Nieuwe ontwikkelingen op het gebied van metformine

Delen via:

Metformine is het oudste en wereldwijd meest voorgeschreven orale bloedsuikerverlagende middel, en wordt beschouwd als eerstelijns-therapie voor patiënten met type 2 diabetes. Echter, het werkingsmechanisme wordt nog steeds bediscussieerd. Ook is er nog veel onduidelijkheid over de voor- en nadelen op cardiovasculaire uitkomsten. Daarnaast heeft de FDA recent het label van metformine aangepast waardoor aanzienlijk meer patiënten met chronisch nierfalen het middel kunnen gebruiken.

Historisch gezien is de glucoseverlagende werking van metformine met name toegeschreven aan directe effecten op de lever. Echter, de concentraties van metformine in de darm zijn circa 300 maal hoger dan in het plasma. Dit maakt de darm een belangrijk reservoir voor metformine en potentieel verantwoordelijk voor veel van de glucoseverlagende effecten. Recente studies laten zien dat metformine de actieve reabsorptie van galzouten in de darm remt. Deze galzouten leiden, via activatie van TGR5 receptoren, tot secretie van het glucoseverlagende incretinehormoon GLP-1. Metformine activeert ook een nervus vagus gemedieerde darm-hersenen-as via welke de glucose-productie in de lever kan worden geremd. Daarnaast heeft metformine ook effecten op het microbioom, al zijn de gevonden resultaten hierop nog erg inconsistent.

Cardiovasculaire uitkomsten en kanker

De effecten van metformine op cardiovasculaire uitkomsten zijn reeds lange tijd bekend uit de UKPDS studie in recent gediagnosticeerde type 2 diabetespatiënten. Dit onderzoek toonde aan dat na bijna 11 jaar metformine in vergelijking met conventionele therapie het risico op hartinfarcten reduceerde met 39% en op mortaliteit met 36%. Ook het risico op microvasculaire ziekten daalde met 29%, al was dit niet statistisch significant (p=0.19). Echter, uit een substudie van de UKPDS bleek dat het toevoegen van metformine aan een sulfonylureum (SU)-derivaat leidde tot een verminderde daling van mortaliteit, vergeleken met het continueren van enkel een SU-derivaat.

Kanker

Metformine lijkt een positief effect te hebben op kanker. Britse epidemiologen ontdekten dat het percentage sterfgevallen door kanker lager was bij patiënten behandeld met metformine, en over het geheel kwam kanker minder voor dan bij patiënten die behandeld werden met andere middelen. Andere populatiestudies lieten vergelijkbare resultaten zien. Toch is er nog veel onduidelijkheid over de preventieve en therapeutische effecten van metformine op kanker en kunnen hierover geen harde uitspraken worden gedaan. De meer dan 100 op dit moment gaande klinische studies naar deze relatie zullen meer duidelijkheid opleven binnen dit onderzoeksgebied. Eveneens is er veel interesse in de effecten van andere biguanide formulaties, combinatietherapie met standaard oncologische geneesmiddelen (waaronder tyrosine-kinase inhibitoren) en oncologische makers van gevoeligheid voor metformine.

GLINT studie

Concluderend kan gesteld worden dat tot op de dag van vandaag de echte voor- en nadelen van metformine nog onduidelijk zijn. Gehoopt wordt dat de GLINT studie, het eerste grote (12.000 patiënten) gerandomiseerde onderzoek naar de effecten van metformine op cardiovasculaire uitkomsten en kanker sinds de UKPDS, hier meer duidelijkheid over zal geven.

Nieuw label

Vanwege het vergrote risico op het ontwikkelen van lactaatacidose gold metformine volgens de FDA als gecontra-indiceerd bij patiënten met een serum creatininespiegel ≥1,5 mg/dL voor mannen en ≥1,4 mg/dL voor vrouwen. Al langer werden zorgen geuit dat deze regels mogelijk te streng zouden zijn en veel patiënten met type 2 diabetes ten onrechte metformine zou worden onthouden. Nu is dit label sinds twee maanden herzien.

