Daglichtbehandeling in speciale kamer

Delen via:

Het Wilhelmina Ziekenhuis Assen heeft een speciale kamer in gebruik genomen voor daglichttherapie bij mensen met actinische keratose, een voorstadium van huidkanker. In de kamer wordt daglicht nagebootst, waardoor mensen voor de therapie niet meer naar buiten hoeven. “Dit is nauwelijks belastend voor de patiënt en we kunnen de therapie zo vaak als nodig herhalen onder dezelfde, gecontroleerde omstandigheden”, vertelt dermatoloog Wim Venema.

Daglichttherapie is een variant van fotodynamische therapie (FDT). Hierbij wordt een voorloper van een lichtgevoelig stofje als crème op de huid aangebracht. Het stofje wordt vervolgens opgenomen in huidkankercellen en voorstadia daarvan zoals actinische keratose. Het stofje wordt vervolgens met speciaal licht geactiveerd, waardoor de afwijkende huidcellen doodgaan. “FDT lijkt een goede manier voor veldbehandeling bij aangedane huid, zoals in de richtlijn Actinische keratose wordt geadviseerd”, vertelt Venema. “Met de ‘traditionele’ FDT wordt het lichtgevoelige stofje drie uur lang door de afwijkende huidcellen opgenomen, waarna het acht minuten met speciaal rood licht wordt geactiveerd. Dat is een heftig en pijnlijk proces. De pijn is bij veel patiënten een serieus probleem. Daarom is hierbij vrijwel altijd pijnstilling nodig.”

Zon als bron

Daglichttherapie is rond 2013 ontwikkeld in Denemarken. Het principe van de behandeling is hetzelfde als van FDT, maar het lichtgevoelige stofje trekt slechts een half uur in, in plaats van drie uur. Daarna gaat de patiënt naar buiten om het stofje twee uur lang te laten activeren door daglicht. “De zon is hierbij dus de bron die het fotodynamisch effect teweegbrengt”, legt Venema uit. “In tegenstelling tot FDT is dat pijnloos. In een studie in 2013, waaraan wij hebben meegedaan, bleek daglichttherapie even effectief als traditionele FDT.”

Maar het effect is buiten minder goed voorspelbaar omdat de omstandigheden variëren. Blootstelling aan direct zonlicht is niet goed vanwege risico op verbranden, dus er is bescherming van de huid nodig met zonnebrandcrème. “We adviseerden patiënten om niet in de volle zon te gaan zitten. Zij zochten dus de luwte op, maar we wisten niet precies waar dat was en hoeveel daglicht zij daar opvingen. Uiteraard spelen de weersomstandigheden, zoals bewolking, daarbij ook mee. Bovendien is de temperatuur van belang: het mag niet te koud zijn, want het lichtgevoelige stofje wordt pas vanaf ongeveer vijftien graden goed geactiveerd. De omstandigheden buiten zijn dus erg variabel en de periode waarin we zo konden behandelen was beperkt. De behandeling vond meestal plaats in de maanden april tot ongeveer begin oktober.”

Maximaal effect

In de daglichtkamer worden de omstandigheden van buiten nagebootst, maar zonder UV-stralen. Het kunstmatige daglicht licht komt van enkele gasontladingslampen in het plafond, die een geel/oranje-rood schijnsel geven. Grote voordelen van de kamer: de lichtintensiteit is constant hoog en er zijn geen temperatuurverschillen. De omstandigheden zijn instelbaar, waardoor het kinetische effect van de behandeling wordt gemaximaliseerd. Venema: “De behandeling wordt volledig gecontroleerd uitgevoerd. Deze behandeling is weinig belastend voor de patiënt, doet geen pijn en we kunnen het gedurende het hele jaar herhalen onder dezelfde omstandigheden.”

