5 aandachtspunten bij syfilis om in 2026 alert op te zijn

Het aantal gevallen van syfilis is de afgelopen 10 jaar verdubbeld.¹ Dat vraagt om alertheid en herhaald testen, ook bij minder bekende risicogroepen. Naast deze boodschap heeft dermatoloog Maciej Pastuszczak van de medische universiteit in Silezië (Polen) nog 4 adviezen voor de praktijk.²

1. Test buiten het verwachte risicoprofiel

Hoewel mannen die seks hebben met mannen (MSM) in 2024 nog altijd verantwoordelijk zijn voor 69% van de diagnoses, stijgt het aantal gemelde diagnoses relatief sterker onder heteroseksuelen.¹ Van 2023 tot 2024 bedroeg de stijging 11,6% bij heteroseksuele mannen en 13,2% bij heteroseksuele vrouwen, tegenover 0,9% bij MSM.¹ Test bij verdachte afwijkingen daarom ook op syfilis als de patiënt geen duidelijke risicofactoren heeft.

2. Sluit niet alleen uit met serologie

Bij primaire syfilis kunnen zowel treponemale tests als de RPR nog negatief zijn, laat Pastuszczak zien aan de hand van een casus met een pijnloos genitaal ulcus. Uiteindelijk bevestigde een PCR-test op Treponema pallidum de diagnose.

3. Heroverweeg screening tijdens de zwangerschap

Het aantal gemelde bevestigde gevallen van congenitale syfilis in de EU/EER steeg van 78 in 2023 naar 140 in 2024. Een rapport van de NHS laat zien dat bij 38% van de gevallen van congenitale syfilis (30/79) de maternale screening bij de eerste zwangerschapscontrole negatief was.³ Pas na de bevalling bleek de uitslag positief. “Een aanbeveling van de ECDC is om bij verhoogd risico na 28 tot 32 weken opnieuw te testen.”⁴

4. Doxy-PEP is geen vervanging voor follow-up

Profylaxe is geen behandeling van bestaande syfilis.⁵ “Doxy-PEP is niet voor breed gebruik. Schrijf het voor volgens de richtlijn en blijf gebruikers elke 3 tot 6 maanden testen op soa’s.”⁶

5. Vraag naar andere klachten

Oculaire syfilis kan ook vroeg optreden: in de registratiestudie IBERSOS had 33% van de patiënten met oculaire syfilis primaire of secundaire syfilis.⁷ “Vraag naar oogklachten en behandel oculaire syfilis als neurosyfilis.”

Bronnen:

1. European Centre for Disease Prevention and Control. Syphilis – annual epidemiological report for 2024. Stockholm. Gepubliceerd op: 21 mei 2026.
2. Pastuszczak M. The resurgence of syphilis in Europe: epidemiology, diagnostics and clinical challenges, EADV 2026, oral presentation D1T12.1A.
3. ISOSS Syphilis report (for pregnancies between 1 April 2022 to 31 March 2023). Gepubliceerd op: 11 december 2025.
4. European Centre for Disease Prevention and Control (ECDC). Congenital syphilis – annual epidemiological report for 2024. Stockholm. Gepubliceerd op: 21 mei 2026.
5. CDC. Syphilis – STI Treatment Guidelines, 2021.
6. ECDC. Public health considerations on the use of doxycycline for post-exposure prophylaxis for bacterial sexually transmitted infections in the EU/EEA.
7. Vicente-Antolín M, González-López JJ, Pardiñas Baron N, et al. Iberian Registry of Ocular Syphilis (IBERSOS) report 1: epidemiology, clinical spectrum and treatment outcomes of ocular syphilis in the Iberian Peninsula. Br J Ophthalmol. 2026;110:1189-94.