Persoonlijke radiotherapie bij vroeg-stadium mammacarcinoom

Delen via:

Mammasparende therapie (MST) is de standaardbehandeling voor patiënten met een vroeg-stadium mammacarcinoom. MST bestaat van oudsher uit een mammasparende operatie gevolgd door radiotherapie van de gehele mamma al dan niet aangevuld met een boost. Radiotherapie vermindert de kans op een lokaal recidief, maar de winst is niet voor iedere patiënt even groot en dient te worden afgewogen tegen de lasten en bijwerkingen. Het zou van grote meerwaarde zijn om de kans op een lokaal recidief en het effect van radiotherapie voor een individuele patiënt te kunnen voorspellen.

Het eerste deel van mijn proefschrift is gericht op lokale controle na MST en het vinden van klinische en moleculaire risicofactoren voor lokaal recidief na MST. In het tweede deel worden de resultaten van de PAPBI-studie beschreven, een studie naar preoperatieve partiële borstbestraling voor patiënten met een laag risico op lokaal recidief.

Risicofactoren voor lokaal recidief

De kans op een lokaal recidief wordt momenteel voorspeld aan de hand van klassieke klinisch-pathologische kenmerken, maar deze zijn suboptimaal. Daarom onderzochten we moleculaire risicofactoren bij jonge patiënten < 50 jaar, behandeld in de Young Boost studie (2004-2011). In de gehele patiëntenpopulatie was het lokaal recidief percentage slechts 1% na 5 jaar. In een case-control studie vergeleken we DNA-copy numbers en genexpressie van patiënten met en zonder een lokaal recidief: ‘basal-like’ subtype mammacarcinoom was een risicofactor voor lokaal recidief, maar we konden geen moleculair profiel voor lokaal recidief identificeren.

Preoperatieve partiële borstbestraling

Voor patiënten met een laag risico op lokaal recidief is partiële borstbestraling (PBI), waarbij het oorspronkelijke tumorgebied met een marge wordt bestraald, een behandeloptie. Postoperatief is het echter lastig om het juiste doelvolume te bepalen. Door preoperatief te bestralen is er minder onzekerheid in het bepalen van het bestralingsvolume met kleinere volumes en waarschijnlijk minder toxiciteit tot gevolg.

Studieuitkomsten

In de PAPBI-studie werden 133 patiënten (> 60 jaar, unifocale tumor < 3 cm, negatieve sentinel node) tussen 2010-2016 behandeld met preoperatieve bestraling (10×4 Gy in twee weken/5×6 Gy in een week) gevolgd door een mammasparende operatie na 6 weken. Het postoperatief complicatiepercentage van 14% was acceptabel. Na 5 jaar had 92% van de patiënten een goed-uitstekend cosmetisch resultaat en was 82% tevreden-zeer tevreden met het cosmetisch resultaat. Het cosmetisch resultaat verbeterde in een aantal patiënten over de tijd. Ongeveer 90% van de patiënten had slechts milde of geen fibrose na 2 jaar en op latere tijdstippen. Na 5 jaar was het cumulatieve LR-percentage 3%. Vier patiënten ontwikkelden een lokaal recidief, waarvan 3 recidieven zich bevonden in het biopsietraject. Sindsdien wordt het biopsietraject verwijderd tijdens de operatie.

Voordelen preoperatieve benadering

Onze veelbelovende resultaten zijn waarschijnlijk het gevolg van de preoperatieve benadering, waarbij een deel van het volume van de bestraalde borst chirurgisch werd verwijderd. Een ander belangrijk voordeel van preoperatieve radiotherapie is de unieke mogelijkheid om respons op radiotherapie te bestuderen. Wij vergeleken genexpressieprofielen tussen patiënten met en zonder pathologische respons, maar vonden geen significante verschillen. Het aantal patiënten met een complete respons was mogelijk te klein was om verschillen te kunnen detecteren door het beperkte interval van 6 weken tussen radiotherapie en chirurgie. Desondanks is dit de grootste studie naar genexpressieveranderingen in vivo na preoperatieve radiotherapie voor mammacarcinoom. Voorts hebben we onderzocht of respons na radiotherapie op een non-invasieve manier voorspeld kan worden middels MRI en 18F-fluorodexoyglycose positron emission tomography (18F-FDG PET). De meest nauwkeurige methode om respons en residuale ziekte na radiotherapie te voorspellen was MRI (RECIST); de positief voorspellende waarde was 87,5% en de negatief voorspellende waarde 85%.

Ons onderzoek wordt voortgezet in de PAPBI-II studie (Clinicaltrials.gov:NCT02913729), waarin patiënten worden gerandomiseerd tussen preoperatieve en postoperatieve PBI met als primaire eindpunt het cosmetisch resultaat.

De Promotie

Sophie Bosma promoveerde op 30 april 2021 aan de Universiteit van Amsterdam op het proefschrift getiteld: “Early-stage breast cancer – Personalized radiotherapy in breast-conserving treatment”. Haar promotor was prof. dr. M.J. van de Vijver en als co-promotores traden op prof. dr. G.M.M. Bartelink en dr. P.H.M. Elkhuizen. Sophie is momenteel werkzaam als radiotherapeut-oncoloog in het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis.

