Er komt beweging in de behandeling van vitiligo

Delen via:

De auto-immuunziekte vitiligo is moeilijk behandelbaar, mede doordat de pathogenese nog niet goed wordt doorgrond. Recent is echter veel vooruitgang geboekt, aldus dr. Marcel Bekkenk, dermatoloog aan het UMC Amsterdam. De ontdekking dat weefselresidente T-geheugencellen (TRM-cellen) een belangrijke rol spelen, geeft houvast voor nieuwe behandelingen, deels met al bestaande middelen.

“Er zijn veel nieuwe inzichten in de etiologie van vitiligo bijgekomen de laatste jaren, daarin zijn grote stappen gemaakt”, vindt Bekkenk. “Als de eerste dominosteen valt, begrijpen we inmiddels heel goed waarom ze daarna blijven omvallen. De eerste trigger daarentegen blijft een groot punt van discussie. Maar met name TRM-cellen lijken een heel belangrijke rol te spelen bij vitiligo, omdat ze zich keren tegen melanocyten. Dr. Tiago Matos is bij ons gepromoveerd op onderzoek hiernaar.1 Hij heeft laten zien dat TRM-cellen heel belangrijk zijn bij veel huidziekten. Een deel ervan circuleert niet, maar resideert in de huid en ander perifeer weefsel. Als ze niet goed functioneren, kunnen ze vitiligo maar ook andere huidaandoeningen veroorzaken. Je kunt TRM-cellen remmen met JAK-remmers, maar ze keren terug zodra je deze therapie staakt, omdat ze voor een deel nauwelijks circuleren. De vitiligo keert dan ook terug, aangezien je de priming tegen melanocyten niet kunt terugdraaien – zoals je ook de stolling van een gekookt ei niet ongedaan kunt maken.”

Bekkenk voegt toe dat remming van deze cellen onaanvaardbare toxiciteit zou kunnen geven, onder meer in de vorm van infectie. “Heel specifiek de TRM-cellen remmen die vitiligo veroorzaken en de andere dus ongemoeid laten, zou theoretisch de oplossing zijn.” Zover is het echter nog lang niet. Bekkenk houdt genezing voorlopig voor onmogelijk, zeker de komende 20 jaar. “Wel denk ik dat we betere targeted remmers krijgen. Maar we moeten opletten dat we met immuuntherapie niet te veel schade aanrichten; ook al omdat vitiligo geen dodelijke ziekte is. Een even lastige als interessante uitdaging.”

Middel zoekt ziekte

Bij het onderzoek naar ziektemechanismen en targeted therapie wordt samengewerkt met onder meer reumatologen, aldus Bekkenk; en ook met de farmaceutische industrie. Deels gaat het om repurposing van bestaande middelen. “Ik kan geen namen noemen, maar het is een kwestie van logisch nadenken: TRM-cellen hebben bijvoorbeeld IL-2-receptoren. Er zijn al IL-2-remmers in ontwikkeling geweest voor andere aandoeningen. Een ander voorbeeld zijn JAK-remmers, die het niet gehaald hebben als behandeling van psoriasis, maar wie weet wel van vitiligo en andere auto-immuunziekten.” Veelbelovend lijken in elk geval de resultaten met de JAK-remmer ruxolitinib in een crème.2

Verder kunnen nieuwe inzichten voor de behandeling van vitiligo ook uit de hoek van de oncologie komen. Auto-immuniteit en tumorimmunologie zijn vaak gerelateerd. Een manier om vitiligo tegen te gaan, is remming van TRM-cellen; maar inductie van diezelfde cellen lijkt de antitumor-immuunrespons te bevorderen. Bekkenk: “De CTLA-4- en de PD-1-remmers, de checkpointremmers, zijn anti-tumormedicijnen door hun immuunstimulerend effect. Als je hun werking kunt omdraaien, zou dat effectief kunnen zijn bij vitiligo. Daar wordt aan gewerkt. Maar dan moet je goed oppassen dat je de kans op een melanoom er niet mee verhoogt.”

