< Zorgkosten-dure-medicijnen

Druk op zorg door dure geneesmiddelen. Maar is dat wel zo?

Delen via:

Bijna 10 procent van de kosten voor medisch-specialistische zorg gaat op aan dure geneesmiddelen. Daarmee komt de betaalbaarheid onder druk, stelt de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) in de Monitor dure geneesmiddelen in de medisch-specialistische zorg 2020. Het middel met de hoogste totale uitgavenpost is al een paar jaar op rij adalimumab.  Of moeten we dit toch anders zien?

Hoewel de uitgaven per patiënt dalen, groeien de totale kosten omdat er steeds meer nieuwe dure geneesmiddelen op de markt komen, stelt de NZa in de monitor. De NZa ziet dat de gedeclareerde bedragen aan dure geneesmiddelen met 9,9 procent toenamen in 2018 tot 2,27 miljard euro. Het aandeel dat deze medicijnen uitmaakt van de totale uitgaven in de specialistische zorg groeit van 6,8 procent in 2012 naar 9,5 procent in 2018. Er gaat vooral veel geld naar dure kankermedicijnen (bijna de helft van de uitgaven aan dure geneesmiddelen), maar ook naar middelen voor reumapatiënten (een kwart). Het medicijn met de hoogste totale uitgavenpost was in 2018 net als in 2017 adalimumab. Het duurste middel qua uitgaven per patiënt was stofwisselingsziektemedicijn sebelipase alfa, dat per patiënt ruim 1 miljoen euro kostte in 2018.

Aandeel dure geneesmiddelen in stijging kosten veel kleiner

Volgens Marc Pomp, zelfstandig onderzoeker gezondheidseconomie, wekken deze cijfers onterecht de indruk dat dure geneesmiddelen een belangrijke oorzaak zijn van stijgende zorguitgaven. “Feit is dat de totale zorguitgaven zonder dure intramurale geneesmiddelen vrijwel net zo snel zouden zijn gegroeid.” Figuur 1 laat dit zien. In de figuur is nog niet meegenomen dat in de jaren 2012-2015 veel geneesmiddelen die voorheen werden betaald via de apotheek zijn ‘overgeheveld’ naar het ziekenhuisbudget. Als je voor deze overheveling corrigeert is de bijdrage van dure geneesmiddelen aan de groei van de zorguitgaven nog kleiner.

Figuur 1. Groei zorguitgaven met en zonder dure geneesmiddelen. De grootste component van de stijging van de zorgkosten in de afgelopen jaren zijn de loon- en prijsstijgingen (dus los van de geneesmiddelprijzen), ruim 50% van de totale kostenstijging.

Figuur 2. Kosten van reumamiddelen

Toename van patiënten

De stijging van de dure geneesmiddelen komt volgens de NZa vooral door een toename van het aantal patiënten. In 2018 kregen 294.537 patiënten dure geneesmiddelen, 11 procent meer dan in 2017. De uitgaven aan dure geneesmiddelen per patiënt daalden juist met 2 procent. De toezichthouder wijst erop dat de volumes en daarmee ook de kosten nog beter beheerst kunnen worden door meer in te zetten op gepast gebruik, het inzetten van een medicijn bij de patiënten die er het meeste voordeel van hebben. Hoewel de NZa stelt dat vrijwel alle ziekenhuizen hier projecten voor hebben opgestart en zorgverzekeraars afspraken maken over gepast gebruik, valt er nog een wereld te winnen, meent de toezichthouder. De ziekenhuizen geven in het onderzoek van de toezichthouder namelijk in meerderheid aan dat ze in het verbeteren van gepast gebruik niet slagen, wegens onvoldoende tijd, geld en informatie.

Andere contracten nodig

De betaalbaarheid staat onder druk, concludeert de NZa. Volgens de toezichthouder kan daar wat aan gedaan worden via betere prikkels in het inkoopbeleid. Op dit moment is de NZa bezig met een onderzoek naar of de inkoopmarkt beter ingericht kan worden. De resultaten daarvan worden in het najaar verwacht.

