Brede rand rondom laesie als biomarker voor snelle ziekteprogressie

Delen via:
ECTRIMS 2023

Histopathologisch onderzoek naar weefsel van MS-patiënten met een zeer langzaam of een zeer snel ziekteverloop toont aan dat bij die laatste groep vaker laesies aanwezig zijn met een brede rand van macrofagen en microglia eromheen. In de rand bevinden zich veel (pro-inflammatoire) myeloïde cellen, B-cellen, oligodendrocyten en komt vaker ijzerstapeling voor dan in de rand van klassieke gemengde laesies. 

Om meer inzicht te kregen in pathologische mechanismen van ziekteprogressie bij MS, vergeleken onderzoekers de weefsels van 2 patiëntengroepen met extreme klinische fenotypen, namelijk een zeer langzaam ziekteverloop (MSwSP, 28 patiënten) en een zeer snel ziekverloop (MSwRP, 18 patiënten). Ze selecteerden patiënten van wie voldoende weefsel aanwezig was in de Nederlandse Hersenbank. 

De leeftijd waarop de eerste symptomen van MS optraden, verschilde niet tussen beide groepen. Patiënten in de MSwRP-groep overleden wel op lagere leeftijd en zij hadden een kortere ziekteduur dan patiënten met een langzaam ziekteverloop. Het percentage patiënten met relapses was in beide groepen vergelijkbaar en de man-vrouwverhouding was hetzelfde. Slechts een klein deel van de patiënten kreeg immunotherapie.

Uit een vergelijking van histopathologische kenmerken bleek dat MSwRP-patiënten ten opzichte van de MSwSP-groep meer laesies hadden in de hersenstam en het ruggenmerg, hogere percentages actieve en gemengd actieve/inactieve laesies en een lager percentage laesies met duidelijke remyelinisatie. 

Een opvallende observatie is dat bij sommige laesies een brede rand van macrofagen en microgliacellen aanwezig was. De onderzoekers noemden dit brede randlaesies (BRLs) en vonden ze bij 56% van de patiënten met MSwRP en 3% van de patiënten met MSwSP. Ze vergeleken vervolgens de histologische kenmerken van BRLs met die van klassieke gemengde laesies en vonden in de rand van BRLs hogere dichtheden (pro-inflammatoire) myeloïde cellen, meer B-cellen, oligodendrocyten en vaker ijzerstapeling. Deze resultaten suggereren dat aanwezigheid van BRLs een kenmerk is van snelle ziekteprogressie bij MS. 

Bron:

Klotz L, Smolders J, Lehto J, et al. Broad perilesional rim of macrophages / microglia as biomarker for rapid MS disease progression. ECTRIMS 2023, abstract O029/207

Richtlijnen antitrombotisch beleid op meerdere punten herzien

jun 2026 | Benigne hematologie, Vasculaire geneeskunde

Lees meer over Richtlijnen antitrombotisch beleid op meerdere punten herzien

7 Tesla MRI-scanner maakt hersenoperatie bij Parkinson preciezer

jun 2026 | Bewegingsstoornissen

Lees meer over 7 Tesla MRI-scanner maakt hersenoperatie bij Parkinson preciezer

Risico op epileptische aanvallen bij hersenmetastasen in de primaire motorische cortex

jun 2026 | Epilepsie, Neuro-oncologie

Lees meer over Risico op epileptische aanvallen bij hersenmetastasen in de primaire motorische cortex

“Tijdelijk eptinezumab kan helpen medicatieafhankelijke hoofdpijn op te lossen”

jun 2026 | Hoofdpijn

Lees meer over “Tijdelijk eptinezumab kan helpen medicatieafhankelijke hoofdpijn op te lossen”

“Het voornaamste doel bij post-COVID is symptoomverlichting, vaak niet-medicamenteus”

jun 2026 | Virale infecties

Lees meer over “Het voornaamste doel bij post-COVID is symptoomverlichting, vaak niet-medicamenteus”

Verrassende nieuwe inzichten in migraine

jun 2026 | Hoofdpijn

Lees meer over Verrassende nieuwe inzichten in migraine

MS, medicatie & zwangerschap: actuele inzichten voor de klinische praktijk

21 sep 2026 om 20:00 | Multipele Sclerose

Lees meer over MS, medicatie & zwangerschap: actuele inzichten voor de klinische praktijk

Alzheimerdiagnostiek en -behandeling: van innovatie naar verantwoorde implementatie

16 jun 2026 om 20:00 | Dementie

Lees meer over Alzheimerdiagnostiek en -behandeling: van innovatie naar verantwoorde implementatie

MS & immunologie anno 2026: van mechanisme naar besluitvorming

9 jun 2026 om 19:30 | Multipele Sclerose, Vaccinatie

Lees meer over MS & immunologie anno 2026: van mechanisme naar besluitvorming

Neurologisch Jaaroverzicht 2025

15 dec 2025 om 20:00 | Bewegingsstoornissen, Dementie, Hoofdpijn, Multipele Sclerose

