Genetische risicovariant voor ziekteprogressie hangt samen met meer laesies

Delen via:
ECTRIMS 2023

Uit een recente genoombrede associatiestudie onder ruim 12.000 mensen met MS bleek dat mensen met 2 kopieën van de variant rs10191329 in de DYSF-ZNF638-locus een snellere ziekteprogressie hebben dan niet-dragers. Een Nederlandse studie dook dieper in enkele pathologische en functionele uitkomstmaten.

De onderzoekers bepaalden het genotype voor rs10191329 bij 290 MS-patiënten van wie weefsel aanwezig was in de Nederlandse Hersenbank. Er waren maar 6 donoren met het homozygote risicoallel A:A. In vergelijking met niet-dragers hadden deze mensen meer laesies in de cortex en hersenstam. Ook waren er meer microgliacellen met een ‘schuimig’ uiterlijk (p = 0,036) en minder vertakte microglia (p = 0,009), wat een teken kan zijn van zenuwschade. 

De onderzoekers matchten vervolgens de 6 donoren met een cohort van 12 niet-dragers (C:C) op basis van leeftijd, geslacht, post-mortemkenmerken, progressief fenotype, leeftijd bij de start van MS en het aantal jaar tot een EDSS-score van 6,0 was bereikt. Immunohistologisch onderzoek liet zien dat homozygote dragers van het risicoallel meer laesies en een lagere zenuwdichtheid hadden in de cortex en meer laesies en schade aan axonen in de piramidebaan. 

Vervolgens keken de onderzoekers naar genexpressie van de flankerende genen DYSF en ZNF683, die normaal gesproken betrokken zijn bij respectievelijk membraanherstel in spieren en het onderdrukken van ongeïntegreerd virus-DNA. Voor de 2 groepen samen bleek dat beide genen minder tot expressie kwamen in actieve laesies dan in normaal uitziende witte stof. Er was een sterke correlatie tussen de aanwezigheid van oligodendrocyten en expressie van DYSF en ZNF638. Uit een vergelijking tussen de A:A-groep en C:C-groep bleek dat de A:A-groep een significant hogere expressie had van DYSF in normaal uitziende grijze stof en van ZNF638 in normaal uitziende witte stof. Wat dit precies betekent voor de onderliggende ziektemechanismen, zal in verder onderzoek moeten worden nagegaan. 

Bron:

Engelenburg J, van den Bosch A, Chen A et al. A new genetic variant associated with age-related multiple sclerosis severity associates with enhanced lesion activity and axonal damage. ECTRIMS 2023, abstract O083/919.

Richtlijnen antitrombotisch beleid op meerdere punten herzien

jun 2026 | Benigne hematologie, Vasculaire geneeskunde

Lees meer over Richtlijnen antitrombotisch beleid op meerdere punten herzien

7 Tesla MRI-scanner maakt hersenoperatie bij Parkinson preciezer

jun 2026 | Bewegingsstoornissen

Lees meer over 7 Tesla MRI-scanner maakt hersenoperatie bij Parkinson preciezer

Risico op epileptische aanvallen bij hersenmetastasen in de primaire motorische cortex

jun 2026 | Epilepsie, Neuro-oncologie

Lees meer over Risico op epileptische aanvallen bij hersenmetastasen in de primaire motorische cortex

“Tijdelijk eptinezumab kan helpen medicatieafhankelijke hoofdpijn op te lossen”

jun 2026 | Hoofdpijn

Lees meer over “Tijdelijk eptinezumab kan helpen medicatieafhankelijke hoofdpijn op te lossen”

“Het voornaamste doel bij post-COVID is symptoomverlichting, vaak niet-medicamenteus”

jun 2026 | Virale infecties

Lees meer over “Het voornaamste doel bij post-COVID is symptoomverlichting, vaak niet-medicamenteus”

Verrassende nieuwe inzichten in migraine

jun 2026 | Hoofdpijn

Lees meer over Verrassende nieuwe inzichten in migraine

MS, medicatie & zwangerschap: actuele inzichten voor de klinische praktijk

21 sep 2026 om 20:00 | Multipele Sclerose

Lees meer over MS, medicatie & zwangerschap: actuele inzichten voor de klinische praktijk

Alzheimerdiagnostiek en -behandeling: van innovatie naar verantwoorde implementatie

16 jun 2026 om 20:00 | Dementie

Lees meer over Alzheimerdiagnostiek en -behandeling: van innovatie naar verantwoorde implementatie

MS & immunologie anno 2026: van mechanisme naar besluitvorming

9 jun 2026 om 19:30 | Multipele Sclerose, Vaccinatie

Lees meer over MS & immunologie anno 2026: van mechanisme naar besluitvorming

Neurologisch Jaaroverzicht 2025

15 dec 2025 om 20:00 | Bewegingsstoornissen, Dementie, Hoofdpijn, Multipele Sclerose

Lees meer over Neurologisch Jaaroverzicht 2025

Parkinson: Dopaminerge infusietherapie - Ervaringen uit de praktijk

4 dec 2025 om 20:00 | Bewegingsstoornissen

Lees meer over Parkinson: Dopaminerge infusietherapie - Ervaringen uit de praktijk