Vitiligo en huidcarcinoom

Bekkenk is ook betrokken bij onderzoek naar de associatie tussen vitiligo en bepaalde soorten huidcarcinoom, met name melanoom. “Een melanoom is heel immunogeen en is dus ook gevoelig gebleken voor immuuntherapie. Een recent onderzoek van ons heeft heel duidelijk aangetoond dat bij vitiligo – anders dan vaak wordt aangenomen – minder vaak huidkanker voorkomt. Bij melanoom is dat misschien nog te verwachten, maar dit bleek ook het geval bij niet-melanoom huidkanker. Niet-melanoom huidkanker was als een soort controle meegenomen. Merkwaardig genoeg was de kans daarop ook lager; dit is kort daarna bevestigd in andere onderzoeken in andere landen. In Korea is zelfs aangetoond dat ook bepaalde andere vormen van kanker, zoals longkanker en bepaalde KNO-kankers, minder vaak voorkomen bij vitiligo. De mogelijke verklaring is dat het immuunsysteem bij vitiligo zo hard ‘aanstaat’ dat vooral kankers die goed reageren op immuuntherapie minder vaak voorkomen. Het is moeilijk bewijsbaar, maar er zit een link.”

Transplantatie

Transplantatie is bij een zeer selecte groep patiënten met vitiligo een reële behandeloptie. “Daar doet bij ons vooral dr. Albert Wolkerstorfer veel onderzoek naar. Bij niet-systemische vitiligo, bijvoorbeeld segmentale vitiligo, werkt transplantatie bijzonder goed. Omdat dit een veel meer lokale vorm is, kun je pigmentcellen heel mooi transplanteren zonder meteen een immuunrespons te induceren. Bij de non-segmentale, (gewone) vitiligo lukt het veel minder, want de immuunrespons blijft bestaan en zal de nieuw getransplanteerde melanocyten weer gaan aanvallen. Zo blijft het dweilen met de kraan open.”

VIPOC-congres in Amsterdam

“Vrij uniek”, noemt Bekkenk het congres van de VIPOC (Vitiligo International Patient Organizations Committee), waarvan de derde editie tussen 20 en 23 april 2022 in Amsterdam is gehouden. De Nederlandse patiëntenorganisatie Vitiligo.nl is actief lid van de VIPOC. “Wat het congres bijzonder maakt, is dat patiëntenverenigingen van over de hele wereld, onderzoekers, behandelaars en patiënten samenkomen om kennis en ervaringen uit te wisselen. Er is uitgebreid gediscussieerd over wat standaardtherapie moet zijn door vitiligo-experts en voorzitters van patiëntenverenigingen uit landen over de hele wereld. Hiaten in kennis zijn besproken en natuurlijk was er veel aandacht voor nieuwe middelen en hun mogelijke toekomstige plaats in de behandelstrategieën.”

Twee fase III-studies naar ruxolitinib-crème voor vitiligo

dec 2022

Lees meer over Twee fase III-studies naar ruxolitinib-crème voor vitiligo

Overexpressie van periostine in hartweefsel van sclerodermiepatiënten

dec 2022 | Sclerodermie

Lees meer over Overexpressie van periostine in hartweefsel van sclerodermiepatiënten

Nieuwe efficiënte behandeling voor gemetastaseerd melanoom

dec 2022 | Dermato-oncologie, Immuuntherapie

Lees meer over Nieuwe efficiënte behandeling voor gemetastaseerd melanoom

Ontregel het onderzoek

dec 2022

Lees meer over Ontregel het onderzoek

Lareb start met onderzoek Bijwerkingmonitor

nov 2022 | Arthritis psoriatica, Eczeem, IBD, JIA, Psoriasis, RA, Spondyloartritis

Lees meer over Lareb start met onderzoek Bijwerkingmonitor

Vergoeding ivermectine voor scabiës vanuit basispakket

nov 2022 | Parasitaire infecties

Lees meer over Vergoeding ivermectine voor scabiës vanuit basispakket

Masterclass: innovatieve inzichten in de behandeling van Psoriatic Disease

2 nov 2022 | Arthritis psoriatica, Psoriasis

Lees meer over Masterclass: innovatieve inzichten in de behandeling van Psoriatic Disease

Webinars ‘Op de hoogte blijven van medicamenteuze behandeling van reumatische ziekten’

1 nov 2022 | Arthritis psoriatica, Artritis

Lees meer over Webinars ‘Op de hoogte blijven van medicamenteuze behandeling van reumatische ziekten’

Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

12 okt 2022 | Immuuntherapie

Lees meer over Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

Masterclass casuïstiek - Horen, zien en een goed gesprek!

