Beurs voor onderzoek naar herstel van nierschade

Delen via:

Hoe kan de nier zichzelf herstellen? Medisch bioloog dr. ir. Roel Bijkerk (LUMC) doet onderzoek naar die vraag. Van de Nierstichting ontving hij hiervoor een Kolffbeurs van 200.000 euro.

Lang werd gedacht dat nierschade onherstelbaar is. Voor een deel klopt dat ook wel, legt Bijkerk uit. “Want als de nefronen er niet meer zijn, is de nierfunctie voorgoed weg. Maar uit onderzoek in muizen is gebleken dat beschadigde onderdelen van de nier wel degelijk deels kunnen worden vervangen. Het is niet bekend hoe groot dat vermogen is bij de mens. Maar als we beschadigde nierstructuren een zetje kunnen geven om te herstellen, kunnen we nierfalen wellicht tegengaan.”

Reninecel

De focus in Bijkerks onderzoek ligt bij de juxtaglomerulaire cel, oftewel de reninecel. Deze heeft een centrale rol in het metabolisme van het enzym renine, dat helpt bij de regulatie van de zoutspiegels in het bloed en het reguleren van de bloeddruk. Amerikaanse onderzoekers ontdekten bijna tien jaar geleden dat de reninecel een soort stamcel kan worden die beschadigde cellen in het nierfilter kan vervangen. “Die functie van de reninecel probeer ik in mijn onderzoek te versterken”, zegt Bijkerk.

Het stimuleren van het herstellende vermogen van de niercellen is het hoofddoel van Bijkerks onderzoek. Daarnaast hoopt hij te achterhalen hoe dat proces werkt, zodat dat wellicht aangrijpingspunten oplevert voor gerichte stimulatie. Voorheen heeft Bijkerk veel gewerkt aan micro-RNA’s. Onder andere een die betrokken is bij de aanmaak van renine. Hij vermoedt een verband tussen de hormoonfunctie en de regeneratieve functie van de reninecel. Daarom ging hij de rol van het micro-RNA onderzoeken bij de stamcelfunctie van de cel. Inmiddels bestaat het idee dat het micromilieu rond de cel bepalend is voor het herstellend vermogen.

SGLT2-remmers

Bijkerk richt zich op de SGLT2-remmers. Patiënten met diabetes type 2 gebruiken die om de bloedsuikerwaarde te helpen reguleren. Maar deze middelen blijken tevens renale complicaties te verlagen bij patiënten met een hoog risico daarop. Bijkerk onderzoekt of deze beschermende werking wordt veroorzaakt door een gunstig effect op het herstellend vermogen van de nier. “SGLT2-remmers beïnvloeden de water- en zoutbalans, en we denken dat dat een signaal is voor de reninecellen om stamcel te worden. Renine speelt immers ook een belangrijke rol bij de water- en zoutbalans in het lichaam.”
Bijkerk heeft al een SGLT2-remmer toegediend aan muizen waarin de reninecellen zijn gelabeld met fluorescentie. Onder invloed van de remmer blijken de reninecellen meer beschadigde cellen te vervangen. “In de nierfilters zien we dat meer cellen afkomstig zijn van reninecellen. We gaan nog onderzoeken of die cellen ook functioneel zijn. Maar het lijkt erop dat een SGLT2-remmer een stimulerende werking heeft op reninecellen. We willen nu op moleculair niveau gaan bestuderen wat er gebeurt als muizen met nierschade een SGLT2-remmer krijgen. Dat willen we ook doen met een RAAS-remmer, een bloeddrukverlagend medicijn. Bovendien willen we het effect onderzoeken van een dieet met hoog zout, waarvan ik denk dat dat een negatief effect heeft op het zelfherstellend vermogen.”

Kolff-programma Nierstichting

Binnen het Kolff-programma stelt de Nierstichting elke jaar verschillende beurzen beschikbaar. Het programma is vernoemd naar Willem Kolff, uitvinder van het eerste werkende dialyseapparaat. Binnen het programma ontvangen zes talentvolle onderzoekers subsidie voor wetenschappelijk onderzoek. De aanvragen zijn in samenwerking met patiënten en wetenschappers beoordeeld. De subsidie bedraagt in totaal bijna 1,3 miljoen euro.