Volgens de NZa is er kans op verdringing van andere zorg als de kosten van dure geneesmiddelen een steeds groter deel van het geheel uitmaken. Al ziet de toezichthouder ‘daar nog geen concrete aanleiding voor’. Over die laatste conclusie reageert de geneesmiddelenindustrie positief. “De toegang tot verzekerde medicijnen in het ziekenhuis is niet in het geding is. Dat is goed nieuws voor patiënten”, zegt Gerard Schouw, directeur Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen (VIG). Hij stelt wel dat het toenemende aantal patiënten en de toestroom van nieuwe innovatieve medicijnen vragen om herijking van het systeem van beoordeling en vergoeding. “Later dit jaar komt de VIG met voorstellen hierover. We moeten dat samen met de betrokken zorgpartners in de steigers zetten. De tijd dringt.”

Marc Pomp: “Voor volumegroei is in elk geval nauwelijks ruimte. In het Hoofdlijnenakkoord medisch-specialistische zorg is afgesproken dat de volumegroei in 2021 nul is. Daar vallen ook de add-ons onder. Je ziet dat er steeds meer onderzoek plaatsvindt naar dosisreductie, ook in de reumatologie. Maar eigenlijk is dat maatschappelijk gezien verspilling van energie. Nu wordt betaald per milliliter. Dan is dosisreductie inderdaad een besparing. Maar je kunt je ook voorstellen dat je afspraken met elkaar zou kunnen maken per patiënt. Dan hoef je niet ingewikkeld te doen met halvering van dosering, en bespaar je je een hoop gesteggel. Voor farmaceutische bedrijven zou het ook niet moeten uitmaken, als die uiteindelijk maar onder de streep hetzelfde uitkomen en de ontwikkelkosten kunnen terugverdienen. Dat soort contracten zien we echter nog niet”.

Dit artikel is een bewerking van het artikel op SKIPR.nl: ‘Betaalbaarheid dure geneesmiddelen onder druk‘.

 

Patiëntvoorkeuren en therapietrouw bij fractuurpreventie

jan 2022 | Osteoporose

Lees meer over Patiëntvoorkeuren en therapietrouw bij fractuurpreventie

Proefschrift: Functionele en klinische anatomie van de achtervoet

jan 2022 | Orthopedie

Lees meer over Proefschrift: Functionele en klinische anatomie van de achtervoet

Etoricoxib en diclofenac meest effectief bij knie- of heupartrose

jan 2022 | Artrose

Lees meer over Etoricoxib en diclofenac meest effectief bij knie- of heupartrose

Boostervaccinatie voor immuungecompromitteerde patiënten zonder seroconversie

jan 2022 | Multipele Sclerose, RA, SLE, Vaccinatie, Virale infecties

Lees meer over Boostervaccinatie voor immuungecompromitteerde patiënten zonder seroconversie

Veiligheidsprofielen van SARS-CoV-2-vaccins bij patiënten met reumatische aandoening

jan 2022 | Arthritis psoriatica, Artrose, RA, Sclerodermie, Sjögren, SLE, Spondyloartritis, Vaccinatie, Virale infecties

Lees meer over Veiligheidsprofielen van SARS-CoV-2-vaccins bij patiënten met reumatische aandoening

Anti-IL-6-therapie bij refractaire gewrichts- en huidbetrokkenheid SSc

jan 2022 | Sclerodermie

Lees meer over Anti-IL-6-therapie bij refractaire gewrichts- en huidbetrokkenheid SSc

Gewone symptomen van zeldzame ziekten

20 apr 2022 om 20:30

Lees meer over Gewone symptomen van zeldzame ziekten

Live webcast: De wondere wereld van bindweefselziekten

7 apr 2022 om 19:30 | ILD

Lees meer over Live webcast: De wondere wereld van bindweefselziekten

SpA café 3: pijn herkennen en behandelen bij patiënten met SpA

6 apr 2022 om 18:00 | Arthritis psoriatica, Spondyloartritis

Lees meer over SpA café 3: pijn herkennen en behandelen bij patiënten met SpA

Behandeling van eosinofiele aandoeningen EGPA en HES

23 mrt 2022 om 20:30 | Astma

Lees meer over Behandeling van eosinofiele aandoeningen EGPA en HES

Eosinofiel gedreven aandoeningen en de behandeling

23 mrt 2022 om 20:30

Lees meer over Eosinofiel gedreven aandoeningen en de behandeling

Online SpA café 2: Ontwikkelingen in PsA - wat is relevant voor uw spreekkamer?

9 dec 2021 om 18:00 | Arthritis psoriatica, Psoriasis, Spondyloartritis

Lees meer over Online SpA café 2: Ontwikkelingen in PsA - wat is relevant voor uw spreekkamer?

