Revalidatieprogramma geeft geen verbetering bij fibromyalgie

Een tweejaardurend revalidatieprogramma bestaande uit een mindfulness- en acceptatietraining en counseling voor lichamelijke activiteit, had nauwelijks effect bij patiënten met fibromyalgie. Zij rapporteerden nog steeds een hoge symptoomlast en geen verbetering in hun gezondheidsstatus.¹

Een recente systematische review van op mindfulness en acceptatie gebaseerde interventies voor patiënten met fibromyalgie toonde matig-gunstige gezondheidseffecten.² Het doel van dit onderzoek was veranderingen in de gezondheidsstatus bij fibromyalgiepatiënten te meten na 2 jaar deelname aan een revalidatieprogramma: het Vitality Training Program, bestaande uit 10 sessies³, gevolgd door laagdrempelige lichaamsbeweging in de eerstelijnsgezondheidszorg.

In totaal werden 170 patiënten met een diagnose fibromyalgie volgens ACR 2011-criteria gerandomiseerd, 85 naar een interventiegroep en 85 naar een controlegroep. In alle onderzoeken werden met behulp van een vragenlijst zelfgerapporteerde gegevens verzameld op baseline, en na 3 en 12 maanden. Er waren na 12 maanden geen statistisch significante gezondheidseffecten in ziektegerelateerde variabelen opgetreden, maar wel significante verschillen tussen de groepen in de neiging om mindful te zijn.⁴

Klinisch relevante verbetering

Na 2 jaar werd aan alle patiënten uit de interventiegroepen gevraagd om dezelfde vragenlijsten opnieuw in te vullen. Primaire uitkomst was de Patient Global Impression of Change (PGIC; score 1 ‘veel slechter’ tot 7 ‘veel beter’). Waarden 6 en 7 werden als klinisch relevante verbetering beschouwd. Secundaire uitkomsten waren pijn, vermoeidheid, slaapkwaliteit, psychisch lijden, mindfulness, fysieke activiteit, motivatie en belemmeringen voor fysieke activiteit en arbeidsparticipatie.

In totaal reageerden 48 (56,5%) patiënten, van wie slechts 7 klinisch relevante verbetering op PGIC rapporteerden; 32 (67%) rapporteerden ‘weinig beter’, ‘slechter’ of ‘geen verandering’. Er waren kleine verbeteringen in pijn, vermoeidheid en self-efficacy voor fysieke activiteit, maar die veranderingen waren geen van alle significant en waarschijnlijk niet klinisch relevant. De verbetering die werd waargenomen bij de neiging om mindful te zijn hield aan (p = 0,012).

De onderzoekers waren verrast door deze resultaten. “We hadden wel meer effect verwacht. Maar er is in ieder geval geen verslechtering opgetreden en misschien was dat zonder het volgen van het revalidatieprogramma wel gebeurd”, aldus Heidi Zangi, die de resultaten van deze studie presenteerde.

Bronnen

1. Zangi HA, Haugmark T. Provan SA, Hagen KB. High symptom burden and limited changes in fibromyalgia patients’ health status two years after participation in a multicomponent rehabilitation programma. EULAR 2022. Oral presentation OP0196.
2. Haugmark T, Hagen KB, Smedslund G, Zangi HA. Mindfulness and acceptance-based interventions for patients with fibromyalgia: A systematic review and meta-analyses. PLoS One. 2019;14:e0221897.
3. Haugli L, Steen E, Laerum E, et al. Learning to have less pain – is it possible? A one-year follow-up study of the effects of a personal construct group learning programme on patients with chronic musculoskeletal pain. Patient Educ Couns. 2001;45:111-18.
4. Haugmark T, Hagen KB, Porvan SA, et al. Effects of a mindfulness- and acceptance-based group-programme followed by physical activity for patients with fibromyalgia: a randomised controlled trial. BMJ Open. June 2021: e046943