Infectieziekten 2023-02

mei 2023

Lees meer over MedNet Infectieziekten 2023-02

MedNet Infectieziekten 2023-01

mrt 2023

Lees meer over MedNet Infectieziekten 2023-01

MedNet Infectieziekten 2022-05

dec 2022

Lees meer over MedNet Infectieziekten 2022-05

MedNet Infectieziekten 2022-04

okt 2022

Lees meer over MedNet Infectieziekten 2022-04

MedNet Infectieziekten 2022-03

aug 2022

Lees meer over MedNet Infectieziekten 2022-03

MedNet Infectieziekten 2022-02

mei 2022

Lees meer over MedNet Infectieziekten 2022-02