Ingebouwde lichtschakelaar laat CAR T-cellen op commando imuunmodulatoren produceren

mei 2022 | Dermato-oncologie, Immuuntherapie

Lees meer over Ingebouwde lichtschakelaar laat CAR T-cellen op commando imuunmodulatoren produceren

Sekseverschillen in ernstige bijwerkingen van immuuntherapie, targeted therapie of chemotherapie

mei 2022 | Immuuntherapie, Leukemie, Longoncologie, Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Sekseverschillen in ernstige bijwerkingen van immuuntherapie, targeted therapie of chemotherapie

Famitinib met camrelizumab en nab-paclitaxel bij gevorderde tripelnegatieve borstkanker

mei 2022 | Borst, Immuuntherapie

Lees meer over Famitinib met camrelizumab en nab-paclitaxel bij gevorderde tripelnegatieve borstkanker

Kenmerken, surveillance, behandeling en uitkomsten van NAFLD-gerelateerd HCC

mei 2022 | Hepatologie, Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Kenmerken, surveillance, behandeling en uitkomsten van NAFLD-gerelateerd HCC

Predictieve en prognostische biomarkers voor patiënten met colorectaal carcinoom

mei 2022 | Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Predictieve en prognostische biomarkers voor patiënten met colorectaal carcinoom

Seksualiteit in de spreekkamer brengt oncologen in verlegenheid

mei 2022 | Borst, Bot en wekedelen, Chirurgie, Dermato-oncologie, Gynaecologische oncologie, Hoofd-hals, Immuuntherapie, Longoncologie, Maag-darm-leveroncologie, Mesothelioom, Neuro-oncologie, Radiotherapie, Uro-oncologie

Lees meer over Seksualiteit in de spreekkamer brengt oncologen in verlegenheid

Vaccinatiezorg voor medische risicogroepen

7 apr 2022 | HIV

Lees meer over Vaccinatiezorg voor medische risicogroepen

Masterclass niet-melanoom huidkanker #3

8 mrt 2022 | Chirurgie, Dermato-oncologie

Lees meer over Masterclass niet-melanoom huidkanker #3

Is triple-negatief nog steeds zo negatief?

14 feb 2022 | Borst

Lees meer over Is triple-negatief nog steeds zo negatief?

Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

10 nov 2021 om 20:30

Lees meer over Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom #2

21 sep 2021

Lees meer over Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom #2

Kanker en trombose, hoe kiest u het juiste antistollingsmiddel?   

8 feb 2021

Lees meer over Kanker en trombose, hoe kiest u het juiste antistollingsmiddel?   

Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom

27 jan 2021 om 20:30

Lees meer over Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom

Trombocytopenie - differentiaaldiagnostiek en morfologie

3 nov 2020 om 19:30

Lees meer over Trombocytopenie - differentiaaldiagnostiek en morfologie

Hematologie in beeld

3 nov 2020

Lees meer over Hematologie in beeld

Behandeling van patienten met HR+/HER2- borstkanker in de adjuvante EN gemetastaseerde fase

Lees meer over Behandeling van patienten met HR+/HER2- borstkanker in de adjuvante EN gemetastaseerde fase

Immuno-oncologie module 1: immunologie en immuuntherapie

Lees meer over Immuno-oncologie module 1: immunologie en immuuntherapie

Immuno-oncologie module 3: Verpleegkundige casuïstiek

Lees meer over Immuno-oncologie module 3: Verpleegkundige casuïstiek

Meet the Expert in Breast Cancer

dinsdag 28 jun 2022 van 18:00 tot 21:10 | Borst

Lees meer over Meet the Expert in Breast Cancer

Praktijkonderzoek wijst op laag risico oesofaguscarcinoom na endoscopische eradicatie barrettoesofagus

Lees meer
Lees meer over Praktijkonderzoek wijst op laag risico oesofaguscarcinoom na endoscopische eradicatie barrettoesofagus

Gastrojejunostomie werkt beter dan stent bij blokkade maag-darmdoorgang

Lees meer
Lees meer over Gastrojejunostomie werkt beter dan stent bij blokkade maag-darmdoorgang

Opvolgen richtlijn surveillance barrettoesofagus hangt af van werkwijze endoscopieafdeling

Lees meer
Lees meer over Opvolgen richtlijn surveillance barrettoesofagus hangt af van werkwijze endoscopieafdeling

Fors hogere incidentie galblaaslijden bij patiënt met pancreascarcinoom

Lees meer
Lees meer over Fors hogere incidentie galblaaslijden bij patiënt met pancreascarcinoom

Hogere sterfte tijdens ziekenhuisopname bij combinatie HF en kanker

Lees meer
Lees meer over Hogere sterfte tijdens ziekenhuisopname bij combinatie HF en kanker

Tumormarker CA19-9 geschikt criterium voor noodzaak adjuvante behandeling pancreascarcinoom

Lees meer
Lees meer over Tumormarker CA19-9 geschikt criterium voor noodzaak adjuvante behandeling pancreascarcinoom

Grote kans terugkeer neoplasie bij IBD-patiënt vereist nauwgezette controle

Lees meer
Lees meer over Grote kans terugkeer neoplasie bij IBD-patiënt vereist nauwgezette controle

Cryoablatie bij neoplasie in barrettoesofagus kan korter

Lees meer
Lees meer over Cryoablatie bij neoplasie in barrettoesofagus kan korter

Geautomatiseerde risicotest beoordeelt biopt barrettoesofagus beter dan patholoog

Lees meer
Lees meer over Geautomatiseerde risicotest beoordeelt biopt barrettoesofagus beter dan patholoog

Botgezondheid bij mCRPC in de praktijk

okt 2021 | Uro-oncologie

Lees meer over Botgezondheid bij mCRPC in de praktijk

Slokdarm- en maagkanker

jun 2021 | Chirurgie, Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Slokdarm- en maagkanker

Impact van COVID-19 op bevolkingsonderzoek darmkanker in Nederland

feb 2021 | Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Impact van COVID-19 op bevolkingsonderzoek darmkanker in Nederland

Neuropathische pijn na chemotherapie

feb 2020

Lees meer over Neuropathische pijn na chemotherapie