Veelbelovende technologie voor verbeterde gezichtsveldbeoordelingen bij jonge en neurologisch beperkte patiënten

Delen via:

Brendan Portengen promoveerde op 27 februari 2024 aan de Universiteit Utrecht op het proefschrift getiteld ‘Flicker pupil perimetry: In search of an objective visual field test for young or neurologically impaired patients’. Als promotor trad op prof. dr. S.M. Imhof. Copromotoren waren dr. G.L. Porro en dr. M. Naber. Portengen werkt momenteel als aios oogheelkunde in het UMC Utrecht.

Wat was het doel van je promotieonderzoek?

Het beoordelen van het gezichtsveld (VF) is een essentieel onderdeel van oogheelkundig en neurologisch onderzoek in de klinische praktijk, omdat het een belangrijke rol speelt in de diagnostiek, follow-up en rehabilitatie. VF-tests zijn daarnaast in het algemeen relatief goedkoop en non-invasief.

Dit proefschrift had als doel een objectief en betrouwbaar instrument te ontwikkelen, genaamd gaze-contingent flicker pupil perimetry (gcFPP), voor de vroege diagnose van gezichtsvelddefecten bij jonge en/of neurologisch aangedane patiënten, als toevoeging aan de huidige diagnostische procedure. Dit is vooral relevant omdat deze patiëntenpopulatie vaak niet goed kan worden beoordeeld met de huidige gouden standaard voor VF-tests (standaard geautomatiseerde perimetrie of SAP, waarbij patiënten bewust op een knopje moeten drukken indien de stimulus gezien wordt), en alternatieven schaars zijn.

Wat wil jij dat de klinische dokter van jouw onderzoek weet?

GcFPP gebruikt de pupilreacties op zwart-geel flikkerende lichtstimuli verspreid over het gezichtsveld als objectieve maat voor visuele gevoeligheid. De pupilgrootte wordt gemeten met een eye tracker. Tijdens het onderzoek hebben we verschillende praktische en theoretische verbeteringen toegepast waarbij de huidige methode een hoge sensitiviteit, specificiteit en test-retest reliability liet zien bij volwassen patiënten met gezichtstvelddefecten door hersenschade. De gcFPP-methode lijkt een veelbelovend addendum te zijn binnen de huidige diagnostische work-up van de neuro-oftalmologische patiënt. Denk dus aan pupilperimetrie indien standaard perimetrie niet haalbaar of betrouwbaar is.

Wat was het meest frustrerende onderdeel van je onderzoek?

Frustrerend is wel meteen een hele negatieve connotatie. Ik vond het wel uitdagend om na mijn studie geneeskunde te starten aan dit project waarbij ik, gelukkig onder de zeer stimulerende begeleiding van dr. M. Naber, mezelf heb moeten onderdompelen in de wereld van de experimentele psychologie met een eigen vakjargon en daarbij ook heb moeten leren programmeren. Uiteindelijk hebben we er een leuke draai aan gegeven door een Pokébal als fixatiepunt te programmeren waar af en toe een Pikachu uit sprong.

 Welk moment/inzicht bracht een doorbraak?

Het verloop van dit promotieonderzoek was niet in beton gegoten. Wij wisten dat we graag een passend alternatief voor huidige gezichtsveldtesten wilden ontwikkelen. Hoe dit er precies uit zou komen te zien, was voor ons aan de start echter nog onduidelijk. Pupilperimetrie leek een veelbelovende techniek doordat er geen subjectieve respons nodig is, maar de toenmalige variant was nog zeker niet geschikt voor toepassing bij kinderen. Om een betrouwbaar testresultaat te krijgen, was het nog steeds belangrijk dat de patiënt langdurig naar het midden van het scherm keek, terwijl het hoofd gefixeerd was in een voorhoofd-kinsteun. We fantaseerden eerst over grote kromme schermen met een hele dure eye tracker om een interactieve cabine te maken waarin het kind getest kon worden; een dure en tijdsintensieve grap… Toen ik erachter kwam dat je voor een fractie van de prijs een virtual reality-bril met ingebouwde eye tracker kon kopen, vielen voor mij alle puzzelstukjes op hun plek.

Wat is de vervolgvraag die voortkomt uit jouw onderzoek?

Wij hebben nu bewezen dat gcFPP een hoge sensitiviteit, specificiteit en betrouwbaarheid heeft bij een cohort van volwassen patiënten met gezichtsvelddefecten door hersenschade. Daarnaast zagen we dat de methode goed in de smaak viel bij het cohort van gezonde kinderen in de leeftijd van 3-11 jaar, veel van hen wilden de test zelfs opnieuw doen!

We zijn nu druk bezig met het verzamelen van genoeg financiële middelen om een opvolger van start te laten gaan. Diegene zal onder andere testen of onze gcFPPmethode in een groot cohort van neurologisch aangedane kinderen van het Wilhelmina Kinderziekenhuis en het Prinses Maxima Centrum even accuraat en betrouwbaar is.

Wat neem je zelf mee uit jouw promotieonderzoek? Wat zijn jouw volgende stappen?

