Onderzoek naar focale therapie bij prostaatkanker krijgt subsidie Veelbelovende zorg

Delen via:

Voor een groep patiënten met gelokaliseerde prostaatkanker is de huidige standaardbehandeling van een radicale prostatectomie of het bestralen van de gehele prostaat mogelijk te veel van het goede. Dat denken interventieradioloog prof. dr. Jurgen Fütterer en oncologisch uroloog dr. Michiel Sedelaar, beiden werkzaam in het Radboudumc. Een bewezen alternatieve behandeloptie met een minder radicale uitwerking hebben deze patiënten op dit moment niet. Met de ENFORCE-studie willen Sedelaar en Fütterer uitzoeken of focale therapie voor deze patiënten een uitkomst kan bieden. De therapie is aangemerkt als Veelbelovende zorg, waarmee de studie van start kan.

“Prostaatkanker is een zeer heterogene ziekte, onder andere wat betreft gedrag, uitgebreidheid en agressiviteit”, zegt Sedelaar. “Patiënten met laagagressieve prostaatkanker hoeven we in principe niet te behandelen, bij hen is active surveillance voldoende. De active surveillance is ook ingegeven door het feit dat mannen hinderlijke bijwerkingen kunnen ervaren na radicale prostatectomie of bestraling. Denk hierbij aan incontinentie of erectieproblemen, en schade aan de endeldarm bij bestraling van de prostaat.” Maar er is een verloop waarbij deze laagagressieve tumoren zich toch agressiever gaan gedragen. “Hier zien wij een gat: de ziekte is dusdanig agressief dat behandeling aangewezen is, maar is daarbij nog zo beperkt tot de prostaat dat het verwijderen van de hele prostaat wellicht te veel van het goede is”, aldus Sedelaar. Focale therapie kan dit gat mogelijk vullen.

Verschillende definities

Er is al veel onderzoek gedaan naar focale therapie bij prostaatkanker, zeggen Fütterer en Sedelaar.1 De minimaal invasieve behandeling lijkt een goede tumorcontrole te geven, met beter behoud van continentie en potentie dan radicale behandeling.1 Uit een vorig jaar gepubliceerd onderzoek blijkt tevens dat de oncologische uitkomsten van focale therapie bij mannen met prostaatkanker vergelijkbaar zijn aan radicale prostatectomie.2 Er is echter het een en ander aan te merken op de onderzoeken naar focale therapie.3 Hier zijn verschillende redenen voor, leggen Fütterer en Sedelaar uit. Zo verschilt de gebruikte definitie van focale therapie in de diverse studies. Sedelaar: “Focale therapie is volgens ons een bijna puntsgewijze behandeling, waarbij we alleen de afwijking en wat omliggend weefsel behandelen. Dit betreft maximaal 10 tot 15% van de prostaat. Er zijn echter klinieken die het verwijderen van de helft of zelfs driekwart van de prostaat nog focale therapie noemen.”3 Ook zijn er wel 8 verschillende technieken die vallen onder de noemer focale therapie. “In de gepubliceerde studies is vaak gebruik gemaakt van maar 1 techniek op een serie van 25 tot 100 patiënten”, zegt Fütterer. Er is op dit moment dus onvoldoende bewijs om focale therapie aan te merken als een mogelijke standaardbehandeling.1,4 De ENFORCE-studie brengt hier mogelijk verandering in.

ENFORCE-studie

De ENFORCE-studie kan binnenkort van start gaan in het kader van de subsidieregeling Veelbelovende zorg. De studie gaat lopen in 5 centra in Nederland (het Radboudumc, Isala ziekenhuis, St. Antonius Ziekenhuis, Amsterdam UMC en de HIFU Kliniek). Mannen met gelokaliseerde, intermediair risico prostaatkanker die volgens de huidige richtlijn in aanmerking komen voor radicale prostatectomie of bestraling kunnen deelnemen aan de studie. Sedelaar: “Daarnaast moet de tumor in de prostaat goed zichtbaar en unilateraal gelegen zijn.” 

