Op weg naar mRNA-therapie en fotodynamische therapie voor de behandeling van ovariumcarcinoom

Delen via:

Epitheliaal ovariumcarcinoom is de meest dodelijke gynaecologische maligniteit in Nederland. Het is een sluipmoordenaar omdat het pas in een laat stadium klachten geeft. Derhalve is het in de meeste gevallen reeds in een vergevorderd stadium dat de diagnose wordt gesteld. De behandeling bestaat in dat geval uit debulking chirurgie en adjuvante chemotherapie. Ondanks deze behandeling is de mediane overleving bij een hoogstadium ovariumcarcinoom slechts 2,5 jaar en de vijfjaarsoverleving bedraagt 20-60%. Dit is in de afgelopen decennia nauwelijks toegenomen. In mijn proefschrift Novel Strategies for the Targeted Treatment of Ovarian Cancer ben ik op zoek gegaan naar nieuwe invalshoeken voor de behandeling van het ovariumcarcinoom.

Fotocredit: Theo Hafmans Fotografie

In het eerste deel van mijn proefschrift heb ik me gericht op het ontwikkelen van een effectief drug delivery system voor de afgifte van oligonucleotiden, in het bijzonder mRNA. De cellulaire opname van deze moleculen is namelijk zeer beperkt. Tevens is mRNA zeer instabiel en wordt het snel afgebroken. Daarom moet het beschermd worden. Hiervoor heb ik gebruikgemaakt van celpenetrerende peptiden (CPP’s). Dit zijn peptiden die in staat zijn om moleculen over het celmembraan in de cel te brengen. Hiervoor worden ze covalent gekoppeld of ze worden – zoals in mijn onderzoek – verpakt in nanodeeltjes middels elektrostatische interactie.

PepFect14 nanoparticles

De opname van verschillende CPP’s heb ik in 3D-tumormodellen getest. Tevens heb ik onderzocht hoe CPP’s opgenomen werden in primair tumorweefsel dat met behoud van morfologie in het lab tot zeven dagen lang gekweekt werd. Uiteindelijk bleek het CPP PepFect14, een cationisch CPP met stearinezuur vetstaart, het meest effectief in de transfectie van mRNA. In een in-vitrokweek liet een commerciële lipidenformulatie efficiëntere transfectie zien. Echter, naarmate een complexer model werd gebruikt – 3D-tumorkweek, primaire tumorkweek, of invivomuismodellen, lieten de PepFect14 nanoparticles betere mRNA-transfectie zien ten opzichte van de standaard lipidenformulatie.

Fotodynamische therapie

In het tweede deel van mijn proefschrift heb ik me gericht op fotodynamische therapie. Hierbij worden lichtgevoelige moleculen op de tumor aangebracht en door een nabij-infrarood licht beschenen. Daardoor ontstaan zuurstofradicalen, wat resulteert in necrose of apoptose van de maligne cellen. Aangezien ovariumcarcinoom in veel gevallen niet metastaseert tot buiten de buikholte, zou het theoretisch mogelijk zijn om tijdens debulking chirurgie fotodynamische therapie toe te passen. Echter, gezien de aspecifieke binding van de huidige fototoxische moleculen kan dit tot forse nevenschade leiden. Met dit project wilde ik daarom de binding van het fototoxische molecuul IRDye 700DX specifieker en effectiever maken.

Hoogste celdood

Initieel is IRDye 700DX hiervoor gekoppeld aan een single-domain antibody (sdAb) tegen de epidermale groeifactorreceptor. Deze receptor wordt vaak tot overexpressie gebracht in ovariumcarcinoom. Zoals verwacht liet dit efficiënte binding zien. De complexen bleven echter gesitueerd aan het celmembraan. Derhalve werd ook een CPP aan het construct gekoppeld. Dit resulteerde in een hogere opname ten opzichte van de constructen zonder gekoppeld CPP. Tot onze verbazing leidde de hogere opname echter niet tot hogere effectiviteit en lieten de sdAB-IRDye 700DX de hoogste celdood zien in vitro.

