Verdachte huidafwijkingen | Zes vragen aan dr. Anton C. de Groot en dr. Johan Toonstra

Delen via:

Uit gesprekken is gebleken dat huisartsen, ook na het verschijnen van de NHG-Standaard Verdachte huidafwijkingen, vaak nog moeite hebben met het onderscheid tussen benigne, premaligne en maligne tumoren. Dr. Anton C. de Groot en dr. Johan Toonstra (beiden dermatoloog) hebben een nieuw, praktisch boek geschreven over verdachte huidafwijkingen, met veel casuïstiek en beeld om de huisarts te helpen bij het stellen van de juiste diagnose. Het boek is onlangs verschenen bij uitgeverij Bohn Stafleu van Loghum.

Tegen welke problemen lopen huisartsen aan bij de diagnostiek van verdachte huidafwijkingen?

Onderscheid maken tussen goedaardige een kwaadaardige huidafwijkingen (huidkanker) is lang niet altijd eenvoudig. Terwijl veel vormen van het basaalcelcarcinoom door hun kenmerkende morfologie relatief eenvoudig  worden herkend door huisartsen, ligt dat bij de diagnostiek van plaveiselcelcarcinomen en melanomen veel moeilijker. En juist deze tumoren moeten vroegtijdig worden opgespoord en behandeld om morbiditeit en zelfs mortaliteit te voorkomen. Probleem bij het plaveiselcelcarcinoom is dat het verschillende morfologische vormen kan aannemen. Een beginnend melanoom is moeilijk te onderscheiden van goedaardige afwijkingen, zoals een gewone of klinisch atypische naevus, een beginnende seborroïsche wrat of – soms – een wat onregelmatig gekleurde lentigo solaris. De NHG-Standaard Verdachte huidafwijkingen geeft zeer nuttige informatie om aan de hand van de morfologie tot een waarschijnlijkheidsdiagnose te komen. Maar hoe vervolgens het onderscheid gemaakt moet worden met andere aandoeningen in de differentiaaldiagnostische groep wordt niet specifiek besproken.

Uit gesprekken met huisartsen weten wij dat zij, ook na het verschijnen van de NHG-Standaard Verdachte huidafwijkingen, vaak nog moeite hebben met het onderscheid tussen benigne, premaligne en maligne tumoren. Sommige huisartsen zijn bang om een ernstige afwijking, zoals een plaveiselcelcarcinoom of een potentieel dodelijke ziekte als het melanoom niet (tijdig) te herkennen. Daarom hebben wij dit boek geschreven. Het boek bevat veel casuïstiek in een vraag en antwoord-vorm, waarin de huisartsen met behulp van een groot aantal close-up afbeeldingen en specifieke differentiaaldiagnostische informatie kunnen leren en oefenen hoe ze benigne van maligne tumoren kunnen onderscheiden.

Kunt u een top 5 geven van de meest voorkomende premaligne en maligne huidafwijkingen?

Verreweg de meest voorkomende vorm van huidkanker is het basaalcelcarcinoom met naar schatting 45.000 nieuwe gevallen in 2018. Het plaveiselcelcarcinoom staat op plaats 2 (14.200 gevallen), gevolgd door het melanoom (7.000 gevallen). De incidentie van huidkanker stijgt snel: bijna 5% toename per jaar van melanomen en een nog grotere stijging van basaalcelcarcinomen. Naar schatting zal een op de vijf Nederlanders in zijn of haar leven een basaalcelcarcinoom ontwikkelen. Sommige vormen van huidkanker kunnen ernstig zijn. In 2018 overleden 100 mensen aan een plaveiselcelcarcinoom en 800 aan een melanoom. Ofschoon het melanoom een zeer agressieve vorm van huidkanker is, is de prognose in een vroeg stadium en bij de juiste behandeling uitstekend. Daarom is het zeer belangrijk dat huisartsen melanomen in een vroeg stadium kunnen herkennen. Met dit boek willen we hieraan graag een bijdrage leveren. Van de premaligne huidafwijkingen komt de actinische keratose verreweg het meeste voor, waarschijnlijk gevolgd door de ziekte van Bowen (plaveiselcelcarcinoom in situ).