In totaal zullen 356 patiënten 1:1 gerandomiseerd worden naar focale therapie of de standaardbehandeling (radicale prostatectomie of radiotherapie). “In deze studie passen we 3 verschillende ablatietechnieken voor focale therapie toe, afhankelijk van het centrum waarin patiënten behandeld worden”, legt Fütterer uit. “De eerste techniek maak gebruikt van kleine stroompjes tussen 2 naalden waarmee we de tumor kunnen behandelen. Met de tweede techniek wordt het tumorweefsel door de plasbuis heen behandeld met hitte, en de derde techniek gebruikt ook hitte, maar dan via de endeldarm.”

De primaire uitkomstmaat is metastasevrije overleving. Daarnaast wordt gekeken naar functionele uitkomsten, zoals behoud van potentie en continentie, kwaliteit van leven en kosteneffectiviteit. Als de resultaten positief zijn, komt de behandeling in aanmerking voor opname in het basispakket. “Door in deze studie niet voor 1 specifieke techniek te kiezen, konden we het onderzoek ook toegankelijk maken voor andere centra dan het Radboudumc”, zegt Sedelaar. “Een ander belangrijk voordeel van het toepassen van 3 verschillende technieken is dat – bij positieve resultaten – niet slechts 1 techniek opgenomen wordt in het basispakket.”

Uitbreiding behandelportefeuille

De ENFORCE-studie zal in het najaar van 2023 van start gaan. Al met al hopen Fütterer en Sedelaar met de studie meer duidelijkheid te krijgen over de toegevoegde waarde van focale therapie, die volgens hen met name gelegen is in het behoud van functionaliteit bij een betrouwbare oncologische behandeling. Ook vanuit de Prostaatkankerstichting en Inspire2live is er veel interesse voor dit onderzoek. “Niet iedere patiënt zal openstaan voor deze behandeling, aangezien niet de hele prostaat verwijderd wordt en de ziekte dus kan terugkomen. Anderen dringen er juist op aan”, zegt Fütterer. “Maar ik hoop dat we aan de hand van deze studie de behandelportefeuille voor mannen met prostaatkanker kunnen uitbreiden.”

Referenties:

  1. Hopstaken JS, Bomers JGR, Sedelaar MJP, et al. An Updated Systematic Review on Focal Therapy in Localized Prostate Cancer: What Has Changed over the Past 5 Years? Eur Urol 2022;81:5-33.
  2. Shah TT, Reddy D, Peters M, et al. Focal therapy compared to radical prostatectomy for non-metastatic prostate cancer: a propensity score-matched study. Prostate Cancer Prostatic Dis 2021;24:567-74.
  3. Sedelaar MJP, Fütterer JJ. Prostaat gedeeltelijk behandelen bij lokale tumor? Waarom focale behandeling nog niet wordt toegepast. Ned Tijdschr Geneeskd 2021;165:D6023
  4. EAU/EANM/ESTRO/ESUR/ISUP/SIOG Guidelines on Prostate Cancer. Te raadplegen via https://uroweb.org/guidelines/prostate-cancer.

Subsidie Veelbelovende zorg

De ENFORCE-studie kan uitgevoerd worden in het kader van de subsidieregeling Veelbelovende zorg. Deze regeling bestaat sinds 2019 en wordt uitgevoerd door het Zorginstituut Nederland en ZonMW, in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. De subsidie is bedoeld voor relatief dure zorg die nog niet vergoed wordt uit het basispakket omdat nog niet bewezen is dat de zorg minstens even effectief is als de standaardbehandeling. Als de resultaten van het onderzoek positief zijn, wordt de therapie toegelaten tot het basispakket.

In principe wordt de subsidie alleen verstrekt aan projecten waarbij de algehele overleving van patiënten gerapporteerd wordt. De ENFORCE-studie is hierop een uitzondering. Mannen met prostaatkanker overlijden in veel gevallen mét en niet áán prostaatkanker. Om de algehele overleving te kunnen rapporteren, zou de projectduur van maximaal 6 jaar, een vereiste voor de subsidie, overschreden worden. Daarom is de primaire uitkomstmaat van de ENFORCE-studie metastasevrije overleving (deze ontwikkelen zich over het algemeen na 4 tot 5 jaar).