14 sep 2022 om 19:30 | Eczeem, Psoriasis

Lees meer over Masterclass casuïstiek - Horen, zien en een goed gesprek!

Kijk verder dan de huid #2 - Patiënt Management

8 jul 2022 | Lymfoom

Lees meer over Kijk verder dan de huid #2 - Patiënt Management

Masterclass niet-melanoom huidkanker #3

8 mrt 2022 | Chirurgie, Dermato-oncologie

Lees meer over Masterclass niet-melanoom huidkanker #3

Kijk verder dan de huid

14 jan 2022 | Eczeem, Huidinfecties, Psoriasis

Lees meer over Kijk verder dan de huid

Crossing borders in type 2 inflammation 2021

16 nov 2021 om 19:30 | Astma, Eczeem

Lees meer over Crossing borders in type 2 inflammation 2021

Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

10 nov 2021 om 20:30

Lees meer over Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?
Er zijn geen e-learnings gevonden.
Er zijn geen bijeenkomsten gevonden.

Veelbelovende uitkomst met bimekizumab bij DMARD-naïeve patiënten met actieve arthritis psoriatica

Lees meer
Lees meer over Veelbelovende uitkomst met bimekizumab bij DMARD-naïeve patiënten met actieve arthritis psoriatica

Eetgewoonten beïnvloeden respons op immuuntherapie

Lees meer
Lees meer over Eetgewoonten beïnvloeden respons op immuuntherapie

Neoadjuvant cemiplimab gaat gepaard met pathologisch complete respons bij resectabel cutaan plaveiselcelcarcinoom

Lees meer
Lees meer over Neoadjuvant cemiplimab gaat gepaard met pathologisch complete respons bij resectabel cutaan plaveiselcelcarcinoom

In aantocht: gentherapie voor epidermolysis bullosa

Lees meer
Lees meer over In aantocht: gentherapie voor epidermolysis bullosa

Impact vitiligo groot: “Vraag hoe het gaat ónder de huid”

Lees meer
Lees meer over Impact vitiligo groot: “Vraag hoe het gaat ónder de huid”

Biomarker voorspelt of kind constitutioneel eczeem ontwikkelt

Lees meer
Lees meer over Biomarker voorspelt of kind constitutioneel eczeem ontwikkelt

Alopecia areata: eindelijk een groeimarkt?

Lees meer
Lees meer over Alopecia areata: eindelijk een groeimarkt?

Zijn JAK-remmers de toekomst voor behandeling van constitutioneel eczeem?

Lees meer
Lees meer over Zijn JAK-remmers de toekomst voor behandeling van constitutioneel eczeem?

“Stop met eliminatiediëten”

Lees meer
Lees meer over “Stop met eliminatiediëten”

Psoriatic Disease: het belang van anamnese en het herkennen van rode vlaggen

nov 2022 | Psoriasis

Lees meer over Psoriatic Disease: het belang van anamnese en het herkennen van rode vlaggen

Podcast RWE in de praktijk

mei 2022 | Psoriasis

Lees meer over Podcast RWE in de praktijk

Wat moet u weten over Olumiant na 1 jaar?

dec 2021 | Eczeem

Lees meer over Wat moet u weten over Olumiant na 1 jaar?

Het ultieme behandeldoel

nov 2021 | Psoriasis

Lees meer over Het ultieme behandeldoel

Psoriasis - Why is real world evidence data important?

nov 2020 | Psoriasis

Lees meer over Psoriasis - Why is real world evidence data important?

The ambition in the treatment of psoriasis

okt 2019 | Psoriasis

Lees meer over The ambition in the treatment of psoriasis

MedNet Dermatologie 2022-03

sep 2022

Lees meer over MedNet Dermatologie 2022-03

MedNet Dermatologie 2022-02

jun 2022

Lees meer over MedNet Dermatologie 2022-02

MedNet Dermatologie 2022-01

apr 2022

Lees meer over MedNet Dermatologie 2022-01