Nieuwe ontwikkelingen op het gebied van metformine

Delen via:

Metformine is het oudste en wereldwijd meest voorgeschreven orale bloedsuikerverlagende middel, en wordt beschouwd als eerstelijns-therapie voor patiënten met type 2 diabetes. Echter, het werkingsmechanisme wordt nog steeds bediscussieerd. Ook is er nog veel onduidelijkheid over de voor- en nadelen op cardiovasculaire uitkomsten. Daarnaast heeft de FDA recent het label van metformine aangepast waardoor aanzienlijk meer patiënten met chronisch nierfalen het middel kunnen gebruiken.

Historisch gezien is de glucoseverlagende werking van metformine met name toegeschreven aan directe effecten op de lever. Echter, de concentraties van metformine in de darm zijn circa 300 maal hoger dan in het plasma. Dit maakt de darm een belangrijk reservoir voor metformine en potentieel verantwoordelijk voor veel van de glucoseverlagende effecten. Recente studies laten zien dat metformine de actieve reabsorptie van galzouten in de darm remt. Deze galzouten leiden, via activatie van TGR5 receptoren, tot secretie van het glucoseverlagende incretinehormoon GLP-1. Metformine activeert ook een nervus vagus gemedieerde darm-hersenen-as via welke de glucose-productie in de lever kan worden geremd. Daarnaast heeft metformine ook effecten op het microbioom, al zijn de gevonden resultaten hierop nog erg inconsistent.

Cardiovasculaire uitkomsten en kanker

De effecten van metformine op cardiovasculaire uitkomsten zijn reeds lange tijd bekend uit de UKPDS studie in recent gediagnosticeerde type 2 diabetespatiënten. Dit onderzoek toonde aan dat na bijna 11 jaar metformine in vergelijking met conventionele therapie het risico op hartinfarcten reduceerde met 39% en op mortaliteit met 36%. Ook het risico op microvasculaire ziekten daalde met 29%, al was dit niet statistisch significant (p=0.19). Echter, uit een substudie van de UKPDS bleek dat het toevoegen van metformine aan een sulfonylureum (SU)-derivaat leidde tot een verminderde daling van mortaliteit, vergeleken met het continueren van enkel een SU-derivaat.

Kanker

Metformine lijkt een positief effect te hebben op kanker. Britse epidemiologen ontdekten dat het percentage sterfgevallen door kanker lager was bij patiënten behandeld met metformine, en over het geheel kwam kanker minder voor dan bij patiënten die behandeld werden met andere middelen. Andere populatiestudies lieten vergelijkbare resultaten zien. Toch is er nog veel onduidelijkheid over de preventieve en therapeutische effecten van metformine op kanker en kunnen hierover geen harde uitspraken worden gedaan. De meer dan 100 op dit moment gaande klinische studies naar deze relatie zullen meer duidelijkheid opleven binnen dit onderzoeksgebied. Eveneens is er veel interesse in de effecten van andere biguanide formulaties, combinatietherapie met standaard oncologische geneesmiddelen (waaronder tyrosine-kinase inhibitoren) en oncologische makers van gevoeligheid voor metformine.

GLINT studie

Concluderend kan gesteld worden dat tot op de dag van vandaag de echte voor- en nadelen van metformine nog onduidelijk zijn. Gehoopt wordt dat de GLINT studie, het eerste grote (12.000 patiënten) gerandomiseerde onderzoek naar de effecten van metformine op cardiovasculaire uitkomsten en kanker sinds de UKPDS, hier meer duidelijkheid over zal geven.

Nieuw label

Vanwege het vergrote risico op het ontwikkelen van lactaatacidose gold metformine volgens de FDA als gecontra-indiceerd bij patiënten met een serum creatininespiegel ≥1,5 mg/dL voor mannen en ≥1,4 mg/dL voor vrouwen. Al langer werden zorgen geuit dat deze regels mogelijk te streng zouden zijn en veel patiënten met type 2 diabetes ten onrechte metformine zou worden onthouden. Nu is dit label sinds twee maanden herzien.

De voorzorgsmaatregelen die nu gelden zijn:
(1) eGFR zou bepaald moeten worden voordat metformine wordt gestart;
(2) het starten van metformine wordt niet aangeraden bij patiënten met een eGFR van 30-45 ml/min/1.73m2;
(3) bij patiënten die reeds metformine gebruiken maar een daling van eGFR vertonen tot <45 ml/min/1.73m2 moeten de voor- en nadelen van het continueren van de therapie worden bepaald;
(4) bij patiënten met een eGFR <30 ml/min/1.73m2 is metformine altijd gecontra-indiceerd.
Door deze veranderingen in advies kunnen er in de Verenigde Staten nu aanzienlijk meer patiënten behandeld worden met metformine: 86.900 met een eGFR ≥45 ml/min/1.73m2 (CKD-EPI) en 784.700 met een eGFR 30-44 ml/min/1.73m2.

