Is functionele dyspepsie echt te behandelen met een FODMAP-beperkt dieet?

Delen via:

Bij mensen met functionele dyspepsie (FD) lijkt een laag FODMAP-dieet effectiever om epigastrische klachten te verminderen dan een standaard dieetadvies, zo schrijven Australische onderzoekers in Neurogastroenterology & Motility.

Het is bekend dat bepaalde voedingsbestanddelen de symptomen van FD mogelijk kunnen uitlokken en verergeren. In de praktijk wordt daarom regelmatig gebruik gemaakt van een dieet laag in fermenteerbare oligosachariden (fructanen en galacto-oligoschariden), disachariden (lactose), monosachariden (fructose) en polyolen (sorbitol, mannitol, maltitiol, xylitol en isomalt), afgekort tot FODMAP. Het doel van de recente Australische studie was om de effectiviteit van een FODMAP-beperkt dieetadvies te vergelijken met een standaard dieetadvies ter vermindering van epigastrische en algemene gastro-intestinale symptomen bij FD.

Afname van klachten

Voor de analyses werden gegevens gebruikt van 59 mensen met FD, waarvan de meerderheid (81%) naast FD ook het prikkelbaredarmsyndroom (PDS) had. Alle deelnemers brachten een bezoek aan het Princess Alexandra Hospital in Brisbane voor een poliklinisch consult bij een diëtist. Daar kregen 40 van hen een laag FODMAP-dieetadvies en 19 een standaard dieetadvies.

Degenen die een FODMAP-beperkt dieet volgden rapporteerden een grotere afname van klachten dan degenen die een standaard dieet volgden, op basis van de ‘Structured Assessment of Gastrointestinal Symptom Scale’ (SAGIS). Voor epigastrische symptomen (maximum score 28) nam de score sterker af met het FODMAP-beperkte dieet dan met het standaarddieet (-3,6 vs. -0,9; p = 0,032). Ook de gemiddelde score voor algemene gastro-intestinale symptomen (inclusief PDS, maximum score 88) daalde in de FODMAP-groep sterker dan in de controlegroep (-9,4 vs. -3,3; p = 0,026).

Bovendien vonden de onderzoekers dat een hoger percentage ‘responders’ – gedefinieerd als minstens 30% afname van de klachten – voorkwam in de groep met een FODMAP-beperkt dieet (50%) vergeleken met de groep met het standaarddieet (16%; p = 0,012). De dieettrouw verschilde niet tussen de groepen.

Bron:
Staudacher HM, Nevin AN, Duff D, et al. Epigastric symptom response to low FODMAP dietary advice compared with standard dietetic advice in individuals with functional dyspepsia. Neurogastroenterology & Motility. 2021;33:e14148.

Commentaar van prof. dr. Ben Witteman, MDL-arts in Ziekenhuis Gelderse Vallei (Ede) en buitengewoon hoogleraar ‘Voeding en darmgezondheid in transmurale zorg’ aan Wageningen UR

“De resultaten van de gepubliceerde studie zijn hoopvol; een afname van klachten bij FD van 50% door een FODMAP-beperkt dieet ten opzichte van 16% door een standaard dieet is een aanzienlijk verschil. Toch kunnen we op basis van deze studie nog niet concluderen dat een FODMAP-beperkt dieet inderdaad effectief is bij FD, daarvoor zitten er te veel haken en ogen aan het onderzoek. Zo is de onderzochte populatie maar klein en de manier waarop de 59 proefpersonen werden geclassificeerd als FD-patiënten is discutabel. De diagnose werd namelijk niet gesteld op basis van de ROME-criteria, maar op basis van vermelding in de verwijzing van de diëtist, het patiëntendossier, of een SAGIS-score die FD suggereerde. Daarnaast is een groot nadeel dat ook patiënten met PDS naast hun FD zijn geïncludeerd, waardoor de klachten van beide aandoeningen niet meer los van elkaar geanalyseerd konden worden.

