Immuuntherapiecombinatie verbetert overleving bij eerstelijnsbehandeling mesothelioom

Delen via:

Checkpointinhibitie met nivolumab en ipilimumab als eerstelijnsbehandeling voor irresectabel mesothelioom leidt in vergelijking met chemotherapie tot een verlengde algehele overleving. De resultaten van de CheckMate 743 betekenen dat voor het eerst sinds ruim 15 jaar substantiële vooruitgang is geboekt in deze setting, vertelt hoofdonderzoeker prof. dr. Paul Baas (Antoni van Leeuwenhoek).1

De laatste keer dat de eerstelijnsbehandeling van mesothelioom werd aangepast, was in 2004. Toen werd pemetrexed geregistreerd, naar aanleiding van een fase III-studie waaruit bleek dat het toevoegen van pemetrexed aan platinum-chemotherapie voordeel oplevert.2 Maar met een mediane overleving van ongeveer 20% na 2 jaar, was er nog duidelijk ruimte voor verbetering. In de afgelopen jaren vonden daarom meerdere onderzoeken met immuun checkpoint inhibitors plaats. “Hieruit blijkt dat als je dit soort middelen geeft bij patiënten die al chemotherapie kregen, er een subgroep is die het goed doet”, vertelt Paul Baas, “maar helaas zijn er ook een aantal mensen die hier niet veel baat bij hebben.”

Ook de resultaten van de vorig jaar gepresenteerde PROMISE-MESO studie waren teleurstellend. In deze door de ETOP geïnitieerde tweedelijnsstudie werd gerandomiseerd tussen pembrolizumab en chemotherapie naar keuze van de behandelaar. Baas: “Daaruit kwam naar voren dat mensen die immuuntherapie kregen wel een betere respons hadden, maar dat dit niet leidde tot een betere overleving. De PROMISE-MESO was daarmee eigenlijk een grote tegenvaller, want we waren er inmiddels wel van overtuigd dat immuuntherapie een plek zou moeten hebben bij de behandeling van mesothelioom. In de dagelijkse praktijk zien we bij een subgroep patiënten hele fraaie reacties op behandeling met immuuntherapie.”

Studies met combinaties van checkpointremmers leverden daarentegen wel positieve resultaten op. Baas: “Ondertussen waren er tweedelijnsstudies gestart met de combinatie van ipilimumab en nivolumab. Naast ons onderzoek, de INITIATE-studie, was er de Franse MAPS-2-studie. Beide studies leverden veelbelovende resultaten op. Daarom werd in samenwerking met BMS een eerstelijnsstudie opgezet; een gerandomiseerde fase III-studie met 603 patiënten die een standaardbehandeling met 6 kuren chemotherapie kregen of de combinatie van ipilimumab/nivolumab. Omdat deze combinatie al eerder is gebruikt bij longkanker en melanoompatiënten wisten we al welke dosering effectief is en tegelijk patiëntvriendelijk.”

Overlevingsvoordeel combinatiebehandeling

De resultaten van de studie werden eind augustus gepresenteerd tijdens de World Conference on Lung Cancer 2020 en leverden met een mediane follow-up van 29 maanden een duidelijk en significant voordeel van behandeling met ipilimumab en nivolumab op. In de totale groep leidde de combinatiebehandeling tot een vermindering van het risico op overlijden met 26% (HR 0,74, 96.6% BI 0,60-0,91; p = 0,002). Na 2 jaar was 41% in de groep behandeld met de combinatie nog in leven, ten opzichte van 27% in de chemotherapiegroep.

Hoewel de resultaten feitelijk uit een interimanalyse afkomstig zijn, verwacht Baas niet dat de uiteindelijke bevindingen van de studie nog veel zullen veranderen. “Men heeft het een interimanalyse genoemd, omdat er nog patiënten waren die aan de studie deelnamen. Maar als je heel eerlijk bent, heb je eigenlijk een mature studie want al bij 89% van de mensen was een event gescoord. De kans dat er nog iets verandert, met name in een negatieve zin, is ontzettend klein. Met een langere follow-up worden de resultaten misschien zelfs nog positiever. We weten immers dat immuuntherapie ook een zogenoemde staart van de curve kan opleveren. Om te kijken of de behandeling op de langere termijn winst geeft, heb je het liefst 5 jaar follow-up nodig.”