Hoe is het boek opgebouwd?

Het boek bestaat uit twee delen: casuïstiek en achtergrondinformatie. In 30 ziektegeschiedenissen worden alle voor de huisarts belangrijke (pre)maligniteiten gepresenteerd. Elke casus volgt een vast stramien: op de pagina staat een afbeelding van een huidafwijking (benigne, premaligne, of maligne) met enkele klinische gegevens. Hierover worden vervolgens een of meerdere vragen gesteld. Vaak gaat het om de waarschijnlijkheidsdiagnose die de huisarts stelt of om een differentiaaldiagnose, en hoe die diverse afwijkingen van elkaar onderscheiden kunnen worden. Op de volgende pagina(s) wordt antwoord gegeven op de gestelde vragen. Daarbij wordt nauwkeurig beschreven wat de verschillen zijn die door middel van een groot aantal scherpe close-up afbeeldingen met karakteristieke kenmerken worden geïllustreerd. Met deze casussen kan de huisarts oefenen om (pre)maligne huidafwijkingen (nog beter) te herkennen. Het casuïstiekgedeelte van het boek wordt gevolgd door algemene informatie over alle aandoeningen uit de NHG-Standaard in drie hoofdstukken: premaligne aandoeningen, maligne tumoren beperkt tot de epidermis, en invasief groeiende vormen van huidkanker. Ook hierin worden nauwkeurig de kenmerken van de behandelde afwijkingen beschreven met veel gedetailleerde afbeeldingen.

Waarom is dit boek interessant voor huisartsen?

Uit gesprekken met huisartsen weten wij dat zij vaak moeite hebben met het onderscheid tussen benigne, premaligne en maligne tumoren. Huisartsen zijn soms bang om een ernstige afwijking, bijvoorbeeld een plaveiselcelcarcinoom of een potentieel dodelijke ziekte als het melanoom niet (tijdig) te herkennen. Ons boek is er helemaal op gericht om huisartsen hulpmiddelen te geven om benigne van maligne aandoeningen te onderscheiden. Door het – herhaaldelijk – bestuderen van de ziektegeschiedenissen, het beantwoorden van de vragen en de toegang tot uitgebreide achtergrondinformatie zullen de diagnostische vaardigheden van de huisarts, zo menen wij, toenemen. Het is dus zowel een leer- als oefenboek.

Hoe verhoudt dit boek zich tot de NHG-Standaard?

De titel Verdachte huidafwijkingen zegt het eigenlijk al: dit boek sluit naadloos aan op de gelijknamige NHG-Standaard en geeft een praktische aanvulling daarop. Zo komen alle (pre)maligniteiten die in de Standaard besproken worden ook in dit boek aan de orde. De inhoud van de Standaard is maatgevend voor het adequaat diagnostisch en therapeutisch handelen in de huisartsenpraktijk, en daarom hebben wij de praktische informatie daaruit verwerkt in casuïstiek. De casussen zijn daardoor niet alleen geschikt om huidkanker (beter) te leren herkennen, maar kunnen ook worden gebruikt voor het toetsen van de kennis van de aanbevelingen uit de Standaard. Zo worden vragen gesteld als: neemt u een biopt van een klein (mogelijk) basaalcelcarcinoom in de nasolabiaalplooi? (neen, hoogrisico, in de H-zone, dus verwijzen); Welke maligniteiten worden verwezen en welke kan de huisarts zelf behandelen?; Wat zijn de klinische criteria voor atypische naevi?; Hoe behandelt u actinische keratosen; Wat doet u bij verdenking op de ziekte van Bowen of atypische naevi? Daarnaast wordt ook in het tweede deel van het boek (algemene informatie over de (pre)maligne tumoren) bij diagnostiek en therapie aangegeven welke adviezen de Standaard daarover geeft.

Bron: Huisartsgeneeskunde.nl

Coronacrisis heeft grote impact op melanoomzorg

feb 2021 |

Lees meer over Coronacrisis heeft grote impact op melanoomzorg

Kunstmatige intelligentie lijkt bruikbaar voor verbetering diagnostiek melanoom

feb 2021 |

Lees meer over Kunstmatige intelligentie lijkt bruikbaar voor verbetering diagnostiek melanoom

Helft IC-patiënten ervaart jaar na opname nog klachten

feb 2021 |

Lees meer over Helft IC-patiënten ervaart jaar na opname nog klachten

Laaggedoseerde edoxaban effectief bij hoogbejaarde NVAF-patiënten

feb 2021 |

Lees meer over Laaggedoseerde edoxaban effectief bij hoogbejaarde NVAF-patiënten

‘Voeding speelt rol bij Alzheimer, maar verbanden zijn subtiel’

feb 2021 |

Lees meer over ‘Voeding speelt rol bij Alzheimer, maar verbanden zijn subtiel’

mRNA-1273 SARS-CoV-2-vaccin 94,1% werkzaam

feb 2021 |

Lees meer over mRNA-1273 SARS-CoV-2-vaccin 94,1% werkzaam

De essentie van het reduceren van herseninfarcten in de huisartsenpraktijk

10 mrt 2021 om 20:30 | Huisartsgeneeskunde

Lees meer over De essentie van het reduceren van herseninfarcten in de huisartsenpraktijk

VETlastig

4 mrt 2021 om 20:30 | Huisartsgeneeskunde

Lees meer over VETlastig

Darmgezondheid: diagnostiek en het brein

2 feb 2021 | Gastro-enterologie

Lees meer over Darmgezondheid: diagnostiek en het brein

Darmgezondheid bij jong en oud

2 feb 2021 | Gastro-enterologie

Lees meer over Darmgezondheid bij jong en oud

Symposium 85 jaar darmgezondheid: wetenschap van jong tot oud

2 feb 2021 | Gastro-enterologie

Lees meer over Symposium 85 jaar darmgezondheid: wetenschap van jong tot oud

Personalised healthcare in de huisartspraktijk - Je gaat het zien als je het doorhebt

15 dec 2020 om 20:30 | Huisartsgeneeskunde

Lees meer over Personalised healthcare in de huisartspraktijk - Je gaat het zien als je het doorhebt

COPD Update 2020

9 dec 2020 om 20:30 | Farmacie

Lees meer over COPD Update 2020

Coeliakie 2020

1 dec 2020 | Huisartsgeneeskunde

Lees meer over Coeliakie 2020

Precisiezorg dichterbij dan we denken

2 nov 2020 | Cardiologie

Lees meer over Precisiezorg dichterbij dan we denken

CVRM - Zorg na COVID-19

Cardiologie

Lees meer over CVRM - Zorg na COVID-19

Persoonsgerichte diabeteszorg en preventie

Diabetes

Lees meer over Persoonsgerichte diabeteszorg en preventie

Diagnostiek en behandeling van pijn bij patiënten met kanker

Farmacie

Lees meer over Diagnostiek en behandeling van pijn bij patiënten met kanker

Insectengifallergie behandelen met allergie immunotherapie, hoe zinvol is dat?

Dermatologie

Lees meer over Insectengifallergie behandelen met allergie immunotherapie, hoe zinvol is dat?

