Immuuntherapiecombinatie verbetert overleving bij eerstelijnsbehandeling mesothelioom

Delen via:

Checkpointinhibitie met nivolumab en ipilimumab als eerstelijnsbehandeling voor irresectabel mesothelioom leidt in vergelijking met chemotherapie tot een verlengde algehele overleving. De resultaten van de CheckMate 743 betekenen dat voor het eerst sinds ruim 15 jaar substantiële vooruitgang is geboekt in deze setting, vertelt hoofdonderzoeker prof. dr. Paul Baas (Antoni van Leeuwenhoek).1

De laatste keer dat de eerstelijnsbehandeling van mesothelioom werd aangepast, was in 2004. Toen werd pemetrexed geregistreerd, naar aanleiding van een fase III-studie waaruit bleek dat het toevoegen van pemetrexed aan platinum-chemotherapie voordeel oplevert.2 Maar met een mediane overleving van ongeveer 20% na 2 jaar, was er nog duidelijk ruimte voor verbetering. In de afgelopen jaren vonden daarom meerdere onderzoeken met immuun checkpoint inhibitors plaats. “Hieruit blijkt dat als je dit soort middelen geeft bij patiënten die al chemotherapie kregen, er een subgroep is die het goed doet”, vertelt Paul Baas, “maar helaas zijn er ook een aantal mensen die hier niet veel baat bij hebben.”

Ook de resultaten van de vorig jaar gepresenteerde PROMISE-MESO studie waren teleurstellend. In deze door de ETOP geïnitieerde tweedelijnsstudie werd gerandomiseerd tussen pembrolizumab en chemotherapie naar keuze van de behandelaar. Baas: “Daaruit kwam naar voren dat mensen die immuuntherapie kregen wel een betere respons hadden, maar dat dit niet leidde tot een betere overleving. De PROMISE-MESO was daarmee eigenlijk een grote tegenvaller, want we waren er inmiddels wel van overtuigd dat immuuntherapie een plek zou moeten hebben bij de behandeling van mesothelioom. In de dagelijkse praktijk zien we bij een subgroep patiënten hele fraaie reacties op behandeling met immuuntherapie.”

Studies met combinaties van checkpointremmers leverden daarentegen wel positieve resultaten op. Baas: “Ondertussen waren er tweedelijnsstudies gestart met de combinatie van ipilimumab en nivolumab. Naast ons onderzoek, de INITIATE-studie, was er de Franse MAPS-2-studie. Beide studies leverden veelbelovende resultaten op. Daarom werd in samenwerking met BMS een eerstelijnsstudie opgezet; een gerandomiseerde fase III-studie met 603 patiënten die een standaardbehandeling met 6 kuren chemotherapie kregen of de combinatie van ipilimumab/nivolumab. Omdat deze combinatie al eerder is gebruikt bij longkanker en melanoompatiënten wisten we al welke dosering effectief is en tegelijk patiëntvriendelijk.”

Overlevingsvoordeel combinatiebehandeling

De resultaten van de studie werden eind augustus gepresenteerd tijdens de World Conference on Lung Cancer 2020 en leverden met een mediane follow-up van 29 maanden een duidelijk en significant voordeel van behandeling met ipilimumab en nivolumab op. In de totale groep leidde de combinatiebehandeling tot een vermindering van het risico op overlijden met 26% (HR 0,74, 96.6% BI 0,60-0,91; p = 0,002). Na 2 jaar was 41% in de groep behandeld met de combinatie nog in leven, ten opzichte van 27% in de chemotherapiegroep.

Hoewel de resultaten feitelijk uit een interimanalyse afkomstig zijn, verwacht Baas niet dat de uiteindelijke bevindingen van de studie nog veel zullen veranderen. “Men heeft het een interimanalyse genoemd, omdat er nog patiënten waren die aan de studie deelnamen. Maar als je heel eerlijk bent, heb je eigenlijk een mature studie want al bij 89% van de mensen was een event gescoord. De kans dat er nog iets verandert, met name in een negatieve zin, is ontzettend klein. Met een langere follow-up worden de resultaten misschien zelfs nog positiever. We weten immers dat immuuntherapie ook een zogenoemde staart van de curve kan opleveren. Om te kijken of de behandeling op de langere termijn winst geeft, heb je het liefst 5 jaar follow-up nodig.”