Webinars ‘Op de hoogte blijven van medicamenteuze behandeling van reumatische ziekten’

26 nov 2021 | Arthritis psoriatica, Artritis

Lees meer over Webinars ‘Op de hoogte blijven van medicamenteuze behandeling van reumatische ziekten’

Live webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

10 nov 2021 om 20:30

Lees meer over Live webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

De mechanismen van pijn in RA – in gesprek met prof. van de Laar

5 nov 2021 | Artritis

Lees meer over De mechanismen van pijn in RA – in gesprek met prof. van de Laar

Implementatie van innovatie binnen de reumazorg

Artritis, RA

Lees meer over Implementatie van innovatie binnen de reumazorg

Exchange Academy: Sharing the path in XLH, from child- to adulthood

donderdag 30 jun 2022 van 09:00 tot 17:00 | Kinderen, Orthopedie

Lees meer over Exchange Academy: Sharing the path in XLH, from child- to adulthood

CREDO2 en 3: Olokizumab bij RA-patiënten met onvoldoende respons op MTX of TNF-remmers

Lees meer
Lees meer over CREDO2 en 3: Olokizumab bij RA-patiënten met onvoldoende respons op MTX of TNF-remmers

Secundaire antibioticaprofylaxe nuttig bij latente reumatische hartziekte

Lees meer
Lees meer over Secundaire antibioticaprofylaxe nuttig bij latente reumatische hartziekte

Pirfenidon vertraagt longfunctieachteruitgang bij RA-ILD

Lees meer
Lees meer over Pirfenidon vertraagt longfunctieachteruitgang bij RA-ILD

Sequentiële behandeling met belimumab en rituximab bij SLE

Lees meer
Lees meer over Sequentiële behandeling met belimumab en rituximab bij SLE

Gunstig effect van avacopan op nierfunctie bij ANCA-geassocieerde vasculitis

Lees meer
Lees meer over Gunstig effect van avacopan op nierfunctie bij ANCA-geassocieerde vasculitis

Minder MACE bij een treat-to-target strategie voor jicht

Lees meer
Lees meer over Minder MACE bij een treat-to-target strategie voor jicht

Cardiovasculaire veiligheid van HCQ en MTX bij reumatoïde artritis

Lees meer
Lees meer over Cardiovasculaire veiligheid van HCQ en MTX bij reumatoïde artritis

Nieruitkomsten in de ADVOCATE-trial

Lees meer
Lees meer over Nieruitkomsten in de ADVOCATE-trial

Slechtere uitkomsten van SLE bij beperkte gezondheidsvaardigheden

Lees meer
Lees meer over Slechtere uitkomsten van SLE bij beperkte gezondheidsvaardigheden

Patiëntvoorkeuren en therapietrouw bij fractuurpreventie

jan 2022 | Osteoporose

Lees meer over Patiëntvoorkeuren en therapietrouw bij fractuurpreventie

Samendraads - Unieke samenwerking tussen 1e en 2e lijn voor Fractuur Risico Management

sep 2021 | Osteoporose

Lees meer over Samendraads - Unieke samenwerking tussen 1e en 2e lijn voor Fractuur Risico Management

Principes van sequentiële behandeling van fractuur risico management

sep 2021 | Osteoporose

Lees meer over Principes van sequentiële behandeling van fractuur risico management

Herken en behandel de patiënt met een hoog fractuurrisico

aug 2021 | Osteoporose

Lees meer over Herken en behandel de patiënt met een hoog fractuurrisico

Het belang van de huid

jul 2021 | Eczeem, Huidinfecties, Psoriasis

Lees meer over Het belang van de huid

Highlight van ASBMR 2020: Treat to Target

dec 2020 | Osteoporose

Lees meer over Highlight van ASBMR 2020: Treat to Target

Fractuurpreventie bij Glucocorticoïd-geïnduceerde Osteoporose – Standpunt NVR

dec 2020 | Osteoporose

Lees meer over Fractuurpreventie bij Glucocorticoïd-geïnduceerde Osteoporose – Standpunt NVR

De voor- en nadelen van zorg op afstand: ervaringen van Nederlandse reumatologen tijdens COVID

nov 2020

Lees meer over De voor- en nadelen van zorg op afstand: ervaringen van Nederlandse reumatologen tijdens COVID

Podcast - Terugkerende koortssyndromen: steeds beter te (be)grijpen en behandelen

okt 2020

Lees meer over Podcast - Terugkerende koortssyndromen: steeds beter te (be)grijpen en behandelen