Ontwikkeling streptokokkenziekte in Nederland

Delen via:

Door de invoering van geconjugeerde vaccins in het Rijksvaccinatieprogramma is de incidentie van bacteriële meningitis in Nederland drastisch gedaald. Deze daling was het meest zichtbaar bij peuters en kleuters, bij wie het aantal gevallen meningitis met wel 90% is afgenomen. Zo heeft de invoering van de Haemophilus influenzae type b-vaccinatie in 1993 meningitis veroorzaakt door H. influenzae bijna volledig uitgeroeid en heeft ook de introductie van meningokokken- en pneumokokkenvaccins de incidentie van meningitis substantieel doen afnemen. Echter was de impact hiervan enigszins beperkt door een gelijktijdige opkomst van serotypes/groepen die niet gedekt werden door vaccins.

Door de afname van pneumokokken, meningokokken en Haemophilus-meningitis is de focus van het voorkómen van meningitis verschoven naar andere bacteriële verwekkers en leeftijdsgroepen. Met name bij pasgeborenen en ouderen zijn de ziektecijfers nog steeds erg hoog.

Invasieve groep-B-streptokokkenziekte bij zuigelingen

Bij pasgeborenen is Streptococcus agalactiae (groep-B-streptokokken; GBS) de belangrijkste verwekker van bacteriële meningitis, sepsis en pneumonie. In 1998 werd in Nederland de richtlijn ingevoerd die door middel van antibioticaprofylaxe tijdens de bevalling voor vrouwen met risicofactoren voor infectie, GBS-ziekte bij pasgeboren baby’s moest voorkomen. Echter heeft de invoering van deze richtlijn er niet toe geleid dat de ziekte afnam; de incidentie van GBS-sepsis bij pasgeborenen is zelfs gestaag toegenomen. Deze toename is met name te wijten aan de opkomst van een hypervirulent genetisch GBS-subtype (clonal complex 17 (CC17-A1).

Het vaccineren van de moeder tegen de GBS-bacterie is een veelbelovende nieuwe strategie om GBS-ziekte bij pasgeborenen te voorkomen. In Nederland heeft een pentavalent geconjugeerd polysacharide vaccin (tegen serotype Ia, Ib, II, III en V) de potentie om 97-98% van de invasieve GBS-ziekte bij jonge baby’s te voorkomen. Bovendien kan het ook tegen het hypervirulente CC17-A1-subtype werken, aangezien alle CC17-A1-isolaten serotype III zijn.

In een gematcht cohort van kinderen die GBS-ziekte hebben doorgemaakt in de eerste levensmaanden en kinderen met een vergelijkbare zwangerschapsduur, geslacht en geboortemaand/-jaar maar zonder GBS-ziekte, hebben we de langetermijnuitkomsten van GBS-ziekte onderzocht. We vonden een significant hoger sterftecijfer (7,6%) bij kinderen die GBS-ziekte hadden doorgemaakt vergeleken met de controlegroep (1,7%). Met name vroeggeboorte en meningitis waren geassocieerd met hogere sterftecijfers. Ook was er een grotere kans op neurologische ontwikkelingsstoornissen en extra ondersteuning op school/speciaal onderwijs na het doormaken van GBS-ziekte. Op de leeftijd van 10 jaar ging 8% van de kinderen die een GBS-sepsis en 12% van de kinderen die een GBS-meningitis hadden doorgemaakt naar het speciaal onderwijs, in vergelijking met maar 3% van de niet-blootgestelde controles.

Volwassenen met meningitis door GBS

GBS als veroorzaker van meningitis bij volwassenen is zeldzaam (1%). Het komt met name voor bij immuungecompromitteerde patiënten, bijvoorbeeld door alcoholisme en suikerziekte. Daarnaast heeft een derde van de patiënten een infectiehaard buiten het centraal zenuwstelsel; dit betreffen met name ernstige infecties zoals endocarditis (13%) en endoftalmitis (4%).

Hoewel GBS-dragerschap bij zwangere vrouwen uitgebreid is onderzocht, is er weinig bekend over GBS-dragerschap in de algemene populatie. In onze systematische literatuurreview en meta-analyse vonden we dat het GBS-dragerschapspercentage in de algehele volwassen populatie, zowel mannen als vrouwen, niet verschilt van het GBS-dragerschapspercentage bij zwangere vrouwen (18%). De GBS-bacterie koloniseert met name het rectum, vagina en urethra. Het is dan ook van toegevoegde waarde om meerdere plekken van het lichaam te screenen indien je GBS-dragerschap wilt detecteren.

Conclusie

Invasieve GBS-ziekte is een ernstige ziekte die bij pasgeborenen en jonge zuigelingen, maar ook bij volwassenen, geassocieerd is met een hoge mortaliteit. Daarnaast kan het doormaken van GBS-ziekte in de eerste drie levensmaanden leiden tot ontwikkelingsachterstand en handicap bij de kinderen die de ziekte overleven. De maatregelen die tot nu toe zijn genomen om de ziekte te voorkomen hebben onvoldoende effect gehad; de incidentie van GBS-ziekte neemt zelfs toe. In de afgelopen drie jaar hebben we een onderzoeksnetwerk in Nederland opgezet: de NOGBS-studie (Netherlands observational study on group B streptococcal disease, bacterial virulence and protective serology). Met de resultaten van deze studie hopen we de huidige preventieve maatregelen te kunnen verbeteren om GBS-ziekte in de toekomst te kunnen voorkomen.

