De toegevoegde waarde van Nederlandse zorgdeclaratiedata voor nefrologisch onderzoek

Delen via:

Ondanks de groeiende internationale populariteit van het gebruik van zorgdeclaratiedata voor onderzoeksdoeleinden, stond het gebruik hiervan bij patiënten met nierziekten in Nederland vooralsnog in de kinderschoenen. Die constatering heeft geleid tot het proefschrift van Manon van Oosten.

Zorgdeclaratiedata zijn een relatief nieuwe gegevensbron die unieke mogelijkheden bieden voor onderzoek naar grote aantallen patiënten in een niet-experimentele setting. Zorgdeclaratiedatabases bevatten zeer uitgebreide en gedetailleerde gegevens over grote aantallen verzekerden in een land. Bovendien bevatten ze unieke gegevens over zorggebruik en zorgkosten. 

Het proefschrift van Van Oosten heeft twee doelstellingen. De eerste betreft het onderzoeken van mogelijkheden en beperkingen van zorgdeclaratiedata voor nefrologisch onderzoek. De tweede doelstelling heeft betrekking op het onderzoeken van zorgkosten en zorgmiddelengebruik van chronische nierschade (CNS-)patiënten, zijnde stadium G4-G5 CNS, dialyse en niertransplantatie.

Mogelijkheden en gebruik

Wereldwijd (tien landen) werden er dertien databases geïdentificeerd die gebruikt zijn voor nefrologisch onderzoek. De Nederlandse zorgdeclaratiedata worden beheerd door Vektis. De Vektis-database bevat gedeclareerde zorg van nagenoeg alle inwoners van Nederland vanaf 2012. Dit maakt de database uniek in zijn omvang en inhoud en biedt daarmee veel mogelijkheden voor onderzoek ter verbetering van de gezondheidszorg. 

Validiteit van Nederlandse zorgdeclaratiedata

Helaas bevat de Vektis-database geen klinische data, zodat de identificatie van CNS-patiënten gebaseerd moest worden op diagnosecodes. Dialyse- en transplantatiepatiënten blijken zeer nauwkeurig te kunnen worden geïdentificeerd met zorgdeclaratiedata. Echter, voor CNS-patiënten zonder nierfunctievervangende therapie is dit een grotere uitdaging. Onderzoeksresultaten lieten zien dat de nauwkeurigheid van zorgdeclaratiedata opmerkelijk veel hoger is bij jonge patiënten dan bij oudere. De data hebben een lage sensitiviteit voor een schatting van de CNS-prevalentie in de algemene bevolking, met name bij oudere CNS-patiënten en met minder gevorderde CNS blijken de data minder nauwkeurig. Desalniettemin kunnen zorgdeclaratiegegevens waardevol zijn voor het schatten van de prevalentie van CNS in specifieke subgroepen, in het bijzonder bij jongere patiënten en patiënten met gevorderde CNS.

Zorgkosten en medicatiegebruik

Uniek aan de Vektis-database is de gedetailleerde informatie over zorgkosten en medicatiegebruik. Hiermee konden de gemiddelde jaarlijkse zorgkosten van dialyse- en transplantatiepatienten worden berekend. Deze kosten varieerden van 77.566 euro voor CAPD-patiënten tot 105.833 euro voor patiënten met verschillende behandelingsmodaliteiten in één jaar. De kosten voor niertransplantatiepatiënten bedroegen 85.127 euro in het jaar van transplantatie en daalden snel in het eerste (29.612 euro) en tweede (15.018 euro) jaar na transplantatie. 

Ook het zorggebruik en de bijbehorende zorgkosten van CNS-patiënten (zonder nierfunctievervangende therapie) bleken beduidend hoger dan die van de algemene bevolking. Dit verschil was al op jonge leeftijd en in de eerdere stadia van CNS aanwezig. Opmerkelijk is ook dat, hoewel de zorgkosten bij de algemene bevolking stijgen met de leeftijd, deze studie een daling van de zorgkosten aantoonde bij CNS-patiënten van 75 jaar of ouder. Dit kon voornamelijk worden toegeschreven aan lagere ziekenhuiskosten en lagere medicatiekosten.

Ook voorgeschreven medicatie van patiënten kan op een unieke manier worden onderzocht met behulp van Vektis-data. Zo bleek dat polyfarmacie een veel voorkomend probleem is bij CNS-patiënten (66-75%) in tegenstelling tot gematchte controles (7-18%). Analyse onthulde ook een opmerkelijk lager percentage antidepressivagebruik bij Nederlandse CNS-patiënten dan gerapporteerd over CNS-populaties uit andere landen.

Conclusie

Het proefschrift laat zien dat de Vektis-database de potentie heeft om een belangrijke databron te zijn voor nefrologisch onderzoek. De database biedt mogelijkheden om unieke informatie te analyseren op nationaal niveau met daarnaast de mogelijkheid vergelijkingen te maken met gematchte subgroepen uit de algemene bevolking. De resultaten uit dit proefschrift zijn gebruikt voor de ontwikkeling van de Nieratlas-website (www.nieratlas.nl), die tijdens het promotieonderzoek is ontwikkeld. Deze website brengt op een nieuwe manier CNS-patiënten in Nederland in kaart met behulp van zorgdeclaratiedata.

Om het onderzoekspotentieel van de Vektis-database te verbeteren en het gebruik te stimuleren, is er een klankbordgroep in het leven geroepen om toekomstige onderzoekers ondersteuning te bieden bij het werken met de Vektis-database.