Lees meer over Neurologisch Jaaroverzicht 2025

Parkinson: Dopaminerge infusietherapie - Ervaringen uit de praktijk

4 dec 2025 om 20:00 | Bewegingsstoornissen

Lees meer over Parkinson: Dopaminerge infusietherapie - Ervaringen uit de praktijk

Benefit-Risk Ratio bij DMT's in MS: dilemma’s van de behandelaar

25 nov 2025 om 19:30 | Multipele Sclerose

Lees meer over Benefit-Risk Ratio bij DMT's in MS: dilemma’s van de behandelaar

Ouder worden met MS

12 nov 2025 om 20:30 | Multipele Sclerose

Lees meer over Ouder worden met MS

Keynote webinar | Spotlight on functional neurological disorder

20 okt 2025 om 18:00

Lees meer over Keynote webinar | Spotlight on functional neurological disorder

Gordelroospreventie in medische risicogroepen - van indicatie tot vaccinatie

2 jul 2025 om 20:00 | Vaccinatie, Virale infecties

Lees meer over Gordelroospreventie in medische risicogroepen - van indicatie tot vaccinatie
Er zijn geen e-learnings gevonden.

ECTRIMS NL 2026

woensdag 21 okt 2026 t/m vrijdag 23 okt 2026 | Multipele Sclerose

Lees meer over ECTRIMS NL 2026

Cardiovasculaire risicofactoren bij MS gelinkt aan hersenatrofie

sep 2020 | Multipele Sclerose

Lees meer over Cardiovasculaire risicofactoren bij MS gelinkt aan hersenatrofie

Initiële inductie effectiever dan escalatie bij RRMS

sep 2020 | Multipele Sclerose

Lees meer over Initiële inductie effectiever dan escalatie bij RRMS

Galcanezumab effectief bij therapieresistente hoogfrequente episodische en chronische migraine

jul 2020 | Hoofdpijn

Lees meer over Galcanezumab effectief bij therapieresistente hoogfrequente episodische en chronische migraine

CGRP-spiegel in traanvocht verhoogd bij clusterhoofdpijn

jul 2020 | Hoofdpijn

Lees meer over CGRP-spiegel in traanvocht verhoogd bij clusterhoofdpijn

Hoog zorggebruik bij moeilijk behandelbare migraine

jul 2020 | Hoofdpijn

Lees meer over Hoog zorggebruik bij moeilijk behandelbare migraine

Verband met temporomandibulaire disfunctie verstoord door bruxisme en somatische klachten

jul 2020 | Hoofdpijn

Lees meer over Verband met temporomandibulaire disfunctie verstoord door bruxisme en somatische klachten

Valide en efficiënte screeningstool voor migraine

jul 2020 | Hoofdpijn

Lees meer over Valide en efficiënte screeningstool voor migraine

Opvallende verschillen tussen centra met en zonder gespecialiseerde hoofdpijnkliniek

jul 2020 | Hoofdpijn

Lees meer over Opvallende verschillen tussen centra met en zonder gespecialiseerde hoofdpijnkliniek

Minder migrainedagen met fremanezumab bij moeilijk behandelbare ziekte

jul 2020 | Hoofdpijn

Lees meer over Minder migrainedagen met fremanezumab bij moeilijk behandelbare ziekte

Podcast: AI in stroke - Using deep learning to predict clinical outcomes after stroke

jan 2024 | Neuro-vasculair

Lees meer over Podcast: AI in stroke - Using deep learning to predict clinical outcomes after stroke

Podcast: Stem cell therapy for PD - A new era for managing Parkinson’s disease?

dec 2023 | Bewegingsstoornissen

Lees meer over Podcast: Stem cell therapy for PD - A new era for managing Parkinson’s disease?

Real World Evidence in MS

jan 2020 | Multipele Sclerose

Lees meer over Real World Evidence in MS

MedNet Neurologie 2026-02

jun 2026

Lees meer over MedNet Neurologie 2026-02

MedNet Neurologie 2026-01

mrt 2026

Lees meer over MedNet Neurologie 2026-01

MedNet Neurologie 2025-04

dec 2025

Lees meer over MedNet Neurologie 2025-04

MedNet Neurologie 2025-03

sep 2025

Lees meer over MedNet Neurologie 2025-03

MedNet Neurologie 2025-02

jun 2025

Lees meer over MedNet Neurologie 2025-02

MedNet Neurologie 2025-01

mrt 2025

Lees meer over MedNet Neurologie 2025-01

MedNet Neurologie 2024-04

dec 2024

Lees meer over MedNet Neurologie 2024-04

MedNet Neurologie 2024-03

sep 2024

Lees meer over MedNet Neurologie 2024-03

MedNet Neurologie 2024-02

jun 2024

Lees meer over MedNet Neurologie 2024-02

Het MS-dossier: winst bij vroeg hoog effectief behandelen

jun 2026

Lees meer over Het MS-dossier: winst bij vroeg hoog effectief behandelen

Whitepaper: 24 Veelgestelde vragen en antwoorden over long COVID

feb 2022

Lees meer over Whitepaper: 24 Veelgestelde vragen en antwoorden over long COVID