Afgelopen mei is een BeNeFIT-subsidie toegekend voor een Belgisch-Nederlandse studie naar optimale behandeling van jonge kinderen op een IC met ernstige infecties. Naar verwachting wordt eind november de eerste patiënt geïncludeerd. Hoofdonderzoeker en ziekenhuisapotheker prof. Pieter De Cock (Universiteitsziekenhuis Gent) en kinder-intensivist dr. Enno Wildschut (Erasmus MC, Rotterdam) vertellen over de achtergronden en opzet.
De studie onderzoekt de beste manier van toedienen van antibiotica aan acuut zieke kinderen (0 tot 3 jaar). Deze kinderen zijn vanwege ernstige infectie opgenomen op een kinder-IC of op een IC neonatologie, waar zij bètalactamantibiotica krijgen via infuus. “Die moeten zo snel mogelijk op een goede spiegel komen en daarop zo lang mogelijk blijven”, zegt Wildschut. “Maar bij kinderen is het lastig om de spiegel snel goed te krijgen en te houden, zeker bij de ernstig zieke kinderen. Momenteel zijn daar 2 strategieën voor. De ene is toediening in enkele minuten. De andere is toediening over een langere tijd, gedurende enkele uren tot zelfs 24 uur. Maar het is niet bekend welke strategie de beste is. Er zijn aanwijzingen dat langere toediening, bijvoorbeeld 3 keer 4 uur per dag, betere blootstelling geeft aan het antibioticum. Maar de strategieën zijn niet in goede studies vergeleken. Dat is wat wij willen gaan onderzoeken: worden kinderen sneller beter met een verlengde intermitterende infusie?”
Homogene populatie
Over deze onderzoeksvraag is bij kinderen nog niet veel bekend. Dat komt mede omdat de onderzoeksgroep groot moet zijn om klinische verbetering te zien. In de komende studie hopen de onderzoekers al binnen 72 uur effecten te kunnen zien. “Bij volwassenen is het standaard om antibiotica te geven als verlengd of zelfs continu infuus”, vertelt De Cock. “Studies tonen aan dat daarmee sneller klinische genezing plaatsvindt, met lagere mortaliteit. Studies bij kinderen zijn veelal gedaan in lage-inkomenslanden waar de omstandigheden anders zijn dan hier. Bovendien is de leeftijdsgroep in die studies vaak breder, van pasgeborenen tot 18 jaar. Maar je kunt niet die hele groep over één kam scheren. Pasgeborenen en jonge kinderen zijn vatbaarder voor infecties, die ook nog eens leiden tot ernstiger schade dan bij oudere kinderen. Daarom onderzoeken wij een homogene populatie van alleen jonge kinderen, in de setting van Westerse gezondheidszorg.”
Klinisch belang
De studie wordt de grootste op dit gebied tot nu toe. Het streven is om 386 kinderen te includeren, verdeeld over 9 Belgische en 4 Nederlandse verpleegafdelingen (in 10 ziekenhuizen) met kinderen vanaf een maand oud. Patiëntenorganisaties zijn nauw betrokken bij de opzet van de studie.
Volgens De Cock is de korte infusie bij kinderen momenteel in de praktijk de belangrijkste behandelstrategie. “Voornamelijk bij een ernstiger beloop besluit de behandelaar om een verlengde infusie te geven. Maar daar zijn alleen aanwijzingen voor vanuit extrapolatie van uitkomsten bij volwassenen. Het is overigens bij een kind moeilijker om een dosis voor langere tijd te geven. Kinderen hebben vaak niet veel toedieningslijnen voor een infuus. Zij krijgen veel medicatie via 1 toedieningsweg. Als die lijn langere tijd is bezet voor antibiotica, is er dus minder tijd voor andere infuusmedicatie. Dus het is van klinisch belang om aan te tonen of het beter is voor het kind.”
Veel voorbereiding
Wildschut laat weten dat er veel werk is gestoken in de voorbereiding van de studie. Hij zag veel bereidheid van deelnemende ziekenhuizen, omdat er behoefte is aan een antwoord op de onderzoeksvraag. “Maar het vraagt veel voorbereiding. We zijn daar vanaf de eerste aanvraag al meer dan anderhalf jaar mee bezig.”
De inclusie van alle patiënten duurt naar verwachting 2 jaar. De eerste resultaten worden medio 2029 verwacht. Wildschut: “We hopen te kunnen aantonen dat 1 van de 2 behandelopties beter is. In theorie kun je beredeneren dat verlengde infusie betere blootstelling geeft aan het antibioticum, met ook snellere verbetering. Maar de uitkomst kan ook zijn dat er geen verschil is. Omdat de onderzoeksgroep groot is, zal de studie sowieso veel informatie opleveren. We bestuderen ook andere eindpunten, bijvoorbeeld wat betreft aantal ligdagen, re-infecties en mortaliteit.”
De Cock vult aan dat ook kostenefficiëntie onderdeel is van de studie: “Als kinderen sneller opknappen en van de IC-afdeling af kunnen, bespaart dat veel kosten. Dat is een belangrijk aspect, ook gezien de schaarste aan IC-bedden in Nederland en België.”
BeNeFIT
De BeNeFIT Call (Belgium-Netherlands Funding of International Trials) is een gezamenlijk initiatief vanuit de ZonMw-programma’s Goed Gebruik Geneesmiddelen en DoelmatigheidsOnderzoek en het Belgische Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE). Sinds 2018 financieren zij gezamenlijke aanvragen om met grote, multicenter, gerandomiseerde klinische studies belangrijke gezondheidsvragen te beantwoorden.
De aanvraag van De Cock en Wildschut is 1 van de 5 gehonoreerde projecten in de vierde BeNeFIT ronde (2026). De Cock: “We kunnen hiermee gezamenlijk sneller een grotere doelpopulatie bereiken. Afzonderlijk zou de inclusie van 386 patiënten veel langer duren. Bovendien zijn de resultaten van de studie per definitie toepasbaar in beide landen.”