In de daglichtkamer kunnen vijf à zes mensen tegelijk worden behandeld. Ook dat is een pluspunt, want zo ontstaat meteen lotgenotencontact. “Soms is er zelfs een sfeer van een reünie”, lacht Venema. “Mensen vertellen elkaar hoe ze met hun huidprobleem omgaan en geven elkaar tips. Zo heeft deze behandeling extra waarde. Maar mensen die geen behoefte hebben aan contact, kunnen natuurlijk ook gewoon lezen of muziek luisteren. De daglichtkamer is uniek in Nederland. De lampen hebben wij speciaal uit Zwitserland laten komen. Mensen hoeven niet voor één daglichtlamp te gaan zitten, maar hebben juist bewegingsruimte. Door weerkaatsing van het licht op wanden en vloeren komt een patiënt optimaal in contact met het licht.”

Blijven innoveren

Het idee en ontwerp voor de daglichtkamer komen oorspronkelijk uit Zwitserland. Er zijn al enkele van deze kamers in Europa, onder andere in Duitsland. Venema las hierover op internet en was meteen positief over deze innovatie, omdat hij zag dat het comfort biedt aan patiënten. “Bovendien is de afdeling Dermatologie van het WZA als enige in Nederland een Photodynamic therapy Centre of Excellence. In heel Europa zijn slechts vijf centra met dit internationale keurmerk. Dat betekent dat we ons willen blijven innoveren op het gebied van fotodynamische therapie. Onze daglichtkamer is daarvan een voorbeeld.”

Inmiddels zijn zo’n driehonderd patiënten behandeld in de daglichtkamer. Omdat actinische keratose een chronische aandoening is, moeten mensen wel regelmatig terugkomen. Het is niet te voorspellen of dat jaarlijks is of vaker of juist minder vaak. “Vanwege het chronische karakter is het des te belangrijker dat de behandeling patiëntvriendelijk is, makkelijk en weinig belastend”, vindt Venema. “We horen van de mensen dat dit heel goed is te doen. Zij zitten gewoon rustig in de kamer met een kopje koffie en een boekje, of ze kletsen met elkaar. En na twee uur gaan ze weer naar huis.”

Patiënten voor de daglichtkamer komen veelal uit de regio en worden verwezen door huisartsen of collega-dermatologen. Daglichttherapie blijft in de zomermaanden buiten ook goed mogelijk, maar de speciale kamer geeft Venema veel meer flexibiliteit in de planning. “Bovendien is er veel minder variatie in de omstandigheden. Bij daglichttherapie buiten gingen mensen naar huis, dus dan hadden we daar geen zicht op.”

Wensen

De daglichtkamer is al een grote stap voorwaarts in de behandeling van actinische keratose. Toch heeft Venema nog wel wensen. Zo zou hij het liefst een regelbaar systeem willen van high-power LED-lampen in het plafond waarvan hij de kleur kan instellen. “Dan kun je een behandeling nog meer sturen. Het lichtgevoelige stofje reageert anders op verschillende kleuren licht, dus daar kun je mee spelen. Bijvoorbeeld meer blauw licht bij een oppervlakkige behandeling of meer rood voor diepere belichting. En het zou helemaal mooi zijn als er meer locaties kwamen voor deze preventieve behandeling, verspreid over Nederland. Zo zouden we dan meer aan preventie kunnen doen en helpen om huidkanker te voorkomen.”

Ook mensen met een cosmetische vraag vanwege veel actinische keratose kunnen in de daglichtkamer worden behandeld. Is FDT in het algemeen ook geschikt voor andere huidaandoeningen? Venema betwijfelt dat: “Wij bezoeken internationale congressen over FDT, zoals recent in Sevilla. Daar zie je dat de methode bij veel meer huidproblemen wordt toegepast. Maar het bewijs daarvoor is niet sterk genoeg. En ik denk dat het sowieso te duur is om FDT voor van alles te gebruiken. De toepassing is beperkt tot oppervlakkige vormen van huidkanker. Daglicht-FDT is vooralsnog alleen geschikt voor voorstadia van huidkanker.”

