Druk op zorg door dure geneesmiddelen. Maar is dat wel zo?

Delen via:

Bijna 10 procent van de kosten voor medisch-specialistische zorg gaat op aan dure geneesmiddelen. Daarmee komt de betaalbaarheid onder druk, stelt de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) in de Monitor dure geneesmiddelen in de medisch-specialistische zorg 2020. Het middel met de hoogste totale uitgavenpost is al een paar jaar op rij adalimumab.  Of moeten we dit toch anders zien?

Hoewel de uitgaven per patiënt dalen, groeien de totale kosten omdat er steeds meer nieuwe dure geneesmiddelen op de markt komen, stelt de NZa in de monitor. De NZa ziet dat de gedeclareerde bedragen aan dure geneesmiddelen met 9,9 procent toenamen in 2018 tot 2,27 miljard euro. Het aandeel dat deze medicijnen uitmaakt van de totale uitgaven in de specialistische zorg groeit van 6,8 procent in 2012 naar 9,5 procent in 2018. Er gaat vooral veel geld naar dure kankermedicijnen (bijna de helft van de uitgaven aan dure geneesmiddelen), maar ook naar middelen voor reumapatiënten (een kwart). Het medicijn met de hoogste totale uitgavenpost was in 2018 net als in 2017 adalimumab. Het duurste middel qua uitgaven per patiënt was stofwisselingsziektemedicijn sebelipase alfa, dat per patiënt ruim 1 miljoen euro kostte in 2018.

Aandeel dure geneesmiddelen in stijging kosten veel kleiner

Volgens Marc Pomp, zelfstandig onderzoeker gezondheidseconomie, wekken deze cijfers onterecht de indruk dat dure geneesmiddelen een belangrijke oorzaak zijn van stijgende zorguitgaven. “Feit is dat de totale zorguitgaven zonder dure intramurale geneesmiddelen vrijwel net zo snel zouden zijn gegroeid.” Figuur 1 laat dit zien. In de figuur is nog niet meegenomen dat in de jaren 2012-2015 veel geneesmiddelen die voorheen werden betaald via de apotheek zijn ‘overgeheveld’ naar het ziekenhuisbudget. Als je voor deze overheveling corrigeert is de bijdrage van dure geneesmiddelen aan de groei van de zorguitgaven nog kleiner.

Figuur 1. Groei zorguitgaven met en zonder dure geneesmiddelen. De grootste component van de stijging van de zorgkosten in de afgelopen jaren zijn de loon- en prijsstijgingen (dus los van de geneesmiddelprijzen), ruim 50% van de totale kostenstijging.

Figuur 2. Kosten van reumamiddelen

Toename van patiënten

De stijging van de dure geneesmiddelen komt volgens de NZa vooral door een toename van het aantal patiënten. In 2018 kregen 294.537 patiënten dure geneesmiddelen, 11 procent meer dan in 2017. De uitgaven aan dure geneesmiddelen per patiënt daalden juist met 2 procent. De toezichthouder wijst erop dat de volumes en daarmee ook de kosten nog beter beheerst kunnen worden door meer in te zetten op gepast gebruik, het inzetten van een medicijn bij de patiënten die er het meeste voordeel van hebben. Hoewel de NZa stelt dat vrijwel alle ziekenhuizen hier projecten voor hebben opgestart en zorgverzekeraars afspraken maken over gepast gebruik, valt er nog een wereld te winnen, meent de toezichthouder. De ziekenhuizen geven in het onderzoek van de toezichthouder namelijk in meerderheid aan dat ze in het verbeteren van gepast gebruik niet slagen, wegens onvoldoende tijd, geld en informatie.

Andere contracten nodig

De betaalbaarheid staat onder druk, concludeert de NZa. Volgens de toezichthouder kan daar wat aan gedaan worden via betere prikkels in het inkoopbeleid. Op dit moment is de NZa bezig met een onderzoek naar of de inkoopmarkt beter ingericht kan worden. De resultaten daarvan worden in het najaar verwacht.

Volgens de NZa is er kans op verdringing van andere zorg als de kosten van dure geneesmiddelen een steeds groter deel van het geheel uitmaken. Al ziet de toezichthouder ‘daar nog geen concrete aanleiding voor’. Over die laatste conclusie reageert de geneesmiddelenindustrie positief. “De toegang tot verzekerde medicijnen in het ziekenhuis is niet in het geding is. Dat is goed nieuws voor patiënten”, zegt Gerard Schouw, directeur Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen (VIG). Hij stelt wel dat het toenemende aantal patiënten en de toestroom van nieuwe innovatieve medicijnen vragen om herijking van het systeem van beoordeling en vergoeding. “Later dit jaar komt de VIG met voorstellen hierover. We moeten dat samen met de betrokken zorgpartners in de steigers zetten. De tijd dringt.”

Marc Pomp: “Voor volumegroei is in elk geval nauwelijks ruimte. In het Hoofdlijnenakkoord medisch-specialistische zorg is afgesproken dat de volumegroei in 2021 nul is. Daar vallen ook de add-ons onder. Je ziet dat er steeds meer onderzoek plaatsvindt naar dosisreductie, ook in de reumatologie. Maar eigenlijk is dat maatschappelijk gezien verspilling van energie. Nu wordt betaald per milliliter. Dan is dosisreductie inderdaad een besparing. Maar je kunt je ook voorstellen dat je afspraken met elkaar zou kunnen maken per patiënt. Dan hoef je niet ingewikkeld te doen met halvering van dosering, en bespaar je je een hoop gesteggel. Voor farmaceutische bedrijven zou het ook niet moeten uitmaken, als die uiteindelijk maar onder de streep hetzelfde uitkomen en de ontwikkelkosten kunnen terugverdienen. Dat soort contracten zien we echter nog niet”.