Het belang van goede participatie van patiënten om goede en betrouwbare uitslagen te krijgen van aanvullend onderzoek. Een technisch goede test is dus niet afdoende, de test zal ook haalbaar moeten zijn voor de patiënt. Voor kinderen betekent dit dat de test ook interactief en leuk moet zijn. Het is een leuke uitdaging om na te blijven denken en te innoveren met huidige (en toekomstige) technieken om passende zorg te kunnen bieden.

Vaccins wereldwijd niet overal even effectief

jun 2024 | Vaccinatie

Lees meer over Vaccins wereldwijd niet overal even effectief

“In Heidelberg wordt aantrekkelijk internationaal onderzoek gedaan”

jun 2024

Lees meer over “In Heidelberg wordt aantrekkelijk internationaal onderzoek gedaan”

Herhaalvaccinatie zorgt voor betere afweer tegen kinkhoest

jun 2024 | Bacteriële infecties, Vaccinatie

Lees meer over Herhaalvaccinatie zorgt voor betere afweer tegen kinkhoest

Veelbelovende technologie voor verbeterde gezichtsveldbeoordelingen bij jonge en neurologisch beperkte patiënten

jun 2024

Lees meer over Veelbelovende technologie voor verbeterde gezichtsveldbeoordelingen bij jonge en neurologisch beperkte patiënten

Burosumab versus conventionele therapie bij kinderen met X-gebonden hypofosfatemie

jun 2024

Lees meer over Burosumab versus conventionele therapie bij kinderen met X-gebonden hypofosfatemie

‘De context van een kind kan erg complex zijn’

jun 2024

Lees meer over ‘De context van een kind kan erg complex zijn’

Niet-pluisgevoel bij het kind met chronische pijn

20 mei 2024

Lees meer over Niet-pluisgevoel bij het kind met chronische pijn

Van data naar doen! De systemische behandeling van atopisch eczeem en prurigo nodularis

2 feb 2024 | Eczeem, Vaccinatie

Lees meer over Van data naar doen! De systemische behandeling van atopisch eczeem en prurigo nodularis

Maternale vaccinatie ter preventie van RSV in kinderen

9 jan 2024 om 20:00 | Virale infecties

Lees meer over Maternale vaccinatie ter preventie van RSV in kinderen

Niet-pluisgevoel bij het kind met verminderde spierkracht

24 nov 2023

Lees meer over Niet-pluisgevoel bij het kind met verminderde spierkracht

Niet-pluisgevoel bij het kind met blauwe plekken

1 mei 2023

Lees meer over Niet-pluisgevoel bij het kind met blauwe plekken

Zoveel meer dan alleen maar eczeem!

19 apr 2023 om 20:30 | Eczeem

Lees meer over Zoveel meer dan alleen maar eczeem!

Recidiverende nierstenen: diagnostiek en behandeling vereist een multidisciplinaire aanpak!

14 mrt 2023

Lees meer over Recidiverende nierstenen: diagnostiek en behandeling vereist een multidisciplinaire aanpak!

Autoinflammatoire aandoeningen

30 sep 2022

Lees meer over Autoinflammatoire aandoeningen

Crossing borders in type 2 inflammation 2021

16 nov 2021 om 19:30 | Astma, Eczeem

Lees meer over Crossing borders in type 2 inflammation 2021
Er zijn geen e-learnings gevonden.
Er zijn geen bijeenkomsten gevonden.

Orale immuuntherapie bij pinda-allergie: hoe eerder, hoe beter

jun 2024

Lees meer over Orale immuuntherapie bij pinda-allergie: hoe eerder, hoe beter

AI voorspelt risico op voedselallergie beter dan arts

jun 2024 | Eczeem

Lees meer over AI voorspelt risico op voedselallergie beter dan arts

Zijn astma-aanvallen door acute luchtweginfecties te verminderen?

jun 2024 | Astma, Bacteriële infecties, Virale infecties

Lees meer over Zijn astma-aanvallen door acute luchtweginfecties te verminderen?

Speciaal dieet voor immuunsysteem bij allergieën

jun 2024 | Astma, Eczeem

Lees meer over Speciaal dieet voor immuunsysteem bij allergieën

Zwangerschapsgymnastiek als primaire preventie voor astma

jun 2024 | Astma

Lees meer over Zwangerschapsgymnastiek als primaire preventie voor astma

Houd schimmels in het microbioom in de gaten

jun 2024 | Astma

Lees meer over Houd schimmels in het microbioom in de gaten

Ook systemisch herstel mogelijk bij constitutioneel eczeem met biological

jun 2024 | Eczeem

Lees meer over Ook systemisch herstel mogelijk bij constitutioneel eczeem met biological

Desensibilisatie mogelijk door de B-geheugencellen aan te passen?

jun 2024

Lees meer over Desensibilisatie mogelijk door de B-geheugencellen aan te passen?

Allergisch astma voorkomen? Begin vanaf de geboorte

jun 2024 | Astma, Eczeem

Lees meer over Allergisch astma voorkomen? Begin vanaf de geboorte
Er zijn geen podcasts gevonden.

MedNet Kindergeneeskunde 2024-01

jun 2024

Lees meer over MedNet Kindergeneeskunde 2024-01