Nierschade nabootsen

Het bestuderen van moleculaire processen gebeurt in organoïden, oftewel gekweekte mini-orgaantjes (zie kader). Bijkerk wil onderzoeken of zich daarin reninecellen bevinden en of deze cellen dan ook te labelen zijn met fluorescentie. “Dan kunnen we onderzoeken of we nierschade kunnen nabootsen. Zo kunnen we wellicht de werking van reninecellen bij het herstel van de schade ophelderen.”

Bijkerk betrekt ook de macula-densacellen bij het onderzoek. Deze liggen naast de reninecellen en communiceren daarmee. Deze cellen doen de zoutregistratie voor de reninecel en geven een signaal om zout vast te houden. “We denken dat deze communicatie ook van belang is voor de stamcelfunctie. Ik wil deze twee cellen naast elkaar laten groeien op een speciaal kweekplaatje om de interactie te bestuderen.”

Voor de toekomst hoopt Bijkerk dat SGLT2-remmers gunstig blijken te zijn voor nierpatiënten en dat deze voorgeschreven kunnen worden om de nierfunctie te behouden. “Ik hoop dat door ons onderzoek meer bekend wordt over de precieze werking van deze remmers. Als zij inderdaad het zelfherstellend vermogen stimuleren, is dat een extra reden om deze medicatie te gaan gebruiken. En wellicht vinden we aanknopingspunten voor nog gerichtere behandeling.”

Organoïden

Een organoïde wordt gekweekt vanuit een menselijke pluripotente stamcel. Met een speciaal protocol kan die uitgroeien tot een versimpelde maar functionele versie van een biologisch orgaan. Een mini-nier heeft grofweg structuren van een echte nier, zoals nierfilters en tubuli. “Ik zoek daarin naar reninecellen”, legt Bijkerk uit. “Ik hoop daarmee het herstellende vermogen van de nier beter te kunnen bestuderen. En omdat een organoïde humaan weefsel is, kunnen we het onderzoek waarschijnlijk sneller vertalen naar de menselijke situatie.”

37,5 miljoen voor consortium regeneratieve geneeskunde

jun 2024 | Artrose, Chronische nierschade, Hartfalen

Lees meer over 37,5 miljoen voor consortium regeneratieve geneeskunde

Vergoeding voclosporine (Lupkynis)

jun 2024

Lees meer over Vergoeding voclosporine (Lupkynis)

Vergoeding avacopan (Tavneos) per april 2024

mei 2024

Lees meer over Vergoeding avacopan (Tavneos) per april 2024

Nieuwe perfusiemethode houdt donornier langer in leven

mei 2024 | Niertransplantatie

Lees meer over Nieuwe perfusiemethode houdt donornier langer in leven

Europese goedkeuring voor sparsentan (Filspari) bij IgA-nefropathie

mei 2024 | Chronische nierschade

Lees meer over Europese goedkeuring voor sparsentan (Filspari) bij IgA-nefropathie

Preventie van varicella zoster en SARS-CoV-2-ziekte in niertransplantatiepatiënten

mei 2024 | Chronische nierschade, Dialyse, Niertransplantatie

Lees meer over Preventie van varicella zoster en SARS-CoV-2-ziekte in niertransplantatiepatiënten

ERA Highlights 2024

2 jul 2024 om 20:30 | Chronische nierschade, Dialyse

Lees meer over ERA Highlights 2024

Cardiorenale casuïstiek in een transmurale setting

17 jun 2024 om 20:00 | Diabetes

Lees meer over Cardiorenale casuïstiek in een transmurale setting

Niertoxiciteit na orgaantransplantatie – Belicht vanuit diverse disciplines

11 jun 2024 om 20:00 | Acuut nierfalen, Chronische nierschade, Niertransplantatie

Lees meer over Niertoxiciteit na orgaantransplantatie – Belicht vanuit diverse disciplines

Expertdebat SLE, Deel 3 - Praktische handvatten: Van zwangerschapswens tot de rol van B-cellen in lupus

11 mrt 2024 | Immuuntherapie, SLE

Lees meer over Expertdebat SLE, Deel 3 - Praktische handvatten: Van zwangerschapswens tot de rol van B-cellen in lupus

Optimaal teamwork bij de DM2-patiënt met chronische nierschade

27 feb 2024 om 20:00 | Chronische nierschade, Diabetes

Lees meer over Optimaal teamwork bij de DM2-patiënt met chronische nierschade

ASN Highlights 2023

28 nov 2023 om 20:30 | Chronische nierschade, Diabetes

Lees meer over ASN Highlights 2023

ERA Highlights 2023

11 jul 2023 om 20:00 | Dialyse, Niertransplantatie

Lees meer over ERA Highlights 2023

CMV-infecties bij post-transplantatiepatiënten; een behandellandschap in ontwikkeling