DARPin-IRDye 700DX-constructen

Als laatste heb ik IRDye 700DX gekoppeld aan een designed ankyrin repeat protein (DARPin) dat bindt aan het epitheliale celadhesiemolecuul (EpCAM). Evenals antilichamen zijn DARPins zeer specifiek en hebben een hoge bindingsaffiniteit tegen geselecteerde epitopen, maar zijn ze ongeveer vele malen kleiner dan antilichamen. Ik liet zien dat deze DARPin-IRDye 700DX-constructen efficiënt en zeer specifiek binden aan EpCAM-expresserende ovariumcarcinoomcellen. Dit is aangetoond in zowel in-vitro- als in-vivostudies en tevens in primair tumorweefsel.

De Promotie

Dirk van den Brand promoveerde op 31 mei 2021 aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Zijn proefschrift getiteld Novel Strategies for the Targeted Treatment of Ovarian Cancer kwam tot stand onder begeleiding van prof. dr. Roland Brock, prof. dr. Leon Massuger en dr. Wouter Verdurmen. Dirk is in opleiding tot gynaecoloog aan het Radboudumc en momenteel werkzaam in het Canisius-Wilhelmina Ziekenhuis te Nijmegen.

Opsporing mogelijk van 18 verschillende tumoren uit een enkel buisje bloed

sep 2022 | Gynaecologische oncologie, Hoofd-hals, Longoncologie, Maag-darm-leveroncologie, Neuro-oncologie

Lees meer over Opsporing mogelijk van 18 verschillende tumoren uit een enkel buisje bloed

Verhoogd kankerrisico bij autismespectrumstoornis gemedieerd door comorbiditeit

sep 2022

Lees meer over Verhoogd kankerrisico bij autismespectrumstoornis gemedieerd door comorbiditeit

Betere diagnostiek neuro-endocriene tumoren in de long

sep 2022 | Longoncologie

Lees meer over Betere diagnostiek neuro-endocriene tumoren in de long

Vitamine D-tekort bij melanoom geassocieerd met slechtere overleving

sep 2022 | Dermato-oncologie

Lees meer over Vitamine D-tekort bij melanoom geassocieerd met slechtere overleving

Tucatinib per 1 september vergoed uit basispakket

sep 2022 | Borstkanker

Lees meer over Tucatinib per 1 september vergoed uit basispakket

Predictiemodel biedt handvat voor follow-up van barrettslokdarm

sep 2022 | Endoscopie, Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Predictiemodel biedt handvat voor follow-up van barrettslokdarm

Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

7 sep 2022 om 20:30 | Immuuntherapie

Lees meer over Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

Vaccinatiezorg voor medische risicogroepen

11 aug 2022 | HIV

Lees meer over Vaccinatiezorg voor medische risicogroepen

Masterclass niet-melanoom huidkanker #3

8 mrt 2022 | Chirurgie, Dermato-oncologie

Lees meer over Masterclass niet-melanoom huidkanker #3

Is triple-negatief nog steeds zo negatief?

14 feb 2022 | Borstkanker

Lees meer over Is triple-negatief nog steeds zo negatief?

Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

10 nov 2021 om 20:30

Lees meer over Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom #2

21 sep 2021

Lees meer over Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom #2

Kanker en trombose, hoe kiest u het juiste antistollingsmiddel?   

8 feb 2021

Lees meer over Kanker en trombose, hoe kiest u het juiste antistollingsmiddel?   

Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom

27 jan 2021 om 20:30

Lees meer over Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom

Hematologie in beeld

3 nov 2020

Lees meer over Hematologie in beeld

Behandeling van patienten met HR+/HER2- borstkanker in de adjuvante EN gemetastaseerde fase

Lees meer over Behandeling van patienten met HR+/HER2- borstkanker in de adjuvante EN gemetastaseerde fase

Immuno-oncologie module 1: immunologie en immuuntherapie

Lees meer over Immuno-oncologie module 1: immunologie en immuuntherapie

Immuno-oncologie module 2: Bijwerkingenmanagement en checkpoint inhibitors

Lees meer over Immuno-oncologie module 2: Bijwerkingenmanagement en checkpoint inhibitors

Immuno-oncologie module 3: Verpleegkundige casuïstiek

Lees meer over Immuno-oncologie module 3: Verpleegkundige casuïstiek
Er zijn geen bijeenkomsten gevonden.