Diabetes en gewichtsverandering verhogen het risico op pancreascarcinoom

okt 2020 |

Lees meer over Diabetes en gewichtsverandering verhogen het risico op pancreascarcinoom

DECO-studie: minder beenamputaties bij diabetespatiënten

okt 2020 |

Lees meer over DECO-studie: minder beenamputaties bij diabetespatiënten

Podcast: Christel Hendrieckx over de psychologische impact van hypoglykemie

okt 2020 |

Lees meer over Podcast: Christel Hendrieckx over de psychologische impact van hypoglykemie

Effect van gewichtsverlies op ernst obstructieve slaapapneu: 10-jaar Sleep AHEAD

okt 2020 |

Lees meer over Effect van gewichtsverlies op ernst obstructieve slaapapneu: 10-jaar Sleep AHEAD

Podcast: William Polonsky over de impact van 'diabetes distress' op welzijn en glucoseregulatie

okt 2020 |

Lees meer over Podcast: William Polonsky over de impact van 'diabetes distress' op welzijn en glucoseregulatie

Frank Snoek over de rol van de EASD-studiegroep Psychosocial Aspects of Diabetes

sep 2020 |

Lees meer over Frank Snoek over de rol van de EASD-studiegroep Psychosocial Aspects of Diabetes

EASD Highlights 2020

5 okt 2020 om 20:30 | Diabetes

Lees meer over EASD Highlights 2020

ADA Highlights 2020

29 jun 2020 om 20:30 | Diabetes

Lees meer over ADA Highlights 2020

EASD Highlights 2019

10 okt 2019 om 20:30 | Diabetes

Lees meer over EASD Highlights 2019

ADA Highlights 2019

1 jul 2019 om 20:30 | Diabetes

Lees meer over ADA Highlights 2019

Diabetische voet; een nieuwe multidisciplinaire richtlijn

3 okt 2018 om 20:30 | Diabetes

Lees meer over Diabetische voet; een nieuwe multidisciplinaire richtlijn

Diabetes Mellitus Type 2: nieuwe richtlijnen voor de huisarts

12 jul 2018 om 20:30 | Diabetes

Lees meer over Diabetes Mellitus Type 2: nieuwe richtlijnen voor de huisarts

Cardiovasculaire risico’s voor patiënten met diabetes type 2

1 jun 2018 | Diabetes

Lees meer over Cardiovasculaire risico’s voor patiënten met diabetes type 2

Persoonsgerichte diabeteszorg en preventie

Diabetes

Lees meer over Persoonsgerichte diabeteszorg en preventie

Therapietrouw bij de behandeling van diabetes mellitus type 2

Diabetes

Lees meer over Therapietrouw bij de behandeling van diabetes mellitus type 2

E-learning over de nieuwe NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2 (2018)

Diabetes

Lees meer over E-learning over de nieuwe NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2 (2018)
Er zijn geen bijeenkomsten gevonden.

Diabetespatiënten met nierziekte hebben profijt van finerenon

Lees meer
Lees meer over Diabetespatiënten met nierziekte hebben profijt van finerenon

Gewichtsverlies reduceert risico op hartfalen bij DM II en overgewicht

Lees meer
Lees meer over Gewichtsverlies reduceert risico op hartfalen bij DM II en overgewicht

Gemiddelde bloedglucosewaarde meten in traanvocht

Lees meer
Lees meer over Gemiddelde bloedglucosewaarde meten in traanvocht

GLP-1-receptoragonist semaglutide effectief in de strijd tegen overgewicht

Lees meer
Lees meer over GLP-1-receptoragonist semaglutide effectief in de strijd tegen overgewicht

Perifere neuropathie in vroeg stadium type 2-diabetes verhoogt risico op cardiovasculaire ziekten en mortaliteit

Lees meer
Lees meer over Perifere neuropathie in vroeg stadium type 2-diabetes verhoogt risico op cardiovasculaire ziekten en mortaliteit

Dapagliflozine verlaagt risico op overlijden en nierfalen bij patiënten met chronische nierziekte met of zonder type 2-diabetes

Lees meer
Lees meer over Dapagliflozine verlaagt risico op overlijden en nierfalen bij patiënten met chronische nierziekte met of zonder type 2-diabetes

Slechts 20% van de T2D-patiënten met ASCVD krijgt bloedglucoseverlagende medicatie met bewezen cardiovasculaire voordelen

Lees meer
Lees meer over Slechts 20% van de T2D-patiënten met ASCVD krijgt bloedglucoseverlagende medicatie met bewezen cardiovasculaire voordelen

Vijf jaar SGLT2-remmers: een overview

Lees meer
Lees meer over Vijf jaar SGLT2-remmers: een overview

Meerwaarde van digital health tijdens en na de coronapandemie

Lees meer
Lees meer over Meerwaarde van digital health tijdens en na de coronapandemie

Podcast: Christel Hendrieckx over de psychologische impact van hypoglykemie

okt 2020 |

Lees meer over Podcast: Christel Hendrieckx over de psychologische impact van hypoglykemie

Podcast: William Polonsky over de impact van 'diabetes distress' op welzijn en glucoseregulatie

okt 2020 |

Lees meer over Podcast: William Polonsky over de impact van 'diabetes distress' op welzijn en glucoseregulatie

Frank Snoek over de rol van de EASD-studiegroep Psychosocial Aspects of Diabetes

sep 2020 |

Lees meer over Frank Snoek over de rol van de EASD-studiegroep Psychosocial Aspects of Diabetes

Neuropathische pijn bij diabetes

feb 2020 |

Lees meer over Neuropathische pijn bij diabetes