6 jun 2023 | Stamceltransplantatie, Virale infecties

Lees meer over CMV-infecties bij post-transplantatiepatiënten; een behandellandschap in ontwikkeling

Optimaal teamwork bij de DM2-patiënt met zeer hoog risico

30 mrt 2023 om 20:30 | Chronische nierschade, Diabetes, Hartfalen

Lees meer over Optimaal teamwork bij de DM2-patiënt met zeer hoog risico
Er zijn geen e-learnings gevonden.
Er zijn geen bijeenkomsten gevonden.

Rilparencel: renale autologe celtherapie bij chronische nierschade en diabetes type 2

mei 2024 | Chronische nierschade, Diabetes

Lees meer over Rilparencel: renale autologe celtherapie bij chronische nierschade en diabetes type 2

Hoe gaat het nu met jongvolwassenen die als kind begonnen met nierfunctievervangende therapie?

mei 2024 | Dialyse, Niertransplantatie

Lees meer over Hoe gaat het nu met jongvolwassenen die als kind begonnen met nierfunctievervangende therapie?

Veelbelovende resultaten na 1 jaar behandeling met zigakibart bij IgA-nefropathie

mei 2024 | Chronische nierschade

Lees meer over Veelbelovende resultaten na 1 jaar behandeling met zigakibart bij IgA-nefropathie

IMPACT CKD: De impact van screening en betere behandeling van chronische nierschade

mei 2024 | Chronische nierschade, Diabetes

Lees meer over IMPACT CKD: De impact van screening en betere behandeling van chronische nierschade

FLOW-trial naar semaglutide in de spotlights

mei 2024 | Chronische nierschade, Diabetes

Lees meer over FLOW-trial naar semaglutide in de spotlights

Predict-PD: overleving van PD-patiënten voorspellen met machine learning

mei 2024 | Dialyse

Lees meer over Predict-PD: overleving van PD-patiënten voorspellen met machine learning

Is de urine oxalaat-creatinineratio geschikt om te screenen op hyperoxalurie?

mei 2024 | Chronische nierschade

Lees meer over Is de urine oxalaat-creatinineratio geschikt om te screenen op hyperoxalurie?

Interimanalyse ALIGN: Afname proteïnurie met atrasentan bij IgA-nefropathie

mei 2024 | Chronische nierschade

Lees meer over Interimanalyse ALIGN: Afname proteïnurie met atrasentan bij IgA-nefropathie

Minder AKI na hartchirurgie dankzij perioperatief empagliflozine

mei 2024 | Acuut nierfalen

Lees meer over Minder AKI na hartchirurgie dankzij perioperatief empagliflozine

Multidisciplinaire podcastserie: CMV-infectie;
Diagnostiek en management na transplantatie

jun 2024 | Niertransplantatie, Stamceltransplantatie, Virale infecties

Lees meer over Multidisciplinaire podcastserie: CMV-infectie;
Diagnostiek en management na transplantatie

ERA Highlights 2023 Podcast

aug 2023 | Dialyse, Niertransplantatie

Lees meer over ERA Highlights 2023 Podcast

Maximale RAAS-blokkade bij CKD-patiënten met (risico op) hyperkaliëmie

nov 2020

Lees meer over Maximale RAAS-blokkade bij CKD-patiënten met (risico op) hyperkaliëmie

MedNet Nefrologie 2024-02

jul 2024

Lees meer over MedNet Nefrologie 2024-02

MedNet Nefrologie 2024-01

apr 2024

Lees meer over MedNet Nefrologie 2024-01

MedNet Nefrologie 2023-03

dec 2023

Lees meer over MedNet Nefrologie 2023-03

MedNet Nefrologie 2023-02

jul 2023

Lees meer over MedNet Nefrologie 2023-02

MedNet Nefrologie 2023-01

apr 2023

Lees meer over MedNet Nefrologie 2023-01

MedNet Nefrologie 2022-03

dec 2022

Lees meer over MedNet Nefrologie 2022-03

MedNet Nefrologie 2022-02

jul 2022

Lees meer over MedNet Nefrologie 2022-02

MedNet Nefrologie 2022-01

apr 2022

Lees meer over MedNet Nefrologie 2022-01