Dit artikel is een bewerking van het artikel op SKIPR.nl: ‘Betaalbaarheid dure geneesmiddelen onder druk‘.

 

Video: Hoe zullen de resultaten van SEAM-RA de praktijk beïnvloeden?

dec 2020 |

Lees meer over Video: Hoe zullen de resultaten van SEAM-RA de praktijk beïnvloeden?

Profilering van IL-23 in huid en gewricht bij PsA

dec 2020 |

Lees meer over Profilering van IL-23 in huid en gewricht bij PsA

B-cel debet aan opvlamming van RA na afbouwen medicatie

nov 2020 |

Lees meer over B-cel debet aan opvlamming van RA na afbouwen medicatie

Depressie bij vrouwen mogelijk risicofactor voor RA

nov 2020 |

Lees meer over Depressie bij vrouwen mogelijk risicofactor voor RA

Nieuw raamplan artsopleiding

nov 2020 |

Lees meer over Nieuw raamplan artsopleiding

De voor- en nadelen van zorg op afstand: ervaringen van Nederlandse reumatologen tijdens COVID

nov 2020 |

Lees meer over De voor- en nadelen van zorg op afstand: ervaringen van Nederlandse reumatologen tijdens COVID

EULAR-ACR in ORANJE

17 nov 2020 | Reumatologie

Lees meer over EULAR-ACR in ORANJE

Webcast Update Systemische Sclerose

12 nov 2020 | Cardiologie

Lees meer over Webcast Update Systemische Sclerose

Precisiezorg dichterbij dan we denken

2 nov 2020 | Cardiologie

Lees meer over Precisiezorg dichterbij dan we denken

Make it Happen: someday starts today

2 nov 2020 om 17:00 | Reumatologie

Lees meer over Make it Happen: someday starts today

Mannen vs vrouwen met spondyloartritis (SpA): de verschillen in diagnose, beloop en mogelijke implicaties voor de behandeling

15 okt 2020 om 20:30 | Reumatologie

Lees meer over Mannen vs vrouwen met spondyloartritis (SpA): de verschillen in diagnose, beloop en mogelijke implicaties voor de behandeling

Nieuwe EULAR richtlijnen

4 jun 2020 om 19:30 | Reumatologie

Lees meer over Nieuwe EULAR richtlijnen

Op de Bres voor Reumatologie | 4 video’s over het beschikbaar maken van innovatie binnen de reumatologie

1 jun 2020 om 19:00 | Reumatologie

Lees meer over Op de Bres voor Reumatologie | 4 video’s over het beschikbaar maken van innovatie binnen de reumatologie

Implementatie van PROMs in reumatologie; hoe kan de inzet van e-health-applicaties helpen?

25 mei 2020 om 20:30 | Reumatologie

Lees meer over Implementatie van PROMs in reumatologie; hoe kan de inzet van e-health-applicaties helpen?

Op de bres voor reumatologie

18 mei 2020 om 19:30 | Reumatologie

Lees meer over Op de bres voor reumatologie

Osteoporosis – VERO subgroup analyses results

Reumatologie

Lees meer over Osteoporosis – VERO subgroup analyses results
Er zijn geen bijeenkomsten gevonden.

Kunstmatige intelligentie bruikbaar voor detectie van radiografische sacro-iliitis bij axiale SpA

Lees meer
Lees meer over Kunstmatige intelligentie bruikbaar voor detectie van radiografische sacro-iliitis bij axiale SpA

Tofacitinib effectief bij ziekte van Bechterew

Lees meer
Lees meer over Tofacitinib effectief bij ziekte van Bechterew

Langdurig verhoogd risico op hartaandoeningen bij kinderen met ziekte van Kawasaki

Lees meer
Lees meer over Langdurig verhoogd risico op hartaandoeningen bij kinderen met ziekte van Kawasaki

Nieuwe Amerikaanse RA-richtlijn pleit voor maximaliseren methotrexaat

Lees meer
Lees meer over Nieuwe Amerikaanse RA-richtlijn pleit voor maximaliseren methotrexaat

Positief effect nintedanib bij patiënten met progressieve fibroserende ILD

Lees meer
Lees meer over Positief effect nintedanib bij patiënten met progressieve fibroserende ILD

Toevoegen belimumab succesvol bij lupusnefritis

Lees meer
Lees meer over Toevoegen belimumab succesvol bij lupusnefritis

Filgotinib vermindert inflammatie bij ziekte van Bechterew

Lees meer
Lees meer over Filgotinib vermindert inflammatie bij ziekte van Bechterew

Denosumab effectiever dan bisfosfonaten bij langdurig glucocorticoïdgebruik

Lees meer
Lees meer over Denosumab effectiever dan bisfosfonaten bij langdurig glucocorticoïdgebruik

Verbeterde kwaliteit van leven met tofacitinib vooral door minder jeuk

Lees meer
Lees meer over Verbeterde kwaliteit van leven met tofacitinib vooral door minder jeuk

De voor- en nadelen van zorg op afstand: ervaringen van Nederlandse reumatologen tijdens COVID

nov 2020 |

Lees meer over De voor- en nadelen van zorg op afstand: ervaringen van Nederlandse reumatologen tijdens COVID

De ACR-adviezen voor reumatologische zorg tijdens de COVID-19-pandemie nader bekeken

aug 2020 |

Lees meer over De ACR-adviezen voor reumatologische zorg tijdens de COVID-19-pandemie nader bekeken