De Donorwet heeft sinds de invoering in 2020 een beperkte toename in orgaandonaties opgeleverd. Onderzoekers van de Nederlandse Transplantatie Stichting (NTS) en het Maastricht UMC maakten na ruim 5 jaar de balans op in Transplant International.
Dankzij het opt-out toestemmingssysteem is inmiddels van iedere volwassen in Nederland een keuze over orgaan- en weefseldonatie vastgelegd. Het aantal potentiële donoren is toegenomen. In januari 2026 stond 34% geregistreerd met ‘Ja, ik wil donor zijn’ en 31% met ‘Nee, ik wil geen donor zijn’. 11% laat de beslissing over aan anderen. De overige 24% heeft geen actieve keuze doorgegeven en staat daarom geregistreerd als ‘Geen bezwaar’.
Ondanks de toename in potentiële donoren is het totale toestemmingspercentage in de praktijk gelijk gebleven. Tussen 2017 en 2025 lag die rond de 35%. De ‘geen bezwaar’-registratie leidt namelijk niet altijd tot een donatie. Bij meer dan de helft van de overledenen uit deze groep wordt donatie tegengehouden door naasten. Het totale aantal orgaandonaties is overigens wel toegenomen, maar dat is ook toe te schrijven aan ruimere mogelijkheden en nieuwe technieken die organen doneren vaker mogelijk maken.
De onderzoekers, die ook resultaten uit Engeland analyseerden, concluderen dat een wetswijziging niet genoeg is om orgaandonatie te vergroten. De NTS benadrukt bijvoorbeeld het belang van training, ondersteuning en ervaring van zorgprofessionals, zodat zij goede donatiegesprekken kunnen voeren. Omdat de wet werd ingevoerd tijdens de coronapandemie waren gesprekstrainingen in het begin niet altijd mogelijk.
Bronnen: