Op sociale mediaplatforms als TikTok en Instagram prijzen influencers regelmatig huidverzorgingsproducten aan die tegelijkertijd gebruikt moeten worden. Maar zo’n skincareroutine kan allerlei huidproblemen geven, blijkt uit onderzoek van dermatologen drs. M. Poelhekken en dr. S.A.S. (Sebastiaan) van der Bent, beide werkzaam in Alrijne ziekenhuis. Poelhekken legt uit hoe huisartsen deze problemen kunnen herkennen en welke adviezen zij kunnen geven.
Dermatologen zien verschillende huidproblemen die kunnen samenhangen met de trend – vooral onder jongeren – om meerdere huidverzorgingsproducten tegelijkertijd te gebruiken. Dat komt naar voren uit een vragenlijstonderzoek dat Poelhekken en Van der Bent hebben afgenomen onder collega-dermatologen. Eén ervan is dermatitis perioralis of clownseczeem, vertelt Poelhekken. “Deze vorm van huidirritatie presenteert zich met roodheid, schilferingen en soms wat kleine puistjes rond de mond en neus. Overmatig gebruik van huidproducten kan de oorzaak zijn, al zijn er ook andere mogelijke boosdoeners, zoals gebruik van corticosteroïden. Bij dit beeld is het dus belangrijk om uit te vragen welke huidverzorgingsproducten patiënten allemaal gebruiken.”
Combinatie van producten
Het is niet precies bekend welke combinatie van producten een verhoogd risico geeft op clownseczeem, vertelt Poelhekken. “We weten gewoonweg niet wat een stapeling van ingrediënten op de huid doet. Maar er zijn wel producten waarbij dermatologen vaker problemen zien. Zo zijn middelen met retinoïden werkzaam bij acne, maar kunnen ze bij overmatig of verkeerd gebruik resulteren in huidirritatie. Een vergelijkbaar effect kan optreden bij gebruik van exfolianten, oftewel zuren, en scrubs.”
Ook allergisch contacteczeem komt vaker voor bij stapeling van huidverzorgingsproducten. Niet gek, aangezien mensen zich aan meer potentiële allergenen blootstellen. “Bekende voorbeelden zijn niacinamide, oftewel vitamine B3, en wolvetten in bijvoorbeeld lanettecrème”, vertelt Poelhekken. “Dit huidprobleem uit zich in een eczeem met een vertraagde reactie op de plekken waar gesmeerd wordt, al kan het gebied zich ook uitbreiden.”
Verder neemt de kans op irritatief eczeem toe. “Dat presenteert zich als huidirritatie op de plekken waar mensen producten smeren en kan – net als clownseczeem – onder meer worden veroorzaakt door producten met retinoïden, exfolianten en scrubproducten.” Tot slot kan stapeling van producten ook juist acne veroorzaken.
Stoppen met smeren
Wanneer huisartsen vermoeden dat een huidprobleem is ontstaan door gebruik van meerdere huidverzorgingsproducten tegelijkertijd, is Poelhekkens advies: laat een patiënt stoppen met smeren. “Meestal gaat het om een relatief mild beeld, waardoor dat kan.” Enkele producten zijn overigens uitgezonderd. “Zonnebrandcrème is natuurlijk belangrijk, en mensen kunnen doorgaan met het gebruik van een milde make-upreiniger zonder parfum of een vettig product bij een droge huid, zoals een gezichtscrème of bodylotion. Maar over alle andere producten zou ik zeggen: blijf er vanaf bij klachten. En doe dat minimaal 3 maanden, zodat de huid goed tot rust kan komen. Daarna kunnen mensen stapsgewijs één middel per keer toevoegen, bijvoorbeeld wanneer zij acne hebben en weer een product met retinoïden willen gebruiken.”
Voorlichting
Tot slot adviseert Poelhekken om patiënten goed voor te lichten. “Zeker jonge meiden, maar ook jongens, vraag ik altijd naar hun skincareroutine en waar ze die op hebben gebaseerd. Ik leg soms uit welke marktwerking schuilgaat achter de adviezen van influencers op sociale media. Verder stimuleer ik mensen om de ingrediëntenlijsten van producten te bestuderen en zich goed te laten informeren over die stoffen. Het is belangrijk om over te brengen dat stapeling van producten niet bewezen effectief is en dat we nog niet goed weten welke problemen hierdoor kunnen ontstaan.’