Subgroepanalyses lieten vervolgens zien dat er vooral bij mesothelioom met een niet-epithelioide histologie een uitgesproken voordeel is van behandeling met combinatie-immuuntherapie. In deze groep was er ruim 9 maanden verschil in overleving, met een mediane overleving van 18,1 maanden in de immuuntherapiegroep versus 8,8 maanden in de chemotherapiegroep (HR 0,46; 95% BI, 0,31-0,68). Bij de patiënten met een epithelioïde histologie was de overleving 18,7 maanden in de immuuntherapiegroep en 16,5 maanden in de chemotherapiegroep (HR 0,86; 95% BI, 0,69-1,08).

Baas benadrukt dat beide groepen voordeel hadden van behandeling met immuuntherapie en waarschuwt voor het hechten van te veel waarde aan de uitkomsten van de subgroepanalyse. Baas: “Als je dergelijke analyses doet, vind je altijd wel een subgroep waarbij de resultaten iets verschillen. Dat zien we ook hier; de winst die je hebt bij het epithelioïde type is 2,2 maanden langer. Dat is niet heel spectaculair verschillend, maar wel duidelijk positief. Maar omdat er niet van tevoren is aangekondigd dat we deze subgroepen zouden bekijken, is het eigenlijk niet goed mogelijk om hier een harde statistische uitspraak over te doen. De resultaten veranderen voor beide histologische subgroepen de standaardpraktijk.” Daarbij waren de bijwerkingen van de behandeling met immuuntherapie relatief goed te managen.

Uitademingslucht en chromotripsis

Een volgende stap volgt mogelijk om de behandeling met immuuntherapie af te stemmen op patiëntkenmerken en tumorkarakteristieken. Baas en collega’s onderzoeken momenteel twee beloftevolle biomarkers hiervoor. “Wij doen onder meer onderzoek met de eNose, een apparaat dat uitademingslucht analyseert”, vertelt Baas. “Met dit apparaat kunnen we van tevoren voorspellen welke patiënten wel en niet zullen reageren op behandeling met immuuntherapie. Dat is een interessante ontwikkeling, want uitademingslucht is makkelijk te verkrijgen en kan niet belastend voor de patiënt worden verzameld. Hierover zullen we spoedig data publiceren. Als uiteindelijk blijkt dat dit betrouwbaar is – daarover is het laatste woord nog niet gezegd – kunnen we dergelijke methoden gaan gebruiken in de praktijk en dat zou gepaard kunnen gaan met minder CT-scans en minder bloedafnames.”

Een andere veelbelovende biomarker is het optreden van chromothripsis.3 Bij dit nog relatief kortgeleden ontdekte proces wordt een (deel van het) chromosoom als het ware versplinterd in brokstukken, waarna DNA-herstelmechanismen het chromosoom niet in de originele toestand kunnen terugbrengen. Baas: “Dit proces leidt mogelijk net als het ontstaan van neo-antigenen tot een verhoogde gevoeligheid voor behandeling met immuuntherapie. We hebben recent materialen van ons naar Amerika gestuurd en de analyse hiervan lijkt te bevestigen dat dit een goede marker is. Zowel de e-nose als chromothripsis zijn interessante biomarkers waar we momenteel onze pijlen op richten.”

Bronnen:

  1. Baas P, et al. 2020 World Conference on Lung Cancer, abstract 3.
  2. Vogelzang NJ, et al. J Clin Oncol 2003;21:2636-44.
  3. Mansfield AS, et J Thorac Oncol. 2019;14: 276-87.

Veranderingen in luchtwegmicrobioom bij ICS-gebruik

nov 2021 | COPD, Pneumonie

Lees meer over Veranderingen in luchtwegmicrobioom bij ICS-gebruik

Rode Hoed Symposium 'De medisch specialist in andere tijden!'

nov 2021

Lees meer over Rode Hoed Symposium 'De medisch specialist in andere tijden!'

Veel open vragen over Long covid en de beste ondersteuning van de patiënt

nov 2021

Lees meer over Veel open vragen over Long covid en de beste ondersteuning van de patiënt

