Het samenwerkingsverband Phizi doet kleine specialistisch chirurgische ingrepen in de huisartsenpraktijk. Vaste medisch specialisten bezoeken deelnemende huisartsen-groepspraktijken op vaste dagen. “Dat maakt de zorg prettiger voor de patiënt, kwalitatiever, efficiënter en goedkoper”, stelt Martijn Meijs, dermatoloog in ziekenhuis BovenIJ in Amsterdam.
Phizi heeft als doelstelling: digitaal waar het kan, samen met de huisarts als dat mogelijk is, en een patiënt alleen naar het ziekenhuis verwijzen als dat echt nodig is. “Zo werkt Phizi sinds 2015”, vertelt Meijs die samen met plastisch chirurg Gijs van Couwelaar het initiatief heeft genomen. “We willen de zorg optimaal organiseren rond de patiënt. Die moet de zorg krijgen die op dat moment nodig is, door een huisarts of zo nodig door een medisch specialist. Wij vinden dat er altijd eerst overleg moet zijn tussen huisarts en medisch specialist voordat een patiënt naar het ziekenhuis wordt verwezen. Want de huisarts kan misschien met een klein advies prima zelf verder.”
Digitale community
Phizi streeft naar hybride zorg: wanneer is welke dokter echt nodig? Dat is inmiddels op 13 plekken in Nederland georganiseerd voor kleine chirurgie. Voor de dermatologie gaat het om de huisarts, algemeen oncologisch chirurg, plastisch chirurg en dermatoloog. “Zij werken samen in een regionale digitale community”, vervolgt Meijs. “Een huisarts die advies wil van een specialist, kan daarbinnen laagdrempelig een casus delen die wordt gezien door andere huisartsen en de deelnemende medisch specialisten. Daar komt vervolgens binnen een halve dag een advies uit. De dermatoloog heeft de regie in dit proces, omdat die bepaalt of er überhaupt een indicatie is om te opereren.”
Als een operatie nodig is, zijn er verschillende mogelijkheden. Opereren kan soms prima in de eerste lijn: door de huisarts zelf, of bij de huisarts door een dermatoloog of (plastisch) chirurg. En soms moet een operatie echt in het ziekenhuis gebeuren. Meijs: “Het overgrote deel van de patiënten wordt in de eerste lijn geholpen: 40% door de huisarts zelf, en 50% door een medisch specialist in de huisartsenpraktijk. Slechts 5 à 10% van de patiënten moet naar het ziekenhuis. Op deze manier houden we dus veel patiënten buiten het ziekenhuis, en blijft de ziekenhuiszorg toegankelijk.”
Prettiger voor patiënt
Phizi maakt afspraken met gezondheidscentra in de eerste lijn, met goed uitgeruste behandelkamers waar de patiënten worden geopereerd. Na de operatie worden zij meestal meteen terugverwezen naar de huisarts, met een advies en met de mogelijkheid om in de digitale community opnieuw te overleggen.
Bij een dermatologische patiënt kan een huisarts in de digitale omgeving een foto delen van een huidplek. Phizi geeft daarvoor een korte handleiding en de foto kan met de mobiele telefoon worden gemaakt. Verder stuurt de huisarts enkele patiëntgegevens mee. De werkwijze van Phizi is volgens Meijs niet alleen doelmatiger, maar ook prettiger voor de patiënt en eventuele mantelzorger. Zij hoeven niet naar het ziekenhuis en voelen zich in de bekende omgeving bij de huisarts meer ontspannen. “Patiënten waarderen het enorm. En het is leuk voor de medisch specialisten. Die werken wekelijks of tweewekelijks een dagdeel in de praktijk bij de huisarts. Daar werk je anders dan in het ziekenhuis, waar het vaak drukker en gehaaster is. De specialist en de huisarts zien en spreken elkaar, ook informeel, waardoor zij elkaar beter leren kennen. Vaak zijn we in de grotere groepspraktijken zodat je meerdere huisartsen ziet. Zo ontstaat ook overdracht van kennis. En de huisartsen voelen zich gemotiveerder om zelf behandelingen te gaan doen.”
Goed organiseren
Er zijn al veel initiatieven geweest om algemene dermatologie bij de huisarts aan te bieden, maar dat bleek vaak niet efficiënt. Daarom is het belangrijk om dit goed te organiseren, benadrukt Meijs. “Het adherentiegebied moet groot genoeg zijn om voldoende patiënten te kunnen zien. Met de opzet van Phizi lukt dat. En we zien kansen om deze werkwijze uit te breiden, misschien wel naar de totale dermatologie.”
