De Vereniging Arts-Assistenten in opleiding tot Neuroloog (VAAN) heeft eind vorig jaar de Handreiking Bevlogenheid gepubliceerd. Deze bevat maar liefst 17 actiepunten ter bevordering van vitaliteit en bevlogenheid van aios. “We willen deze actiepunten zo veel mogelijk integreren in hun individuele opleidingsplan”, vertelt Iris Kleerekooper (aios Neurologie, Amsterdam UMC). Kinderneuroloog Anne Kurver (Juliana Kinderziekenhuis, Den Haag) tekende er een ‘praatplaat’ bij.
Aanleiding voor de handreiking is de Loopbaanmonitor van de Federatie Medisch Specialisten, die al een aantal jaren laat zien dat aios en neurologen een te hoge werkdruk ervaren. “Vanuit de VAAN vinden we dat zorgelijk”, vertelt Kleerekooper. “Mensen hebben het zwaar, er is uitval en wellicht zullen in de toekomst minder mensen kiezen voor een baan als neuroloog. Het onderwerp staat al enkele jaren op de agenda van de VAAN, maar het is lastig om er praktisch iets aan te doen. Maar vanuit de kindergeneeskunde is al een eerste handreiking gedaan. Die gaf ons inspiratie om zaken praktisch aan te pakken.”
Handvatten
De actiepunten in de handreiking gaan over 3 thema’s: vergroten van de draagkracht, verminderen van de werklast en het vergroten van het werkplezier. De actiepunten zijn handvatten voor aios en hun opleiders om de vitaliteit en het werkplezier te verbeteren. “Soms gaat het gewoon om het naleven van de cao”, vervolgt Kleerekooper. “Daarnaast is veel winst te behalen in kleine aanpassingen, bijvoorbeeld wat betreft werksfeer en waardering. Zulke aanpassingen zijn belangrijk, want een negatieve werksfeer of gebrek aan waardering worden regelmatig genoemd als reden om te stoppen met het werk. Deze aspecten wegen vaak zwaarder dan hard moeten werken of veel uren moeten maken.”
Voor en door aios
VAAN heeft goede ondersteuning gehad van het Kernconsilium Neurologie (KCN) en de Nederlandse Vereniging voor Neurologie (NVN). Kurver maakt sinds afgelopen zomer deel uit van het KCN. “Het Kernconsilium bestaat uit opleiders die de opleiding op landelijk niveau vormgeven. Er zijn korte lijnen met de VAAN, die ook 2 vertegenwoordigers heeft in het KCN. Samen hebben we de handreiking besproken op inhoud. In een latere fase heeft ook de NVN het goedgekeurd. Ik vond het erg leuk om samen te werken met de VAAN en vind dat alle eer voor het werk aan hen toekomt. De handreiking is echt gemaakt door en voor de aios, maar de aanbevelingen zijn veel breder van toepassing. Voor nu richt de handreiking zich echter vooral op de aios.”
Kurver maakt vaker illustraties en heeft de actiepunten visueel samengevat in een tekening. “Die werd iedere keer gedeeld in de appgroep van de VAAN voor aanpassingen, en is zo heel snel tot stand gekomen. Via een QR-code op de ‘praatplaat’ kun je bij de tekst van de handreiking komen. Ik vond het leuk dat de tekening enthousiast werd gesteund door de VAAN. We denken dat die een waardevolle toevoeging is op de tekst en meer mensen bereikt dan alleen een tekst.”
Kleerekooper vult aan: “De tekening hangt nu als A2-poster in de overdrachtsruimte van elk opleidingsziekenhuis voor neurologie. We kunnen de poster ook gebruiken als leidraad in opleidingsvergaderingen. Aan de hand van de tekening kan iedereen snel nagaan wat goed gaat en wat er nog gedaan kan worden wat betreft de 17 actiepunten. Ook voor opleidingsgesprekken is de tekening handig.”
Startpunt
Sommige actiepunten zijn heel basaal. Bijvoorbeeld: zorg ervoor dat de ruimte voor de aios prettig en opgeruimd is, met fijne stoelen en goede computers. En ook: zorg dat een pauze ook echt een pauze is – echte rustmomenten die niet ingevuld worden door patiëntgebonden taken, administratie of onderwijsactiviteiten.
“Dat klinkt inderdaad basaal, maar heel vaak schiet een pauze erbij in”, aldus Kurver. “Gelukkig gaat het op veel plekken goed, maar de handreiking is bedoeld als startpunt om te bespreken of verbetering nodig en mogelijk is. Niet als een soort afvinklijst, maar met als uiteindelijk doel om de aios bevlogen te houden. Iedereen kan punten uit de handreiking halen die voor hem of haar persoonlijk relevant zijn. En dat kan op verschillende niveaus: van het KCN, van afzonderlijke centra en op aios-niveau. Op alle niveaus kan de handreiking een rol gaan spelen. Ook bij de KCN gaan we de handreiking bespreken.”
Autonomie
Als rode draad in de handreiking ziet Kleerekooper vooral het ruimte bieden aan de individuele aios voor autonomie en ontwikkeling, met ook waardering voor de inzet van aios. “Ik zie daarin ook wel een mooie trend in de afgelopen jaren. Vroeger werden aspecten als vitaliteit en werk-privébalans niet heel serieus genomen. Maar dat soort onderwerpen wordt nu veel meer besproken. Ze zijn niet alleen voor de aios belangrijk, maar ook voor de neurologen zelf. Door dingen bespreekbaar te maken is er veel winst te behalen.”