Steeds meer huisartsenpraktijken zetten de spreekuurondersteuner huisarts (SOH) in voor een eigen spreekuur of aandachtsgebied. D. (Dominique) Venne werkt al ruim 12,5 jaar bij huisartsenpraktijk Tolgaarde in Leusden. Ze begon als doktersassistente, volgde de SOH-opleiding en bouwde haar functie stap voor stap uit tot een eigen spreekuur met een specialisatie in dermatologie.
Waarom bent u spreekuurondersteuner huisarts geworden?
“Onze praktijkhouder is een vooruitstrevende huisarts die graag kijkt hoe iedereen zich verder kan ontwikkelen en meer verantwoordelijkheid kan krijgen. Tegelijkertijd was ik zelf ook toe aan meer verdieping en uitdaging. In 2018 heb ik daarom de SOH-opleiding gevolgd. Ik begon met een afgebakende groep kleine kwalen, zoals een verstuikte enkel, een insectenbeet of een keelontsteking. Vervolgens is mijn rol steeds verder uitgebreid.”
U heeft zich gespecialiseerd in dermatologie. Waar komt die keuze vandaan?
“Voor mij was dat een logische stap. Doktersassistenten en SOH’s zien al veel patiënten met huidproblemen. Denk aan wondzorg, zwachtelen of kleine huidafwijkingen. Je hebt vaak al meer kennis dan je denkt. Daarnaast lenen veel huidaandoeningen zich goed voor begeleiding in de eerste lijn. De huisarts stelt de diagnose, maar daarna bestaat de behandeling vaak uit uitleg en begeleiding volgens een duidelijk protocol. Dat maakt het toegankelijk en veilig om de begeleiding als SOH op te pakken. Dat vond ik zo interessant dat ik dit onderwerp heb gekozen voor mijn afstudeerproject als hbo-verpleegkundige. We ontwikkelden een zorgpad voor kinderen met constitutioneel eczeem binnen onze praktijk. Vanwege de positieve resultaten kijk ik nu samen met Huisartsen Eemland hoe deze aanpak ook in andere huisartsenpraktijken kan worden toegepast (zie kader).”
Welke patiënten ziet u voornamelijk?
“Inmiddels bestaat ongeveer 80% van mijn spreekuur uit dermatologie. Daarnaast zie ik de gebruikelijke SOH-klachten, zoals KNO-klachten en anticonceptiezorg. Ook begeleid ik een deel van de ouderenzorg. Daarbij beweeg ik tussen de huisarts en de praktijkondersteuner in. Ik zie vooral de stabiele patiënten, terwijl de huisarts de mensen met een complexere zorgvraag begeleidt. Dat vraagt veel afstemming, maar juist die samenwerking werkt heel prettig.”
Wanneer maakt u als spreekuurondersteuner het verschil?
“Vooral doordat ik de tijd heb om patiënten goed te begeleiden. Neem constitutioneel eczeem. De huisarts stelt de diagnose, maar daarna begint pas het belangrijkste deel: uitleggen wat eczeem is, hoe een opvlamming ontstaat en hoe je de behandeling goed uitvoert. Daar is tijd voor nodig. De behandeling is op zichzelf niet ingewikkeld, maar in de praktijk blijkt de uitvoering lastig. Door samen met ouders te kijken waar zij tegenaan lopen en bijvoorbeeld te oefenen met smeren, krijgen zij meer vertrouwen om het eczeem bij hun kind onder controle te houden.”
Wat geeft u voldoening in uw werk?
“Het is mooi om te zien hoeveel verschil goede begeleiding kan maken. Tijdens mijn afstudeeronderzoek zagen we dat ouders na afloop veel meer vertrouwen hadden om het eczeem van hun kind zelf te behandelen. Ze kwamen minder vaak terug met dezelfde vragen en hadden meer grip op de behandeling.”
Waar loopt u in uw werk het meest tegenaan?
“Eigenlijk hetzelfde als iedereen in de huisartsenzorg: de toenemende zorgvraag. We willen graag meer tijd creëren in het spreekuur, maar tegelijkertijd worden patiënten ouder en wordt de zorg complexer. Daarnaast zie ik dat veel doktersassistenten uiteindelijk kiezen voor een baan in het ziekenhuis. Dat vind ik jammer. Juist de eerste lijn is ontzettend veelzijdig, geen dag is hetzelfde. Maar er moeten wel mogelijkheden zijn om jezelf verder te ontwikkelen. Veel assistenten volgen uiteindelijk een verpleegkundige opleiding en keren daarna niet meer terug naar de huisartsenpraktijk, maar ik denk dat daar juist kansen liggen. Door een eigen aandachtsgebied of spreekuur te ontwikkelen, zoals dermatologie of ouderenzorg, creëer je meer uitdaging en werkplezier. Dat helpt niet alleen om mensen voor de eerste lijn te behouden, maar uiteindelijk profiteert de patiënt daar ook van.”