Als groot knelpunt hierbij noemt Meijs de financiële kaders in de zorg: “Daar lopen wij constant tegenaan. Afspraken maken met zorgverzekeraars kan pas als je groot genoeg bent of wanneer een partij een voortrekkersrol neemt, zoals een verzekeraar, ziekenhuis of huisartsenorganisatie. Alle stakeholders moeten worden overtuigd dat een verschuiving van budgetten uiteindelijk het beste is voor de zorg in Nederland. Maar vaak eindig je aan grote onderhandelingstafels met veel barrières, tegengestelde belangen en een langjarig proces. Dat vermindert de motivatie, wat juist nodig is om door te pakken. Daardoor sterven mooie initiatieven vaak een stille dood.”
Nog knokken
Hoewel Phizi inmiddels in 13 regio’s draait, kost het nog veel moeite om alles financieel rond te krijgen. “Het zou heel anders kunnen, als we goede afspraken zouden kunnen maken met een zorgverzekeraar over bijvoorbeeld tarieven. We worden nog beperkt door de financiële kaders, maar dat neemt niet weg dat je toch moet proberen om je idee vorm te geven. De meeste partijen in de zorg zien het nut en voordeel van wat we doen, omdat de patiënten het fijn vinden en het goedkoper en efficiënter is.”
Meijs kan, afgezien van de financiële kant, alleen maar pluspunten noemen. Een prachtig initiatief, zoals hij van veel mensen om hem heen hoort. En dat vinden ook zorgverzekeraars. Meijs noemt in dat verband het al bestaande meedenkadvies: elke huisarts kan een digitaal advies vragen aan een medisch specialist. “Dat is een heel goede ontwikkeling. Wij denken dat de hele algemene dermatologie op die manier kan worden ingericht, door casussen voorafgaand aan een verwijzing eerst naar de tweede lijn in te sturen als meedenkadvies. Dat advies kan zijn dat de huisarts er zelf mee verder gaat, dat een medisch specialist de patiënt ziet in de huisartsenpraktijk, of dat een patiënt ziekenhuiszorg nodig heeft vanwege complexere dermatologie. Die driedeling zou er moeten zijn, met passende tarifering. Daarmee kunnen we veel patiënten buiten het ziekenhuis houden.”
Onderzoek
Het zou wellicht helpen als de kostenbesparing en efficiëntie met onderzoek onderbouwd kan worden. Meijs vertelt dat enkele jaren geleden een project is gedaan met zorgverzekeraar Menzis, samen met IQ Healthcare van de Radboud Universiteit en begeleid door ZonMw. “We hebben onderzocht wat onze manier van werken oplevert. Dat was lastig omdat we geen groepen konden creëren om te vergelijken. Bovendien kregen we van de zorgverzekeraar geen data over DBC’s uit de regio, vanwege de privacy. Maar onder aan de streep leek er wel een tendens dat we ziekenhuiszorg verminderden. We zijn bezig om dit opnieuw op te pakken en breder te onderzoeken. We willen aantonen dat we zorg voorkomen en de zorg doelmatiger maken. In de huidige digitale wereld zijn daarvoor genoeg kansen.”
Grote meerwaarde
Huisartsen binnen Phizi vinden vooral het snelle en laagdrempelige contact prettig. Zij zien grote meerwaarde in de samenwerking met de medisch specialisten, stelt Meijs. Ook patiënten zien de voordelen, zoals blijkt uit ingevulde vragenformulieren: deskundige zorg, snelle manier van werken, fijne manier van bejegening en dicht bij huis. “De beoordeling is gemiddeld een 9,2. Dat is een opsteker voor ons. Als enige minpuntje komt de facturatie telkens naar voren. Voor niet-gecontracteerde partijen moet dat via een omweg. Maar verder is onze manier van werken efficiënt en kostenbesparend. Bovendien huren we bij de huisarts een ruimte die anders leegstaat. Ook dat is efficiëntie. De huisartspraktijk stelt een assistente beschikbaar en er zijn goede afspraken over verantwoordelijkheden. Bovendien krijgen huisartsen de mogelijkheid om met ons mee te doen. Zo leren we van elkaar.”