Nieuw medicijn voor castratieresistente prostaatkanker beloftevol

Lees meer
Lees meer over Nieuw medicijn voor castratieresistente prostaatkanker beloftevol

Larotrectinib geeft duurzame respons en is veilig bij tumoren met NTRK-fusies

Lees meer
Lees meer over Larotrectinib geeft duurzame respons en is veilig bij tumoren met NTRK-fusies

Belzutifan plus cabozantinib zowel in eerste als tweede lijn effectief

Lees meer
Lees meer over Belzutifan plus cabozantinib zowel in eerste als tweede lijn effectief

Neoadjuvant cemiplimab gaat gepaard met pathologisch complete respons bij resectabel cutaan plaveiselcelcarcinoom

Lees meer
Lees meer over Neoadjuvant cemiplimab gaat gepaard met pathologisch complete respons bij resectabel cutaan plaveiselcelcarcinoom

Atezolizumab verbetert overleving bij NSCLC met contra-indicaties voor platinumhoudende chemotherapie

Lees meer
Lees meer over Atezolizumab verbetert overleving bij NSCLC met contra-indicaties voor platinumhoudende chemotherapie

Video COSMIC-313: eerstelijns tripelcombinatie voor gevorderd niercelcarcinoom

Lees meer
Lees meer over Video COSMIC-313: eerstelijns tripelcombinatie voor gevorderd niercelcarcinoom

Duur androgeendeprivatietherapie van belang bij prostaatcarcinoom

Lees meer
Lees meer over Duur androgeendeprivatietherapie van belang bij prostaatcarcinoom

Sacituzumab govitecan-hziy verbetert overleving bij HR+/HER2- gemetastaseerd mammacarcinoom

Lees meer
Lees meer over Sacituzumab govitecan-hziy verbetert overleving bij HR+/HER2- gemetastaseerd mammacarcinoom

Sotorasib verbetert PFS ten opzichte van docetaxel bij KRAS G12C-gemuteerd NSCLC

Lees meer
Lees meer over Sotorasib verbetert PFS ten opzichte van docetaxel bij KRAS G12C-gemuteerd NSCLC

Botgezondheid bij mCRPC in de praktijk

okt 2021 | Uro-oncologie

Lees meer over Botgezondheid bij mCRPC in de praktijk

Slokdarm- en maagkanker

jun 2021 | Chirurgie, Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Slokdarm- en maagkanker

Impact van COVID-19 op bevolkingsonderzoek darmkanker in Nederland

feb 2021 | Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Impact van COVID-19 op bevolkingsonderzoek darmkanker in Nederland

MedNet Oncologie special Uro-Oncologie 2022

sep 2022

Lees meer over MedNet Oncologie special Uro-Oncologie 2022

MedNet Oncologie 2022-04

aug 2022

Lees meer over MedNet Oncologie 2022-04

MedNet Oncologie special Longkanker 2022

jun 2022 | Longoncologie

Lees meer over MedNet Oncologie special Longkanker 2022

MedNet Oncologie 2022-03

jun 2022

Lees meer over MedNet Oncologie 2022-03

MedNet Oncologie special Borstkanker 2022

apr 2022 | Borstkanker

Lees meer over MedNet Oncologie special Borstkanker 2022

MedNet Oncologie 2022-02

apr 2022

Lees meer over MedNet Oncologie 2022-02

MedNet Oncologie special Melanoom 2022

mrt 2022

Lees meer over MedNet Oncologie special Melanoom 2022

MedNet Oncologie 2022-01

feb 2022

Lees meer over MedNet Oncologie 2022-01