Immuno-oncologie module 1: immunologie en immuuntherapie

Huisartsgeneeskunde

Lees meer over Immuno-oncologie module 1: immunologie en immuuntherapie

Immuno-oncologie module 2: Bijwerkingenmanagement checkpoint inhibitors

Farmacie

Lees meer over Immuno-oncologie module 2: Bijwerkingenmanagement checkpoint inhibitors

Astma Module 1: Uitdagingen in het diagnostisch proces

Huisartsgeneeskunde

Lees meer over Astma Module 1: Uitdagingen in het diagnostisch proces

Astma Module 2: Inzicht in ernstig astma

Huisartsgeneeskunde

Lees meer over Astma Module 2: Inzicht in ernstig astma

E-learning over de nieuwe NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2 (2018)

Diabetes

Lees meer over E-learning over de nieuwe NHG-Standaard Diabetes mellitus type 2 (2018)
Er zijn geen bijeenkomsten gevonden.

Gewichtsverlies reduceert risico op hartfalen bij DM II en overgewicht

Lees meer
Lees meer over Gewichtsverlies reduceert risico op hartfalen bij DM II en overgewicht

Vitamine B3 beschermt mogelijk tegen UV-schade en huidkanker

Lees meer
Lees meer over Vitamine B3 beschermt mogelijk tegen UV-schade en huidkanker

Gemiddelde bloedglucosewaarde meten in traanvocht

Lees meer
Lees meer over Gemiddelde bloedglucosewaarde meten in traanvocht

GLP-1-receptoragonist semaglutide effectief in de strijd tegen overgewicht

Lees meer
Lees meer over GLP-1-receptoragonist semaglutide effectief in de strijd tegen overgewicht

Slechts 20% van de T2D-patiënten met ASCVD krijgt bloedglucoseverlagende medicatie met bewezen cardiovasculaire voordelen

Lees meer
Lees meer over Slechts 20% van de T2D-patiënten met ASCVD krijgt bloedglucoseverlagende medicatie met bewezen cardiovasculaire voordelen

Meerwaarde van digital health tijdens en na de coronapandemie

Lees meer
Lees meer over Meerwaarde van digital health tijdens en na de coronapandemie

Screening toont meer dan 2000 niet-gediagnosticeerde gevallen van type 2-diabetes

Lees meer
Lees meer over Screening toont meer dan 2000 niet-gediagnosticeerde gevallen van type 2-diabetes

Verhoogd risico op dementie door diabetes verschilt per subtype

Lees meer
Lees meer over Verhoogd risico op dementie door diabetes verschilt per subtype

Diabetes verkort levensduur met 8 jaar bij T1D en 2 jaar bij T2D

Lees meer
Lees meer over Diabetes verkort levensduur met 8 jaar bij T1D en 2 jaar bij T2D

Highlight van ASBMR 2020: Treat to Target

dec 2020 |

Lees meer over Highlight van ASBMR 2020: Treat to Target

Diagnose en behandeling van inflammatoire darmziekten (IBD)

dec 2020 |

Lees meer over Diagnose en behandeling van inflammatoire darmziekten (IBD)

Podcast: Christel Hendrieckx over de psychologische impact van hypoglykemie

okt 2020 |

Lees meer over Podcast: Christel Hendrieckx over de psychologische impact van hypoglykemie

Podcast: William Polonsky over de impact van 'diabetes distress' op welzijn en glucoseregulatie

okt 2020 |

Lees meer over Podcast: William Polonsky over de impact van 'diabetes distress' op welzijn en glucoseregulatie

Zinnige Zorg voor patiënten met osteoporose

okt 2020 |

Lees meer over Zinnige Zorg voor patiënten met osteoporose

Verduurzaming van osteoporosezorg

sep 2020 |

Lees meer over Verduurzaming van osteoporosezorg

Frank Snoek over de rol van de EASD-studiegroep Psychosocial Aspects of Diabetes

sep 2020 |

Lees meer over Frank Snoek over de rol van de EASD-studiegroep Psychosocial Aspects of Diabetes

Huisarts en Coeliakie #3

jul 2020 |

Lees meer over Huisarts en Coeliakie #3

Huisarts en Coeliakie #2

jul 2020 |

Lees meer over Huisarts en Coeliakie #2