Arts-onderzoeker Nour al Kuhaili heeft binnen het LUMC, het LUMCdiversity platform tot stand gebracht. Met dit platform zet zij zich in voor structurele aandacht voor diversiteit en inclusie, zowel in de zorg voor patiënten als in het geneeskundeonderwijs. “Dat leidt tot betere zorg”, stelt Al Kuhaili.
Tijdens haar studie geneeskunde in Leiden werd Al Kuhaili zich steeds meer bewust van het feit dat haar studieomgeving qua migratieachtergrond minder divers is dan elders het geval. “Je ziet het in de collegezalen en bij de dokters”, vertelt ze. “Ik herkende mij niet in hen en zag ook geen rolmodel.”
Culturele verschillen begrijpen
Vooral in haar coschappen merkte Al Kuhaili het belang van een meer diverse dokterspopulatie. “De representatie van de multiculturele samenleving in deze groep zorgt voor betere zorguitkomsten, voor meer begrip van patiënten, en een betere werksfeer, weten we uit onderzoek. Waar ongeveer 30% van de geneeskundestudenten een diverse achtergrond heeft, blijft daarvan in de weg naar medisch specialist nog maar 2 tot 3% over.”
Culturele verschillen begrijpen en accepteren is volgens Al Kuhaili essentieel. “Als iemand met een Iraakse achtergrond wordt opgenomen, komt vaak de hele familie op bezoek. Daar is soms onbegrip voor, wat frictie geeft op de werkvloer.” Al Kuhaili geeft aan dat je het ook vanuit een ander perspectief kan zien; “in sommige culturen is het juist onbeleefd om niet te komen.”
Persoonlijke ervaring
Door de omstandigheden waarin zij studeerde, zag Al Kuhaili haar eigen diversiteit aanvankelijk niet als kracht. “Ik probeerde me aan te passen, terwijl diversiteit en inclusie juist bronnen van kracht zijn. Het is niet wenselijk om één type arts te hebben”, zag de arts-onderzoeker. “Dat inzicht kreeg ik tijdens mijn werk als onderzoeker en doordat ik een bredere blik naar de mens en patiënt ontwikkelde.”
Al Kuhaili stelt dat zichtbare diversiteit slechts het topje van de ijsberg is. “Daaronder zit zoveel wat we niet van elkaar weten. Ik ben bicultureel, oudste dochter en heb ook 2 andere studies gedaan: de master Health, Ageing and Society en de master Transfusiegeneeskunde. Bij de eerste ontwikkel je een holistische visie op de patiënt, bij de tweede kom je in contact met mensen uit verschillende disciplines van over de hele wereld. Dat verbreed je kennis enorm.”
Verbetering mogelijk
Al Kuhaili zag in haar eigen ziekenhuis kansen voor verbetering. “Vooral in de hogere posities”, zegt ze. “Het is belangrijk dat we daarin meer vrouwen en meer mensen met een niet-westerse achtergrond krijgen. Dat geldt ook voor de positie van hoogleraar. Dat zijn rolmodellen voor studenten, zij zien dat iemand die op hen lijkt daar is gekomen. Dat motiveert enorm.”
Er is volgens de arts nog voldoende ruimte voor verbetering, ook op de werkvloer. “Tijdens mijn coschap had ik een patiënt uit Jemen. De medische zorg was goed geregeld, maar het ontbrak aan een tolk, en dus aan een brug naar de familie. Als taal een belemmering is, schiet de zorg in dat perspectief tekort. Je moet de patiënt begrijpen, en het is niet goed om kinderen als tolk in te zetten. Cultuursensitieve zorg is niet optioneel, het is essentieel.”
Bottom-up
Collega’s vinden met dezelfde behoefte op het gebied van diversiteit en inclusie was aanvankelijk niet eenvoudig. “Gelukkig kwam ik in contact met een collega die college gaf over de behandeling van huidproblemen bij mensen met verschillende achtergronden”, vertelt Al Kuhaili. “Hij bracht mij in contact met andere mensen en zo ontstond een bevlogen groep, echt een bottom-up benadering.”
Deze kleine groep stapte vervolgens naar de raad van bestuur met het voorstel een LUMCdiversity platform op te richten. “We kregen een eerste positieve reactie, maar aanvankelijk toch geen erkenning.” Een data-analyse was nodig om aan te tonen dat de medewerkers van het ziekenhuis geen afspiegeling vormden van onze multiculturele samenleving. “We moesten dus wel wat weerstand overwinnen voordat die erkenning alsnog kwam. Wat hielp was dat de groep bleef groeien en ook mensen uit hogere posities sloten zich aan. Op een gegeven moment kon men niet meer om ons heen.”
LUMCdiversity platform
Binnen het LUMCdiversity platform is een team diversiteit en inclusie in het onderwijs opgezet. “Er is financiering gekomen voor onderwijs over diversiteit, inclusie en cultuursensitieve zorg”, zegt Al Kuhaili. “Deze thema’s willen we dus meegeven aan de dokters van de toekomst. Met de opleiders bespreken we wat er nu al goed gaat, en wat breder kan worden ingezet. Zo creëren we een stroomlijn om de diversiteit in alle opleidingen te bevorderen.” Ook is een mentorschapsprogramma opgezet, waarin studenten met een migratieachtergrond gekoppeld worden aan een mentor en een netwerk. “En vanuit het LUMC hebben we een project op middelbare scholen opgezet om met kinderen in gesprek te gaan. Wij willen laten zien: kijk, ook jullie kunnen hier komen. Wil je een dag meelopen of heb je vragen? Wij helpen je graag.”
Wat hiermee in gang wordt gezet, wordt in het ziekenhuis goed gewaardeerd. “Hoewel het voor mij heel belangrijk is, probeer ik het mensen niet op te dringen”, zegt Al Kuhaili. “Dan ontstaat weerstand en is er geen ruimte meer voor een gesprek. Het gaat erom dat je open staat voor een gesprek, vragen stelt en een gemeenschappelijke grond zoekt. Het is vaak een kwestie van bewustwording, het is mooi om te zien als het kwartje valt.”
Andere sfeer
Al Kuhaili ervaart dat de sfeer binnen het LUMC verandert. “Dat merk ik aan kleine dingen, zoals op borrels of de rondleiding die iemand op een eerste dag krijgt. Het draagt bij aan een gevoel van inclusie. Dat is belangrijk, want diversiteit bereik je niet zonder inclusie. Als je als student niet het idee hebt dat je erbij hoort, dan blijf je niet. Natuurlijk is er nog wel een weg te gaan om het breder te dragen en structureel te verankeren in de organisatie.”
Ze gaat daarom door op de ingeslagen weg. Bijvoorbeeld met een breed ingezette enquête om in kaart te brengen hoe geneeskundestudenten hun kansen inschatten om in opleiding te komen. “Ik wil weten waar ze steun ervaren en waar ze nog verbetermogelijkheden zien. De uitkomsten bespreek ik met de bachelorcoördinator en de decaan, om ze vervolgens te vertalen in concrete stappen.” Zelf haalt Al Kuhaili veel energie uit het geven van onderwijs en uit haar promotieonderzoek. Daarbij ligt het onderwerp van haar onderzoek zoals verwacht duidelijk in dezelfde lijn; de relatie tussen sociale determinanten van gezondheid en de uitkomsten bij inflammatoire darmziekten. “Een mooie combinatie van mijn kennis en drijfveren.”