Subgroepanalyses lieten vervolgens zien dat er vooral bij mesothelioom met een niet-epithelioide histologie een uitgesproken voordeel is van behandeling met combinatie-immuuntherapie. In deze groep was er ruim 9 maanden verschil in overleving, met een mediane overleving van 18,1 maanden in de immuuntherapiegroep versus 8,8 maanden in de chemotherapiegroep (HR 0,46; 95% BI, 0,31-0,68). Bij de patiënten met een epithelioïde histologie was de overleving 18,7 maanden in de immuuntherapiegroep en 16,5 maanden in de chemotherapiegroep (HR 0,86; 95% BI, 0,69-1,08).

Baas benadrukt dat beide groepen voordeel hadden van behandeling met immuuntherapie en waarschuwt voor het hechten van te veel waarde aan de uitkomsten van de subgroepanalyse. Baas: “Als je dergelijke analyses doet, vind je altijd wel een subgroep waarbij de resultaten iets verschillen. Dat zien we ook hier; de winst die je hebt bij het epithelioïde type is 2,2 maanden langer. Dat is niet heel spectaculair verschillend, maar wel duidelijk positief. Maar omdat er niet van tevoren is aangekondigd dat we deze subgroepen zouden bekijken, is het eigenlijk niet goed mogelijk om hier een harde statistische uitspraak over te doen. De resultaten veranderen voor beide histologische subgroepen de standaardpraktijk.” Daarbij waren de bijwerkingen van de behandeling met immuuntherapie relatief goed te managen.

Uitademingslucht en chromotripsis

Een volgende stap volgt mogelijk om de behandeling met immuuntherapie af te stemmen op patiëntkenmerken en tumorkarakteristieken. Baas en collega’s onderzoeken momenteel twee beloftevolle biomarkers hiervoor. “Wij doen onder meer onderzoek met de eNose, een apparaat dat uitademingslucht analyseert”, vertelt Baas. “Met dit apparaat kunnen we van tevoren voorspellen welke patiënten wel en niet zullen reageren op behandeling met immuuntherapie. Dat is een interessante ontwikkeling, want uitademingslucht is makkelijk te verkrijgen en kan niet belastend voor de patiënt worden verzameld. Hierover zullen we spoedig data publiceren. Als uiteindelijk blijkt dat dit betrouwbaar is – daarover is het laatste woord nog niet gezegd – kunnen we dergelijke methoden gaan gebruiken in de praktijk en dat zou gepaard kunnen gaan met minder CT-scans en minder bloedafnames.”

Een andere veelbelovende biomarker is het optreden van chromothripsis.3 Bij dit nog relatief kortgeleden ontdekte proces wordt een (deel van het) chromosoom als het ware versplinterd in brokstukken, waarna DNA-herstelmechanismen het chromosoom niet in de originele toestand kunnen terugbrengen. Baas: “Dit proces leidt mogelijk net als het ontstaan van neo-antigenen tot een verhoogde gevoeligheid voor behandeling met immuuntherapie. We hebben recent materialen van ons naar Amerika gestuurd en de analyse hiervan lijkt te bevestigen dat dit een goede marker is. Zowel de e-nose als chromothripsis zijn interessante biomarkers waar we momenteel onze pijlen op richten.”

Bronnen:

  1. Baas P, et al. 2020 World Conference on Lung Cancer, abstract 3.
  2. Vogelzang NJ, et al. J Clin Oncol 2003;21:2636-44.
  3. Mansfield AS, et J Thorac Oncol. 2019;14: 276-87.

Gezien onvolledige bescherming tegen herinfecties moet iedereen gevaccineerd worden

aug 2021 | Vaccinatie, Virale infecties

Lees meer over Gezien onvolledige bescherming tegen herinfecties moet iedereen gevaccineerd worden

Allergeenspecifieke immunotherapie in een muismodel voor allergisch astma

aug 2021 | Astma

Lees meer over Allergeenspecifieke immunotherapie in een muismodel voor allergisch astma