De Promotie

Afbeelding: Maarten Nauw


Manon van Oosten promoveerde op 1 april 2022 op het proefschrift met de titel ‘The use of health claims data for epidemiology and costs of chronic kidney disease’ aan de Universiteit van Amsterdam. De promotoren waren prof. dr. K.J. de Jager, verbonden aan AMC-UvA, en prof. dr. H.J.G. Bilo van de Rijksuniversiteit Groningen. De copromotoren waren dr. V.S. Stel, AMC-UvA, en dr. S.J.J. Logtenborg, Diakonessenhuis Utrecht.

CMV-infecties na transplantatie: wat kan er beter?

dec 2022

Lees meer over CMV-infecties na transplantatie: wat kan er beter?

Klinische beslisondersteuning effectief in preventie acuut nierfalen na hartkatheterisatie of dotteren

dec 2022 | Acuut nierfalen, Interventiecardiologie

Lees meer over Klinische beslisondersteuning effectief in preventie acuut nierfalen na hartkatheterisatie of dotteren

Toename van klachten bij oudere nierpatiënt stabiliseert na start dialysebehandeling

dec 2022 | Chronische nierschade, Dialyse, Ouderen

Lees meer over Toename van klachten bij oudere nierpatiënt stabiliseert na start dialysebehandeling

Ontregel het onderzoek

dec 2022

Lees meer over Ontregel het onderzoek

Levenslange behandeling met eculizumab niet nodig bij aHUS

nov 2022 | Acuut nierfalen

Lees meer over Levenslange behandeling met eculizumab niet nodig bij aHUS

Man-vrouwverschillen in de (h)erkenning, monitoring en behandeling van chronische nierschade

nov 2022 | Chronische nierschade

Lees meer over Man-vrouwverschillen in de (h)erkenning, monitoring en behandeling van chronische nierschade

Recidiverende nierstenen: diagnostiek en behandeling vereist een multidisciplinaire aanpak!

16 jan 2023 om 20:30

Lees meer over Recidiverende nierstenen: diagnostiek en behandeling vereist een multidisciplinaire aanpak!

ASN Highlights 2022

1 dec 2022 om 20:30 | Chronische nierschade, Niertransplantatie, SLE

Lees meer over ASN Highlights 2022

Alledaagse nefrologie; casuïstiek met een staartje

9 nov 2022 om 20:00 | Diabetes, Niertransplantatie

Lees meer over Alledaagse nefrologie; casuïstiek met een staartje

Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

12 okt 2022 | Immuuntherapie

Lees meer over Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

Expertdebat SLE en lupus nefritis - Deel 2

27 sep 2022 om 20:00 | Immuuntherapie, SLE

Lees meer over Expertdebat SLE en lupus nefritis - Deel 2

Vaccinatiezorg voor medische risicogroepen

11 aug 2022 | HIV

Lees meer over Vaccinatiezorg voor medische risicogroepen

ERA Highlights 2022

29 jun 2022 om 20:00 | Acuut nierfalen, Chronische nierschade

Lees meer over ERA Highlights 2022

ASN Highlights 2021

15 feb 2022 | Chronische nierschade

Lees meer over ASN Highlights 2021

Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

10 nov 2021 om 20:30

Lees meer over Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?
Er zijn geen e-learnings gevonden.
Er zijn geen bijeenkomsten gevonden.

Detectie van lupusnefritis bij patiënten met SLE en een initiële diagnose van lichte proteïnurie

Lees meer
Lees meer over Detectie van lupusnefritis bij patiënten met SLE en een initiële diagnose van lichte proteïnurie

Snelle diagnose BRASH-syndroom cruciaal

Lees meer
Lees meer over Snelle diagnose BRASH-syndroom cruciaal

Grote meta-analyse bevestigt gunstige effecten SGLT2-remmers

Lees meer
Lees meer over Grote meta-analyse bevestigt gunstige effecten SGLT2-remmers

Automatische, elektronische waarschuwing voor medicatiegebruik bij acuut nierfalen

Lees meer
Lees meer over Automatische, elektronische waarschuwing voor medicatiegebruik bij acuut nierfalen

MAU868 voor de behandeling van BK-virus bij niertransplantatiepatiënten

Lees meer
Lees meer over MAU868 voor de behandeling van BK-virus bij niertransplantatiepatiënten

Empagliflozine bij patiënten met chronische nierschade

Lees meer
Lees meer over Empagliflozine bij patiënten met chronische nierschade

State-of-the-art lecture xenotransplantatie: het onmogelijke mogelijk maken

Lees meer
Lees meer over State-of-the-art lecture xenotransplantatie: het onmogelijke mogelijk maken

Nieuwe pan-NOX-remmer isuzinaxib effectief bij nierpatiënten met diabetes type 2

Lees meer
Lees meer over Nieuwe pan-NOX-remmer isuzinaxib effectief bij nierpatiënten met diabetes type 2

Dapagliflozine bij patiënten zonder diabetes maar met microalbuminurie

Lees meer
Lees meer over Dapagliflozine bij patiënten zonder diabetes maar met microalbuminurie

Maximale RAAS-blokkade bij CKD-patiënten met (risico op) hyperkaliëmie

nov 2020

Lees meer over Maximale RAAS-blokkade bij CKD-patiënten met (risico op) hyperkaliëmie

MedNet Nefrologie 2022-03

dec 2022

Lees meer over MedNet Nefrologie 2022-03

MedNet Nefrologie 2022-02

jul 2022

Lees meer over MedNet Nefrologie 2022-02

MedNet Nefrologie 2022-01

apr 2022

Lees meer over MedNet Nefrologie 2022-01