De voorzorgsmaatregelen die nu gelden zijn:
(1) eGFR zou bepaald moeten worden voordat metformine wordt gestart;
(2) het starten van metformine wordt niet aangeraden bij patiënten met een eGFR van 30-45 ml/min/1.73m2;
(3) bij patiënten die reeds metformine gebruiken maar een daling van eGFR vertonen tot <45 ml/min/1.73m2 moeten de voor- en nadelen van het continueren van de therapie worden bepaald;
(4) bij patiënten met een eGFR <30 ml/min/1.73m2 is metformine altijd gecontra-indiceerd.
Door deze veranderingen in advies kunnen er in de Verenigde Staten nu aanzienlijk meer patiënten behandeld worden met metformine: 86.900 met een eGFR ≥45 ml/min/1.73m2 (CKD-EPI) en 784.700 met een eGFR 30-44 ml/min/1.73m2.

Maak ruimte voor de brede benadering van palliatieve zorg

jul 2022

Lees meer over Maak ruimte voor de brede benadering van palliatieve zorg

Nieuw peptide beschermt tegen door voeding veroorzaakte obesitas

jul 2022

Lees meer over Nieuw peptide beschermt tegen door voeding veroorzaakte obesitas

Hypoxie in de nieren van diabetespatiënten

jul 2022 | Chronische nierschade, Diabetes

Lees meer over Hypoxie in de nieren van diabetespatiënten

Biologisch mechanisme achter associatie diabetes en borstkanker

jun 2022 | Borstkanker, Diabetes

Lees meer over Biologisch mechanisme achter associatie diabetes en borstkanker

Gewichtstoename na stoppen met semaglutide

mei 2022 | Diabetes

Lees meer over Gewichtstoename na stoppen met semaglutide

Koninklijke onderscheiding voor UMCG hoogleraar Gerjan Navis

mei 2022 | Diabetes

Lees meer over Koninklijke onderscheiding voor UMCG hoogleraar Gerjan Navis

EASD Highlights 2022

10 okt 2022 om 20:00 | Diabetes

Lees meer over EASD Highlights 2022

Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

7 sep 2022 om 20:30 | Immuuntherapie

Lees meer over Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

Bloedglucose variabiliteit: de impact op het welbevinden van mijn patiënt

5 jul 2022 | Diabetes

Lees meer over Bloedglucose variabiliteit: de impact op het welbevinden van mijn patiënt

Masterclass Diabetes: Pijn & Polyfarmacie

16 jun 2022 om 20:00 | Diabetes

Lees meer over Masterclass Diabetes: Pijn & Polyfarmacie

ADA Highlights 2022

13 jun 2022 om 20:30 | Diabetes

Lees meer over ADA Highlights 2022

Gewone symptomen van zeldzame ziekten

20 apr 2022 om 20:30

Lees meer over Gewone symptomen van zeldzame ziekten

Diabetes Mellitus type 2: vernieuwde richtlijn voor de huisarts 2021

20 apr 2022 om 19:30 | Diabetes

Lees meer over Diabetes Mellitus type 2: vernieuwde richtlijn voor de huisarts 2021

DM2 Pubquiz

12 okt 2021 om 20:00 | Diabetes

Lees meer over DM2 Pubquiz

EASD Highlights 2021

11 okt 2021 om 20:30 | Diabetes, Hartfalen

Lees meer over EASD Highlights 2021

Persoonsgerichte diabeteszorg en preventie

Diabetes

Lees meer over Persoonsgerichte diabeteszorg en preventie

E-learning over de nieuwe NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2 (2018)

Diabetes

Lees meer over E-learning over de nieuwe NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2 (2018)