Voor de ENFORCE-studie is 3,8 miljoen euro beschikbaar gesteld.

Dit interview is verschenen in MedNet Oncologie – Special Uro-oncologie 2023. Ook deze artikelen zijn in de special Uro-oncologie verschenen:

Behandeling longkanker met nanodeeltjes

mei 2024 | Longoncologie

Lees meer over Behandeling longkanker met nanodeeltjes

Topicaal diclofenac ter preventie van capecitabine-geassocieerd hand-voetsyndroom

mei 2024 | Borstkanker, Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Topicaal diclofenac ter preventie van capecitabine-geassocieerd hand-voetsyndroom

Inhaleerbare therapie tegen longkanker

mei 2024 | Longoncologie

Lees meer over Inhaleerbare therapie tegen longkanker

Klinisch bewijs binnen handbereik met behulp van AI

mei 2024 | Gynaecologische oncologie, Longoncologie, Maag-darm-leveroncologie, Uro-oncologie

Lees meer over Klinisch bewijs binnen handbereik met behulp van AI

Concrete stappen richting planetaire gezondheid binnen umc-opleidingen

mei 2024

Lees meer over Concrete stappen richting planetaire gezondheid binnen umc-opleidingen

Machine learning voorspelt respons op oxaliplatine bij coloncarcinoom

mei 2024 | Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Machine learning voorspelt respons op oxaliplatine bij coloncarcinoom

Challenges in advanced Cutaneous T-cell Lymphoma (CTCL) – diagnosis and management

10 jun 2024 om 16:30 | Lymfoom

Lees meer over Challenges in advanced Cutaneous T-cell Lymphoma (CTCL) – diagnosis and management

Keynote webinar: Spotlight on antibody–drug conjugates in cancer

19 feb 2024 om 17:30 | Borstkanker

Lees meer over Keynote webinar: Spotlight on antibody–drug conjugates in cancer

Prostaatkanker nu en in de toekomst

25 jan 2024 | Uro-oncologie

Lees meer over Prostaatkanker nu en in de toekomst

Niet-melanoom huidkanker in de regio

31 aug 2023 | Dermato-oncologie, Radiotherapie

Lees meer over Niet-melanoom huidkanker in de regio

Keynote Webinar | Spotlight on Cardio-Oncology

16 mei 2023 om 17:30

Lees meer over Keynote Webinar | Spotlight on Cardio-Oncology

Borstkanker; een update op alle vlakken

9 mei 2023 om 20:00 | Borstkanker, Neuro-oncologie

Lees meer over Borstkanker; een update op alle vlakken

Lung Academy webinar: Focus on difficult to treat patients with advanced NSCLC

17 feb 2023

Lees meer over Lung Academy webinar: Focus on difficult to treat patients with advanced NSCLC

Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

12 okt 2022 | Immuuntherapie

Lees meer over Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

Vaccinatiezorg voor medische risicogroepen

11 aug 2022 | HIV

Lees meer over Vaccinatiezorg voor medische risicogroepen

Immuno-oncologie module 1: immunologie en immuuntherapie

Lees meer over Immuno-oncologie module 1: immunologie en immuuntherapie

Immuno-oncologie module 2: Bijwerkingenmanagement en checkpoint inhibitors

Lees meer over Immuno-oncologie module 2: Bijwerkingenmanagement en checkpoint inhibitors

Immuno-oncologie module 3: Verpleegkundige casuïstiek

Lees meer over Immuno-oncologie module 3: Verpleegkundige casuïstiek

ESMO in ORANJE 2024

zaterdag 14 sep 2024 van 18:00 tot 20:00

Lees meer over ESMO in ORANJE 2024

Voorgeschiedenis van kanker bij HF of gebruik lisdiuretica niet ongewoon

mei 2024 | Hartfalen

Lees meer over Voorgeschiedenis van kanker bij HF of gebruik lisdiuretica niet ongewoon