Andere potentiële problemen hebben te maken met de keuze van de controlegroep. Er was namelijk geen échte controlegroep die helemaal geen dieetadvies kreeg. De gekozen controlegroep – die uit maar 19 proefpersonen bestond – ontving een standaard dieetadvies voor een gezonde voeding waarin werd aangeraden om uitlokkende voeding zoals cafeïne, alcohol, vet en vezels te vermijden. De toewijzing van de interventie was bovendien niet objectief: de behandelend diëtist bepaalde welk dieetadvies de patiënt kreeg op grond van eerdere dieetadviezen, het huidige dieet, leefstijl en de voorkeur van de patiënt.

Een bekend probleem bij studies waarin dieetinterventies worden vergeleken, is dat er contaminatie tussen de groepen kan optreden. Dat houdt in dat de personen in de controlegroep mogelijk toch ook elementen van het FODMAP-beperkte dieet hebben overgenomen, omdat ze wisten dat ze deelnamen aan een studie naar dit dieet. Juist in Australië, waar het FODMAP dieet erg bekend en populair is, is het voor patiënten niet moeilijk om geschikte dieetproducten hiervoor aan te schaffen.

Ondanks de beperkingen van het onderzoek lijkt er toch wel enig effect van het FODMAP-beperkte dieet te zijn, maar het is onduidelijk via welk onderliggend mechanisme FODMAP’s meer bovenbuikklachten zouden kunnen geven. De auteurs speculeren dat dit zou kunnen komen doordat de FODMAP’s overgevoeligheid door uitzetting van de dunne darm geven. Daarnaast zorgen ze voor meer colongas – wat ook zou kunnen leiden tot pijn in de bovenbuik – en leidt een FODMAP-arm dieet mogelijk tot minder inflammatie (lager histamine) en een betere darmintegriteit. Het is echter niet uit te sluiten dat het laag FODMAP-dieet de FD lijkt te verminderen, terwijl in werkelijkheid de klachten van PDS afnemen door het dieet. Het klachtenpatroon van FD overlapt immers aanzienlijk met dat van PDS, want ook daarbij komt vaak een opgeblazen gevoel en pijn in de bovenbuik voor.

Kortom, er is nog verder onderzoek nodig om na te gaan of een FODMAP-beperkt dieet wel écht effectief is bij FD. Dit onderkennen de onderzoekers ook en zij suggereren dat een randomized controlled trial nodig is om de bevindingen te bevestigen. In toekomstige gerandomiseerde studies zullen groepen met FD en/of PDS met vooraf vastgestelde criteria gevolgd moeten worden voor een langere periode.”

Proefschrift: gastro-intestinale gevolgen van bariatrische chirurgie

jun 2022 | Chirurgie

Lees meer over Proefschrift: gastro-intestinale gevolgen van bariatrische chirurgie

Promotie: Gepersonaliseerde behandeling van barrettslokdarm

jun 2022 | Endoscopie, Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Promotie: Gepersonaliseerde behandeling van barrettslokdarm

Sterfterisico bij 1,9 miljoen oudere gebruikers van protonpompremmers

jun 2022 | Ouderen

Lees meer over Sterfterisico bij 1,9 miljoen oudere gebruikers van protonpompremmers

Chronische hepatitis B: wie kan stoppen met nucleos(t)ideanalogen?

jun 2022 | Hepatitis, Hepatologie, Virale infecties

Lees meer over Chronische hepatitis B: wie kan stoppen met nucleos(t)ideanalogen?

Screening op pancreascarcinoom zinvol bij mensen met hoog risico

jun 2022 | Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Screening op pancreascarcinoom zinvol bij mensen met hoog risico

Hogere patiënttevredenheid bij propofolsedatie tijdens coloscopie

jun 2022 | Endoscopie, IBD

Lees meer over Hogere patiënttevredenheid bij propofolsedatie tijdens coloscopie

Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

7 sep 2022 om 20:30 | Immuuntherapie

Lees meer over Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

Gewone symptomen van zeldzame ziekten

20 apr 2022 om 20:30

Lees meer over Gewone symptomen van zeldzame ziekten

JAK-remmers in de klinische praktijk: inzichten vanuit verschillende disciplines

28 mrt 2022 om 19:30 | IBD

Lees meer over JAK-remmers in de klinische praktijk: inzichten vanuit verschillende disciplines

Webcast Bridging the Gaps in Inflammatory bowel disease (IBD)