Behandelmogelijkheden vergeleken

Actinische keratose is de meest frequente premaligne huidziekte bij mensen met een blanke huid. Er zijn verschillende behandelmogelijkheden, maar in de huidige richtlijnen wordt geen duidelijk advies gegeven over welke de voorkeur heeft. Vanuit het Maastricht UMC is daarom een studie gedaan om 4 veldbehandelingen te vergelijken: 5% fluorouracil crème, 5% imiquimod crème, methyl aminolevulinaat FDT (MAL-FDT) en 0,015% ingenol mebutaat gel. Tussen november 2014 en maart 2017 zijn 624 patiënten geïncludeerd met minimaal vijf laesies op het hoofd waaronder één veld. Het meest effectief waren fluorouracil en imiquimod. De resultaten zijn begin 2019 gepubliceerd (1).

“De crèmes komen dus beter uit de studie dan FDT”, concludeert Venema. “In de praktijk wordt langzaamaan een lijn ingezet naar smeren. Het zijn bruikbare therapieën, maar er zijn wel knelpunten. Een daarvan is de betrouwbaarheid van het smeren van de crème. Dat moet met deze crèmes één of twee keer per dag gedurende enkele weken. We weten niet hoe dan de compliance is. Een ander punt is dat de hoofdhuid enkele weken is beschadigd. Dat is niet prettig voor bijvoorbeeld iemand met een representatieve functie. FDT beschadigt eveneens de huid, maar maximaal een week. Er zijn dus verschillende afwegingen om te kiezen voor een bepaalde therapie. Wij merken wel dat er grote voorkeur is voor onze daglichtkamer. Deze behandeling is patiëntvriendelijk en kan gedurende het hele jaar plaatsvinden. Onze patiënten willen daardoor liever niet meer zelf smeren.”

Referentie

  1. Jansen MHE, Kessels JPHM, Nelemans PJ et al. Randomized Trial of Four Treatment Approaches for Actinic Keratosis. N Engl. J Med. 2019;380:935-46

Nieuwe efficiënte behandeling voor gemetastaseerd melanoom

dec 2022 | Dermato-oncologie, Immuuntherapie

Lees meer over Nieuwe efficiënte behandeling voor gemetastaseerd melanoom

Ontregel het onderzoek

dec 2022

Lees meer over Ontregel het onderzoek

Lareb start met onderzoek Bijwerkingmonitor

nov 2022 | Arthritis psoriatica, Eczeem, IBD, JIA, Psoriasis, RA, Spondyloartritis

Lees meer over Lareb start met onderzoek Bijwerkingmonitor

Vergoeding ivermectine voor scabiës vanuit basispakket

nov 2022 | Parasitaire infecties

Lees meer over Vergoeding ivermectine voor scabiës vanuit basispakket

Dupilumab bij kinderen van 6 maanden tot 6 jaar met ongecontroleerd constitutioneel eczeem

nov 2022 | Eczeem

Lees meer over Dupilumab bij kinderen van 6 maanden tot 6 jaar met ongecontroleerd constitutioneel eczeem

Nieuwe campagne brengt gesprek over palliatieve zorg op gang

nov 2022

Lees meer over Nieuwe campagne brengt gesprek over palliatieve zorg op gang

Masterclass: innovatieve inzichten in de behandeling van Psoriatic Disease

2 nov 2022 | Arthritis psoriatica, Psoriasis

Lees meer over Masterclass: innovatieve inzichten in de behandeling van Psoriatic Disease

Webinars ‘Op de hoogte blijven van medicamenteuze behandeling van reumatische ziekten’

1 nov 2022 | Arthritis psoriatica, Artritis

Lees meer over Webinars ‘Op de hoogte blijven van medicamenteuze behandeling van reumatische ziekten’

Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

12 okt 2022 | Immuuntherapie

Lees meer over Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

Masterclass casuïstiek - Horen, zien en een goed gesprek!