Prostaatkanker bij mannen met hiv later gediagnosticeerd

mrt 2024 | HIV, Uro-oncologie

Lees meer over Prostaatkanker bij mannen met hiv later gediagnosticeerd

Neoadjuvant nivolumab plus chemotherapie leidt tot pathologisch complete responsen bij vroeg-stadium TNBC

dec 2023 | Borstkanker, Immuuntherapie

Lees meer over Neoadjuvant nivolumab plus chemotherapie leidt tot pathologisch complete responsen bij vroeg-stadium TNBC

Bispecifiek antilichaam zanidatamab effectief in fase II-studie

dec 2023 | Borstkanker

Lees meer over Bispecifiek antilichaam zanidatamab effectief in fase II-studie

Fusie-RNA mogelijk belangrijk nieuw doelwit bij behandeling borstkanker

dec 2023 | Borstkanker

Lees meer over Fusie-RNA mogelijk belangrijk nieuw doelwit bij behandeling borstkanker

Toevoegen PI3K-remmer inavolisib verbetert PFS bij PIK3CA-gemuteerd HR+ mammacarcinoom

dec 2023 | Borstkanker

Lees meer over Toevoegen PI3K-remmer inavolisib verbetert PFS bij PIK3CA-gemuteerd HR+ mammacarcinoom

T-DM1 verbetert totale en invasieve-ziektevrije overleving

dec 2023 | Borstkanker

Lees meer over T-DM1 verbetert totale en invasieve-ziektevrije overleving

Toevoegen ribociclib aan aromataseremmer verbetert invasieve ziektevrije overleving

dec 2023 | Borstkanker

Lees meer over Toevoegen ribociclib aan aromataseremmer verbetert invasieve ziektevrije overleving

Minder mammogrammen mogelijk bij follow-up na curatieve borstkankerbehandeling

dec 2023 | Borstkanker

Lees meer over Minder mammogrammen mogelijk bij follow-up na curatieve borstkankerbehandeling

Podcast: Progress in PARP inhibitors - An exciting option for treating metastatic prostate cancer?

dec 2023 | Uro-oncologie

Lees meer over Podcast: Progress in PARP inhibitors - An exciting option for treating metastatic prostate cancer?

Podcast pancreascarcinoom

dec 2022 | Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Podcast pancreascarcinoom

Botgezondheid bij mCRPC in de praktijk

okt 2021 | Uro-oncologie

Lees meer over Botgezondheid bij mCRPC in de praktijk

Slokdarm- en maagkanker

jun 2021 | Chirurgie, Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Slokdarm- en maagkanker

Impact van COVID-19 op bevolkingsonderzoek darmkanker in Nederland

feb 2021 | Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Impact van COVID-19 op bevolkingsonderzoek darmkanker in Nederland

MedNet Oncologie 2024-02

apr 2024

Lees meer over MedNet Oncologie 2024-02

MedNet Oncologie special Uro-Oncologie 2024

mrt 2024

Lees meer over MedNet Oncologie special Uro-Oncologie 2024

MedNet Oncologie 2024-01

feb 2024

Lees meer over MedNet Oncologie 2024-01

MedNet Oncologie 2023-06

dec 2023

Lees meer over MedNet Oncologie 2023-06

MedNet Oncologie special Longkanker 2023-2

nov 2023

Lees meer over MedNet Oncologie special Longkanker 2023-2

MedNet Oncologie 2023-05

okt 2023

Lees meer over MedNet Oncologie 2023-05

MedNet Oncologie special Colectoraal carcinoom 2023

sep 2023

Lees meer over MedNet Oncologie special Colectoraal carcinoom 2023

MedNet Oncologie 2023-04

aug 2023

Lees meer over MedNet Oncologie 2023-04

MedNet Oncologie 2023-03

jun 2023

Lees meer over MedNet Oncologie 2023-03