Op 16 maart 2021 promoveerde Merel van Kassel op het proefschrift getiteld Invasive group B streptococcal disease in the Netherlands. Promotor: prof. dr. D. van de Beek. Copromotoren: dr. M.W. Bijlsma en dr. M.C. Brouwer. De promotie vond plaats aan de Universiteit van Amsterdam.

Opname pasgeborene met infectie kan stuk korter

sep 2022 | Bacteriële infecties

Lees meer over Opname pasgeborene met infectie kan stuk korter

Surveillance van COVID-19, griep en andere luchtweginfecties winter 2021/2022

sep 2022 | Pneumonie, Tuberculose, Virale infecties

Lees meer over Surveillance van COVID-19, griep en andere luchtweginfecties winter 2021/2022

Lagere incidentie van hiv-1-blips tijdens op INSTI gebaseerd regime

sep 2022 | HIV, Virale infecties

Lees meer over Lagere incidentie van hiv-1-blips tijdens op INSTI gebaseerd regime

Het natuurlijke beloop van rectale gonokokken- en chlamydia-infecties: de ExGen-studie

sep 2022 | Bacteriële infecties, SOA, Venereologie

Lees meer over Het natuurlijke beloop van rectale gonokokken- en chlamydia-infecties: de ExGen-studie

Een op de 10 ervaart ≥ 10% gewichtstoename na switch naar TAF of INSTI

sep 2022 | HIV, Virale infecties

Lees meer over Een op de 10 ervaart ≥ 10% gewichtstoename na switch naar TAF of INSTI

Samenwerking Nivel: monitoring infectieziekten op Aruba

sep 2022

Lees meer over Samenwerking Nivel: monitoring infectieziekten op Aruba

Autoinflammatoire aandoeningen

30 sep 2022

Lees meer over Autoinflammatoire aandoeningen

Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

7 sep 2022 om 20:30 | Immuuntherapie

Lees meer over Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

Vaccinatiezorg voor medische risicogroepen

11 aug 2022 | HIV

Lees meer over Vaccinatiezorg voor medische risicogroepen

Implementatie injectietherapie bij hiv

23 mei 2022 om 20:00 | HIV

Lees meer over Implementatie injectietherapie bij hiv

Vaatprothese infecties

16 dec 2021 om 20:30 | Bacteriële infecties

Lees meer over Vaatprothese infecties

Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

10 nov 2021 om 20:30

Lees meer over Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

The ART of Preventing Kidney Damage

12 apr 2021 om 20:00 | HIV, Virale infecties

Lees meer over The ART of Preventing Kidney Damage

Stollingsafwijkingen bij COVID-19; behandeling op de IC

30 nov 2020 om 20:30 | Benigne hematologie, Virale infecties

Lees meer over Stollingsafwijkingen bij COVID-19; behandeling op de IC

Precisiezorg dichterbij dan we denken

2 nov 2020

Lees meer over Precisiezorg dichterbij dan we denken
Er zijn geen e-learnings gevonden.

Waardegedreven hiv-zorg in de praktijk; update en tips over value based healthcare

dinsdag 8 nov 2022 van 14:00 tot 19:00 | HIV

Lees meer over Waardegedreven hiv-zorg in de praktijk; update en tips over value based healthcare

ART Resistance - Current insights and Clinical Management

donderdag 8 dec 2022 van 16:00 tot 20:30 | HIV, Virale infecties

Lees meer over ART Resistance - Current insights and Clinical Management

Vitamine D beïnvloedt het risico op COVID-19 niet

Lees meer
Lees meer over Vitamine D beïnvloedt het risico op COVID-19 niet

Algoritme detecteert COVID-19 op basis van stemgeluid

Lees meer
Lees meer over Algoritme detecteert COVID-19 op basis van stemgeluid

Hoger risico trombo-embolische/ischemische events met SARS-CoV-2 dan na vaccinatie

Lees meer
Lees meer over Hoger risico trombo-embolische/ischemische events met SARS-CoV-2 dan na vaccinatie

“Jongere moet zich zonder toestemming ouders kunnen testen op hiv”

Lees meer
Lees meer over “Jongere moet zich zonder toestemming ouders kunnen testen op hiv”

Orale combinatie voor refractaire tuberculose effectief bij hiv

Lees meer
Lees meer over Orale combinatie voor refractaire tuberculose effectief bij hiv

Waarom schakelen hiv-patiënten psychische hulp in?

Lees meer
Lees meer over Waarom schakelen hiv-patiënten psychische hulp in?

Aids in 2030 de wereld uit: kosten en baten

Lees meer
Lees meer over Aids in 2030 de wereld uit: kosten en baten

Het Imbokodo-vaccin tegen hiv: leerzame trialresultaten

Lees meer
Lees meer over Het Imbokodo-vaccin tegen hiv: leerzame trialresultaten

“Tests, behandelingen en vaccins voor apenpokken eerlijk verdelen”

Lees meer
Lees meer over “Tests, behandelingen en vaccins voor apenpokken eerlijk verdelen”

Innovatie in de zorg

nov 2019

Lees meer over Innovatie in de zorg

MedNet Infectieziekten 2022-03

aug 2022

Lees meer over MedNet Infectieziekten 2022-03

MedNet Infectieziekten 2022-02

mei 2022

Lees meer over MedNet Infectieziekten 2022-02

MedNet Infectieziekten 2022-01

mrt 2022

Lees meer over MedNet Infectieziekten 2022-01