EASD in ORANJE 2022

dinsdag 20 sep 2022 van 18:00 tot 22:00 | Diabetes

Lees meer over EASD in ORANJE 2022

Phosphate Research Exchange Academy

donderdag 27 okt 2022 van 09:00 tot 12:00

Lees meer over Phosphate Research Exchange Academy

Nationale Diabetes Dag 2022

vrijdag 11 nov 2022 van 09:00 tot 17:00

Lees meer over Nationale Diabetes Dag 2022

Combinatietherapie SGLT-2- en ACE-remmers empagliflozine en ramipril

Lees meer
Lees meer over Combinatietherapie SGLT-2- en ACE-remmers empagliflozine en ramipril

Empagliflozine vermindert risico op hHF meer dan DPP-4-remmers en GLP-1-receptoragonisten

Lees meer
Lees meer over Empagliflozine vermindert risico op hHF meer dan DPP-4-remmers en GLP-1-receptoragonisten

Langwerkende GLP-1R/GLP-2R-agonist veilig en effectief

Lees meer
Lees meer over Langwerkende GLP-1R/GLP-2R-agonist veilig en effectief

Betere bloedglucosewaarden en gewichtsverlies met ‘triple G’-receptoragonist

Lees meer
Lees meer over Betere bloedglucosewaarden en gewichtsverlies met ‘triple G’-receptoragonist

Adolescenten met hoog BMI lopen meer risico op diabetes type 1

Lees meer
Lees meer over Adolescenten met hoog BMI lopen meer risico op diabetes type 1

Nieuwe resultaten met eenmaal wekelijkse basale insuline icodec

Lees meer
Lees meer over Nieuwe resultaten met eenmaal wekelijkse basale insuline icodec

Effect van ultrasnelwerkende insuline bij kinderen

Lees meer
Lees meer over Effect van ultrasnelwerkende insuline bij kinderen

Open source automatische insulinetoedieningssystemen (AID) veilig en effectief

Lees meer
Lees meer over Open source automatische insulinetoedieningssystemen (AID) veilig en effectief

Tirzepatide vermindert progressie van nierziekten

Lees meer
Lees meer over Tirzepatide vermindert progressie van nierziekten

Patiëntvoorkeuren en therapietrouw bij fractuurpreventie

jan 2022 | Osteoporose

Lees meer over Patiëntvoorkeuren en therapietrouw bij fractuurpreventie

Fractuur Risico Management: 10 jaar denosumab

dec 2021 | Osteoporose

Lees meer over Fractuur Risico Management: 10 jaar denosumab

De inzet van farmacotherapie bij obesitas: de aanpak in Canada

nov 2021

Lees meer over De inzet van farmacotherapie bij obesitas: de aanpak in Canada

Samendraads - Unieke samenwerking tussen 1e en 2e lijn voor Fractuur Risico Management

sep 2021 | Osteoporose

Lees meer over Samendraads - Unieke samenwerking tussen 1e en 2e lijn voor Fractuur Risico Management

Principes van sequentiële behandeling van fractuur risico management

sep 2021 | Osteoporose

Lees meer over Principes van sequentiële behandeling van fractuur risico management

Herken en behandel de patiënt met een hoog fractuurrisico

aug 2021 | Osteoporose

Lees meer over Herken en behandel de patiënt met een hoog fractuurrisico

Highlight van ASBMR 2020: Treat to Target

dec 2020 | Osteoporose

Lees meer over Highlight van ASBMR 2020: Treat to Target

Fractuurpreventie bij Glucocorticoïd-geïnduceerde Osteoporose – Standpunt NVR

dec 2020 | Osteoporose

Lees meer over Fractuurpreventie bij Glucocorticoïd-geïnduceerde Osteoporose – Standpunt NVR

Podcast: Christel Hendrieckx over de psychologische impact van hypoglykemie

okt 2020 | Diabetes

Lees meer over Podcast: Christel Hendrieckx over de psychologische impact van hypoglykemie

MedNet Dermatologie nr 1-2022

jul 2022

Lees meer over MedNet Dermatologie nr 1-2022