Onderbelicht maar wel relevant: sekseverschillen bij bacteriëmie

Sekseverschillen bij bacteriëmie doen ertoe. Aios geneeskunde en promovendus in het LUMC Anette Westgeest toonde aan de hand van literatuur, meta-analyses en eigen onderzoek hoe vrouwen en mannen verschillen in ziekteverloop, diagnostiek en behandeling.¹

“Sekse beïnvloedt vrijwel elk aspect van bacteriëmie”, stelt Westgeest. “Toch blijft deze factor vaak buiten beeld in onderzoek en richtlijnen. Dat zie ik bijvoorbeeld in mijn onderzoek naar Staphylococcus aureus-bacteriëmie (SAB). In meerdere grote cohortstudies, waaronder een Deense studie (n = 2.638) en een Britse analyse (n = 7.000), blijkt de mortaliteit, ook na correctie voor leeftijd, comorbiditeit en ziekteseveriteit, bij vrouwen hoger dan bij mannen.^2,3 Mijn meta-analyse van meer dan 100.000 SAB-patiënten bevestigt dit beeld.”⁴ 

Wisselend beeld

Bij pneumokokkenbacteriëmie is het beeld juist omgekeerd: uit prospectieve Deense (n = 481) en Noorweegse studies (n = 64.040) blijkt de mortaliteit bij mannen hoger.^5,6 Bij bacteriëmie opgelopen in het ziekenhuis is de mortaliteit onder vrouwen weer hoger.⁷ Voor gramnegatieve bacteriëmie is nog onvoldoende bewijs beschikbaar. En bij sepsis is het beeld diffuser: 2 grote studies vonden een hogere sterfte bij mannen, maar in een recente Amerikaanse studie bij bijna 50.000 patiënten met vermoedelijke sepsis werd geen verschil in mortaliteit gezien.^8-10

Verschillen verklaard

Hoe zijn deze verschillen te verklaren? Westgeest: “Uit nog niet gepubliceerde data van de grote S. aureus Bacteraemia Group Prospective Cohort Study van Duke University blijkt dat er geen vertraging is in diagnose, maar vrouwen wel een hogere PIT-score hebben bij presentatie. Eerder was al bekend dat zij minder vaak een transoesofageaal echocardiogram (TEE) krijgen en een kortere behandeling dan mannen.”¹¹

Sterren

Inmiddels werkt Annette Westgeest met andere onderzoekers aan het ontwikkelen van de database Staphylococcus aureus Randomized Study (STARS), waarin alle klinische trials over SAB worden samengebracht om verschillen in uitkomst tussen mannen en vrouwen beter te kunnen analyseren. “Als we sekseverschillen beter begrijpen, kunnen we de uitkomsten voor mannen én vrouwen verbeteren.”

Bronnen:

1. Westgeest A. Sex impacts incidence, management, and outcome in bacteraemia. ESCMID Global 2025, oral presentation.
2. Smit J, López-Cortés LE, Kaasch AJ, et al. Gender differences in the outcome of community-acquired Staphylococcus aureus bacteraemia: a historical population-based cohort study. Clin Microbiol Infect. 2017;23:27-32.
3. Carter BL, Underwood J. Sex disparities in staphylococcus aureus bacteremia mortality. JAMA Netw Open. 2024;7:e2441502. 
4. Westgeest AC, Lambregts MMC, Ruffin F, et al. Female sex and mortality in patients with staphylococcus aureus bacteremia: a systematic review and meta-analysis. JAMA Netw Open. 2024;7:e240473. 
5. Christensen JS, Jensen TG, Kolmos HJ, et al. Bacteremia with Streptococcus pneumoniae: sepsis and other risk factors for 30-day mortality – a hospital-based cohort study. Eur J Clin Microbiol Infect Dis. 2012;31:2719-25. 
6. Mohus RM, Gustad LT, Furberg AS, et al. Explaining sex differences in risk of bloodstream infections using mediation analysis in the population-based HUNT study in Norway. Sci Rep. 2022;12:8436.
7. Leibovici L, Paul M, Weinberger M, et al. Excess mortality in women with hospital-acquired bloodstream infection. Am J Med. 2001;111:120-5.
8. Rudd KE, Johnson SC, Agesa KM, et al. Global, regional, and national sepsis incidence and mortality, 1990-2017: analysis for the Global Burden of Disease Study. Lancet. 2020;395:200-11.
9. Thompson KJ, Finfer SR, Woodward M, et al. Sex differences in sepsis hospitalisations and outcomes in older women and men: A prospective cohort study. J Infect. 2022;84:770-6. 
10. Pak TR, Sánchez SM, McKenna CS, et al. Assessment of racial, ethnic, and sex-based disparities in time-to-antibiotics and sepsis outcomes in a large multihospital cohort. Crit Care Med. 2024;52:1928-33.
11. Westgeest AC, Ruffin F, Kair JL, et al. The association of female sex with management and mortality in patients with Staphylococcus aureus bacteraemia. Clin Microbiol Infect. 2023;29:1182-7.