25 mrt 2022 | IBD

Lees meer over Webcast Bridging the Gaps in Inflammatory bowel disease (IBD)

Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

10 nov 2021 om 20:30

Lees meer over Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

Make it happen: Someday starts today

28 jun 2021 om 20:00 | IBD

Lees meer over Make it happen: Someday starts today

De rol van de JAK-STAT pathways in colitis ulcerosa

13 apr 2021 om 19:30 | IBD

Lees meer over De rol van de JAK-STAT pathways in colitis ulcerosa

Darmgezondheid: diagnostiek en het brein

24 mrt 2021 | Maag-darm-leveroncologie, Ouderen

Lees meer over Darmgezondheid: diagnostiek en het brein

Darmgezondheid bij jong en oud

24 mrt 2021 | Maag-darm-leveroncologie, Ouderen

Lees meer over Darmgezondheid bij jong en oud

e-learning: Verbeterde zorg voor slokdarm- en maagkanker

Chirurgie

Lees meer over e-learning: Verbeterde zorg voor slokdarm- en maagkanker

UEG in ORANJE 2022

zondag 9 okt 2022 van 18:00 tot 21:45

Lees meer over UEG in ORANJE 2022

Langwerkende GLP-1R/GLP-2R-agonist veilig en effectief

Lees meer
Lees meer over Langwerkende GLP-1R/GLP-2R-agonist veilig en effectief

Geen voordeel intensiveren chemotherapie bij gemetastaseerd CRC

Lees meer
Lees meer over Geen voordeel intensiveren chemotherapie bij gemetastaseerd CRC

Toevoegen panitumumab verbetert overleving bij linkszijdig RAS-wildtype mCRC

Lees meer
Lees meer over Toevoegen panitumumab verbetert overleving bij linkszijdig RAS-wildtype mCRC

Vroege-fasestudie bij dMMR-rectumcarcinoom toont indrukwekkende respons

Lees meer
Lees meer over Vroege-fasestudie bij dMMR-rectumcarcinoom toont indrukwekkende respons

ctDNA succesvolle biomarker voor adjuvante therapie bij coloncarcinoom

Lees meer
Lees meer over ctDNA succesvolle biomarker voor adjuvante therapie bij coloncarcinoom

Praktijkonderzoek wijst op laag risico oesofaguscarcinoom na endoscopische eradicatie barrettoesofagus

Lees meer
Lees meer over Praktijkonderzoek wijst op laag risico oesofaguscarcinoom na endoscopische eradicatie barrettoesofagus

Gastrojejunostomie werkt beter dan stent bij blokkade maag-darmdoorgang

Lees meer
Lees meer over Gastrojejunostomie werkt beter dan stent bij blokkade maag-darmdoorgang

Onderhoudsbehandeling mirikizumab bij IBD effectief

Lees meer
Lees meer over Onderhoudsbehandeling mirikizumab bij IBD effectief

Opvolgen richtlijn surveillance barrettoesofagus hangt af van werkwijze endoscopieafdeling

Lees meer
Lees meer over Opvolgen richtlijn surveillance barrettoesofagus hangt af van werkwijze endoscopieafdeling

Podcast pancreascarcinoom

dec 2021

Lees meer over Podcast pancreascarcinoom

Podcast - Periampullaire tumoren: maak onderscheid

nov 2021

Lees meer over Podcast - Periampullaire tumoren: maak onderscheid

Slokdarm- en maagkanker

jun 2021 | Chirurgie, Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Slokdarm- en maagkanker

Impact van COVID-19 op bevolkingsonderzoek darmkanker in Nederland

feb 2021 | Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Impact van COVID-19 op bevolkingsonderzoek darmkanker in Nederland

Diagnose en behandeling van inflammatoire darmziekten (IBD)

dec 2020 | IBD

Lees meer over Diagnose en behandeling van inflammatoire darmziekten (IBD)

Leefstijl en voeding bij levercirrose en hepatische encefalopathie

jan 2020 | Hepatologie

Lees meer over Leefstijl en voeding bij levercirrose en hepatische encefalopathie

Medicamenteuze behandelmogelijkheden bij hepatische encefalopathie

okt 2019

Lees meer over Medicamenteuze behandelmogelijkheden bij hepatische encefalopathie