Verneveld heparine voor ARDS verbetert zelfredzaamheid niet

jul 2021

Lees meer over Verneveld heparine voor ARDS verbetert zelfredzaamheid niet

'KRAS': veelvoorkomende mutatie is eindelijk aan te pakken

jul 2021 | Longkanker, Oncologie

Lees meer over 'KRAS': veelvoorkomende mutatie is eindelijk aan te pakken

Sotatercept verbetert vaatweerstand en loopafstand bij PAH

jul 2021 | PH

Lees meer over Sotatercept verbetert vaatweerstand en loopafstand bij PAH

Kwart dosis Moderna-vaccin geeft goede immuunrespons

jul 2021 | Vaccinatie, Virale infecties

Lees meer over Kwart dosis Moderna-vaccin geeft goede immuunrespons

Live webcast United Airways: optimaal behandelen zit 'm in goede samenwerking

22 jun 2021 om 20:30

Lees meer over Live webcast United Airways: optimaal behandelen zit 'm in goede samenwerking

Op adem na corona: de nazorg en nasmaak van COVID-19

9 jun 2021 | Astma

Lees meer over Op adem na corona: de nazorg en nasmaak van COVID-19

Webcast Astmazorg anno 2021

1 jun 2021 | Astma

Lees meer over Webcast Astmazorg anno 2021

Webcast: Update aanpak RET-gedreven tumoren; diagnostiek en behandelopties

10 mrt 2021 | Longkanker, Oncologie

Lees meer over Webcast: Update aanpak RET-gedreven tumoren; diagnostiek en behandelopties

Rol en behandeling van small airways disease bij astma

1 mrt 2021 | Astma

Lees meer over Rol en behandeling van small airways disease bij astma

Schone lucht voor gezonde longen!

1 mrt 2021 | Astma, COPD

Lees meer over Schone lucht voor gezonde longen!

Webcast Update Systemische Sclerose

16 feb 2021 | ILD, PH, Sclerodermie

Lees meer over Webcast Update Systemische Sclerose

Stollingsafwijkingen bij COVID-19; behandeling op de IC

30 nov 2020 om 20:30 | Benigne hematologie, Virale infecties

Lees meer over Stollingsafwijkingen bij COVID-19; behandeling op de IC

Precisiezorg dichterbij dan we denken

2 nov 2020

Lees meer over Precisiezorg dichterbij dan we denken

Insectengifallergie behandelen met allergie immunotherapie, hoe zinvol is dat?

Lees meer over Insectengifallergie behandelen met allergie immunotherapie, hoe zinvol is dat?

Astma Module 1: Uitdagingen in het diagnostisch proces

Lees meer over Astma Module 1: Uitdagingen in het diagnostisch proces

Astma Module 2: Inzicht in ernstig astma

Lees meer over Astma Module 2: Inzicht in ernstig astma

ERS in ORANJE 2021

maandag 6 sep 2021 van 18:00 tot 21:45

Lees meer over ERS in ORANJE 2021

Dupilumab effectief bij ernstig astma met neuspoliepen in real-life setting

Lees meer
Lees meer over Dupilumab effectief bij ernstig astma met neuspoliepen in real-life setting

Weinig astma-aanvallen tijdens COVID-19-pandemie

Lees meer
Lees meer over Weinig astma-aanvallen tijdens COVID-19-pandemie

Ernstig astma: veel multimorbiditeit en hoge IgE en eosinofilie

Lees meer
Lees meer over Ernstig astma: veel multimorbiditeit en hoge IgE en eosinofilie

Minder flares van hypereosinofiel syndroom met mepolizumab

Lees meer
Lees meer over Minder flares van hypereosinofiel syndroom met mepolizumab

Vermoeidheid, een vergeten symptoom van astma

Lees meer
Lees meer over Vermoeidheid, een vergeten symptoom van astma

Valide tool om respons op biologicals bij ongecontroleerd ernstig astma te meten

Lees meer
Lees meer over Valide tool om respons op biologicals bij ongecontroleerd ernstig astma te meten

Omalizumab versus mepolizumab bij ernstig allergisch en eosinofiel astma

Lees meer
Lees meer over Omalizumab versus mepolizumab bij ernstig allergisch en eosinofiel astma

Voorspellers van allergische sensibilisatie gerelateerd aan uitkomsten

Lees meer
Lees meer over Voorspellers van allergische sensibilisatie gerelateerd aan uitkomsten

Astma kan langetermijngevolgen van COVID-19 beïnvloeden

Lees meer
Lees meer over Astma kan langetermijngevolgen van COVID-19 beïnvloeden
Er zijn geen podcasts gevonden.