Rotterdamse studie naar nieuw vaccin tegen longkanker van start

nov 2021 | Longoncologie

Lees meer over Rotterdamse studie naar nieuw vaccin tegen longkanker van start

Prevalentie, risicofactoren en klinische implicaties van PRISm

nov 2021 | COPD

Lees meer over Prevalentie, risicofactoren en klinische implicaties van PRISm

ICS verlagen SARS-CoV-2-gerelateerde genen bij COPD

nov 2021 | COPD, Virale infecties

Lees meer over ICS verlagen SARS-CoV-2-gerelateerde genen bij COPD

Live webcast: De wondere wereld van bindweefselziekten

7 apr 2022 om 19:30 | ILD

Lees meer over Live webcast: De wondere wereld van bindweefselziekten

Crossing borders in type 2 inflammation 2021

16 nov 2021 om 19:30 | Astma, Eczeem, Kinderen

Lees meer over Crossing borders in type 2 inflammation 2021

Live webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

10 nov 2021 om 20:30

Lees meer over Live webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

Video’s: Update aanpak RET-gedreven tumoren; diagnostiek en behandelopties

22 sep 2021 | Longoncologie

Lees meer over Video’s: Update aanpak RET-gedreven tumoren; diagnostiek en behandelopties

Op adem na corona: de nazorg en nasmaak van COVID-19

13 sep 2021 | Astma

Lees meer over Op adem na corona: de nazorg en nasmaak van COVID-19

Webcast United Airways: optimaal behandelen zit 'm in goede samenwerking

22 jun 2021 om 20:30

Lees meer over Webcast United Airways: optimaal behandelen zit 'm in goede samenwerking

Webcast Astmazorg anno 2021

1 jun 2021 | Astma

Lees meer over Webcast Astmazorg anno 2021

Rol en behandeling van small airways disease bij astma

1 mrt 2021 | Astma

Lees meer over Rol en behandeling van small airways disease bij astma

Schone lucht voor gezonde longen!

1 mrt 2021 | Astma, COPD

Lees meer over Schone lucht voor gezonde longen!

Insectengifallergie behandelen met allergie immunotherapie, hoe zinvol is dat?

Lees meer over Insectengifallergie behandelen met allergie immunotherapie, hoe zinvol is dat?

Astma Module 1: Uitdagingen in het diagnostisch proces

Lees meer over Astma Module 1: Uitdagingen in het diagnostisch proces

Astma Module 2: Inzicht in ernstig astma

Lees meer over Astma Module 2: Inzicht in ernstig astma
Er zijn geen bijeenkomsten gevonden.

Pirfenidon vertraagt longfunctieachteruitgang bij RA-ILD

Lees meer
Lees meer over Pirfenidon vertraagt longfunctieachteruitgang bij RA-ILD

Gebruik van nintedanib voor SSc-ILD in Amerikaanse expertisecentra

Lees meer
Lees meer over Gebruik van nintedanib voor SSc-ILD in Amerikaanse expertisecentra

Snellere afname longfunctie bij PLWH

Lees meer
Lees meer over Snellere afname longfunctie bij PLWH

Geen verschillen tussen biologicals in risico op luchtweginfecties

Lees meer
Lees meer over Geen verschillen tussen biologicals in risico op luchtweginfecties

Meer data over werkzaamheid larotrectinib

Lees meer
Lees meer over Meer data over werkzaamheid larotrectinib

Adjuvant atezolizumab verbetert ziektevrije overleving bij PD-L1-positief NSCLC

Lees meer
Lees meer over Adjuvant atezolizumab verbetert ziektevrije overleving bij PD-L1-positief NSCLC

Trastuzumab-deruxtecan gaat gepaard met duurzame respons bij HER2+ NSCLC

Lees meer
Lees meer over Trastuzumab-deruxtecan gaat gepaard met duurzame respons bij HER2+ NSCLC

Retrospectieve analyse toont voordeel chirurgische behandeling mesothelioom

Lees meer
Lees meer over Retrospectieve analyse toont voordeel chirurgische behandeling mesothelioom

Crizotinib voor ROS1-positief gevorderd NSCLC geeft positief resultaat in fase II-studie

Lees meer
Lees meer over Crizotinib voor ROS1-positief gevorderd NSCLC geeft positief resultaat in fase II-studie

Zorgtransitie: Thuistoedieningspilot met anti-IL5 behandelingen voor ernstig astma

nov 2021 | Astma

Lees meer over Zorgtransitie: Thuistoedieningspilot met anti-IL5 behandelingen voor ernstig astma

Oproep voor oncologen: wat zijn uw wensen omtrent nascholen 2022?

Zou u volgend jaar geïnteresseerd zijn in een ESMO-meeting in eigen land? Wat zijn uw wensen omtrent nascholen in het algemeen? Kunt u ons helpen door bijgaande korte vragenlijst in te vullen? Het kost u maximaal 2 minuten van uw tijd.

Alvast hartelijk dank!

Vul de vragenlijst in >