Benefit-Risk Ratio bij DMT's in MS: dilemma’s van de behandelaar

25 nov 2025 om 19:30 | Multipele Sclerose

Lees meer over Benefit-Risk Ratio bij DMT's in MS: dilemma’s van de behandelaar

Ouder worden met MS

12 nov 2025 om 20:30 | Multipele Sclerose

Lees meer over Ouder worden met MS

Keynote webinar | Spotlight on functional neurological disorder

20 okt 2025 om 18:00

Lees meer over Keynote webinar | Spotlight on functional neurological disorder

Gordelroospreventie in medische risicogroepen - van indicatie tot vaccinatie

2 jul 2025 om 20:00 | Vaccinatie, Virale infecties

Lees meer over Gordelroospreventie in medische risicogroepen - van indicatie tot vaccinatie
Er zijn geen e-learnings gevonden.

ECTRIMS NL 2026

woensdag 21 okt 2026 t/m vrijdag 23 okt 2026 | Multipele Sclerose

Lees meer over ECTRIMS NL 2026

Snelheid van veranderingen in symptomen hangt samen met overleving bij mensen met ALS

jul 2024 | Bewegingsstoornissen

Lees meer over Snelheid van veranderingen in symptomen hangt samen met overleving bij mensen met ALS

Bewegen en een ketogeen dieet verminderen slaperigheid overdag bij narcolepsiepatiënten

jul 2024

Lees meer over Bewegen en een ketogeen dieet verminderen slaperigheid overdag bij narcolepsiepatiënten

Hoog cumulatief opioïdengebruik hangt samen met een grotere kans op dementie voor het 90e levensjaar

jul 2024 | Dementie

Lees meer over Hoog cumulatief opioïdengebruik hangt samen met een grotere kans op dementie voor het 90e levensjaar

Na de diagnose myasthenia gravis hebben veel mensen last van angstgevoelens

jul 2024 | Neuro-musculair

Lees meer over Na de diagnose myasthenia gravis hebben veel mensen last van angstgevoelens

Mannen met clusterhoofdpijn hebben vaker gecompenseerd hypogonadisme

jul 2024 | Hoofdpijn

Lees meer over Mannen met clusterhoofdpijn hebben vaker gecompenseerd hypogonadisme

Grote veranderingen nodig in zorgsystemen als antilichamen tegen β-amyloïd op de markt komen

jul 2024 | Dementie

Lees meer over Grote veranderingen nodig in zorgsystemen als antilichamen tegen β-amyloïd op de markt komen

Hersenbiopsie is nuttig en relatief veilig bij onverklaarde neurologische aandoeningen

jul 2024 | Neuro-oncologie

Lees meer over Hersenbiopsie is nuttig en relatief veilig bij onverklaarde neurologische aandoeningen

Roken door ouders geeft mogelijk licht verhoogde kans op de ontwikkeling van multipele sclerose bij kinderen

jul 2024 | Multipele Sclerose

Lees meer over Roken door ouders geeft mogelijk licht verhoogde kans op de ontwikkeling van multipele sclerose bij kinderen

Gekanteld slapen lijkt nachtelijke bloeddruk te verbeteren bij Parkinson en parkinsonisme

jul 2024 | Bewegingsstoornissen

Lees meer over Gekanteld slapen lijkt nachtelijke bloeddruk te verbeteren bij Parkinson en parkinsonisme

Podcast: AI in stroke - Using deep learning to predict clinical outcomes after stroke

jan 2024 | Neuro-vasculair

Lees meer over Podcast: AI in stroke - Using deep learning to predict clinical outcomes after stroke

Podcast: Stem cell therapy for PD - A new era for managing Parkinson’s disease?

dec 2023 | Bewegingsstoornissen

Lees meer over Podcast: Stem cell therapy for PD - A new era for managing Parkinson’s disease?

Real World Evidence in MS

jan 2020 | Multipele Sclerose

Lees meer over Real World Evidence in MS

MedNet Neurologie 2026-02

jun 2026

Lees meer over MedNet Neurologie 2026-02

MedNet Neurologie 2026-01

mrt 2026

Lees meer over MedNet Neurologie 2026-01

MedNet Neurologie 2025-04

dec 2025

Lees meer over MedNet Neurologie 2025-04

MedNet Neurologie 2025-03

sep 2025

Lees meer over MedNet Neurologie 2025-03

MedNet Neurologie 2025-02

jun 2025

Lees meer over MedNet Neurologie 2025-02

MedNet Neurologie 2025-01

mrt 2025

Lees meer over MedNet Neurologie 2025-01

MedNet Neurologie 2024-04

dec 2024

Lees meer over MedNet Neurologie 2024-04

MedNet Neurologie 2024-03

sep 2024

Lees meer over MedNet Neurologie 2024-03

MedNet Neurologie 2024-02

jun 2024

Lees meer over MedNet Neurologie 2024-02

Het MS-dossier: winst bij vroeg hoog effectief behandelen

jun 2026

Lees meer over Het MS-dossier: winst bij vroeg hoog effectief behandelen

Whitepaper: 24 Veelgestelde vragen en antwoorden over long COVID

feb 2022

Lees meer over Whitepaper: 24 Veelgestelde vragen en antwoorden over long COVID