14 sep 2022 om 19:30 | Eczeem, Psoriasis

Lees meer over Masterclass casuïstiek - Horen, zien en een goed gesprek!

Kijk verder dan de huid #2 - Patiënt Management

8 jul 2022 | Lymfoom

Lees meer over Kijk verder dan de huid #2 - Patiënt Management

Masterclass niet-melanoom huidkanker #3

8 mrt 2022 | Chirurgie, Dermato-oncologie

Lees meer over Masterclass niet-melanoom huidkanker #3

Kijk verder dan de huid

14 jan 2022 | Eczeem, Huidinfecties, Psoriasis

Lees meer over Kijk verder dan de huid

Crossing borders in type 2 inflammation 2021

16 nov 2021 om 19:30 | Astma, Eczeem

Lees meer over Crossing borders in type 2 inflammation 2021

Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

10 nov 2021 om 20:30

Lees meer over Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?
Er zijn geen e-learnings gevonden.
Er zijn geen bijeenkomsten gevonden.

Veelbelovende uitkomst met bimekizumab bij DMARD-naïeve patiënten met actieve arthritis psoriatica

Lees meer
Lees meer over Veelbelovende uitkomst met bimekizumab bij DMARD-naïeve patiënten met actieve arthritis psoriatica

Eetgewoonten beïnvloeden respons op immuuntherapie

Lees meer
Lees meer over Eetgewoonten beïnvloeden respons op immuuntherapie

Neoadjuvant cemiplimab gaat gepaard met pathologisch complete respons bij resectabel cutaan plaveiselcelcarcinoom

Lees meer
Lees meer over Neoadjuvant cemiplimab gaat gepaard met pathologisch complete respons bij resectabel cutaan plaveiselcelcarcinoom

In aantocht: gentherapie voor epidermolysis bullosa

Lees meer
Lees meer over In aantocht: gentherapie voor epidermolysis bullosa

Impact vitiligo groot: “Vraag hoe het gaat ónder de huid”

Lees meer
Lees meer over Impact vitiligo groot: “Vraag hoe het gaat ónder de huid”

Biomarker voorspelt of kind constitutioneel eczeem ontwikkelt

Lees meer
Lees meer over Biomarker voorspelt of kind constitutioneel eczeem ontwikkelt

Alopecia areata: eindelijk een groeimarkt?

Lees meer
Lees meer over Alopecia areata: eindelijk een groeimarkt?

Zijn JAK-remmers de toekomst voor behandeling van constitutioneel eczeem?

Lees meer
Lees meer over Zijn JAK-remmers de toekomst voor behandeling van constitutioneel eczeem?

“Stop met eliminatiediëten”

Lees meer
Lees meer over “Stop met eliminatiediëten”

Psoriatic Disease: het belang van anamnese en het herkennen van rode vlaggen

nov 2022 | Psoriasis

Lees meer over Psoriatic Disease: het belang van anamnese en het herkennen van rode vlaggen

Podcast RWE in de praktijk

mei 2022 | Psoriasis

Lees meer over Podcast RWE in de praktijk

Wat moet u weten over Olumiant na 1 jaar?

dec 2021 | Eczeem

Lees meer over Wat moet u weten over Olumiant na 1 jaar?

Het ultieme behandeldoel

nov 2021 | Psoriasis

Lees meer over Het ultieme behandeldoel

Psoriasis - Why is real world evidence data important?

nov 2020 | Psoriasis

Lees meer over Psoriasis - Why is real world evidence data important?

The ambition in the treatment of psoriasis

okt 2019 | Psoriasis

Lees meer over The ambition in the treatment of psoriasis

MedNet Dermatologie 2022-03

sep 2022

Lees meer over MedNet Dermatologie 2022-03

MedNet Dermatologie 2022-02

jun 2022

Lees meer over MedNet Dermatologie 2022-02

MedNet Dermatologie 2022-01

apr 2022

Lees meer over MedNet Dermatologie 2022-01