Is uw werk veranderd sinds u begon als spreekuurondersteuner?
“Enorm. Toen ik begon, zag ik vooral een beperkte groep patiënten met kleine kwalen. Inmiddels heb ik een eigen spreekuur, een specialisatie in dermatologie en heb ik daarnaast de verpleegkundeopleiding afgerond. Ik denk dat de rol van SOH zich de komende jaren verder positief ontwikkelt. De zorgvraag blijft groeien en we moeten slimmer samenwerken om goede zorg te leveren.”
Hoe ziet u die ontwikkeling?
“Taakherschikking is natuurlijk een belangrijk onderwerp. De huisarts kan het werk niet meer allemaal alleen blijven doen. Ik moet vaak terugdenken aan de introductie van de praktijkondersteuner (POH), zo’n 20 jaar geleden. Ook toen vonden veel mensen dat spannend. Inmiddels zien we dat de samenwerking tussen POH en de huisarts goed werkt. Dat laat zien dat we niet bang hoeven te zijn voor taakherschikking. Natuurlijk moeten we wel binnen duidelijke kaders blijven werken. Als ik twijfel of iets te complex wordt, moet ik altijd kunnen overleggen. En andersom moet de huisarts erop kunnen vertrouwen dat ik dat ook doe. Die wederzijdse samenwerking is de basis.”
Heeft u een tip voor een collega spreekuurondersteuner?
“Blijf het gesprek aangaan, er is vaak meer mogelijk dan je denkt. De kaders van de SOH zijn duidelijk beschreven en juist door een goede samenwerking met de huisarts kan je stap voor stap meer verantwoordelijkheid krijgen. Zie die samenwerking niet als een beperking, maar juist als een kans.”
En een tip voor huisartsen?
“Begin klein. Geef eens een afgebakend onderdeel van de zorg uit handen en kijk hoe dat gaat. Zorg voor duidelijke afspraken en begeleiding. Ik denk dat veel huisartsen dan ervaren dat de samenwerking heel prettig is. Je moet elkaar goed kennen en weten wat je aan elkaar hebt. Als dat vertrouwen er is, kun je samen veel meer dan je misschien vooraf denkt.”
Aan het woord
Naam: Dominique Venne
SOH sinds: 2018
SOH bij: Huisartsenpraktijk Tolgaarde
Specialisatie: dermatologieProject constitutioneel eczeem
Constitutioneel eczeem is een veelvoorkomende chronische huidaandoeningen bij kinderen. Toch blijkt uit onderzoek1 dat veel ouders behoefte hebben aan meer uitleg en begeleiding bij de behandeling. Onzekerheid over hormoonzalven, moeite met het volhouden van de behandeling en vragen over opvlammingen zorgen ervoor dat patiënten regelmatig terugkomen op het spreekuur of worden doorverwezen naar de tweede lijn.
Vanuit die behoefte ontwikkelde Dominique Venne tijdens haar hbo-verpleegkundeopleiding een zorgpad voor kinderen met constitutioneel eczeem binnen huisartsenpraktijk Tolgaarde. De aanpak combineert een verpleegkundig eczeemspreekuur met duidelijke werkafspraken, praktische voorlichting en een actieplan waarmee ouders zelf leren inspelen op opvlammingen van het eczeem.
De resultaten van het afstudeerproject zijn veelbelovend. De ernst van het eczeem en de ervaren jeuk namen sterk af, de kwaliteit van leven verbeterde en ouders voelden zich na afloop veel zekerder om het eczeem van hun kind zelfstandig te behandelen. Ook zag de praktijk minder herhaalconsulten en waren minder verwijzingen nodig naar de tweede lijn.
De positieve resultaten vormden de aanleiding voor een regionaal vervolg. Samen met Huisartsen Eemland, het Nationaal Constitutioneel Eczeem Project (NCEP) en andere betrokken zorgverleners wordt de aanpak momenteel uitgerold binnen meerdere huisartsenpraktijken in de regio. De komende periode wordt onderzocht hoe het zorgpad in de dagelijkse praktijk kan worden geïmplementeerd en welke effecten het heeft op de kwaliteit van zorg, zelfmanagement van patiënten én de druk op de huisartsenzorg.Meer informatie of aanmelden? Mail naar soh@huisartsentolgaarde.nl
Referentie:
1. Zorginstituut Nederland: Zinnige Zorg – Verbetersignalement voor mensen met eczeem of psoriasis