Een biopsychosociale benadering van vermoeidheid bij hemodialysepatiënten

Delen via:

In mijn onderzoek bestudeerden we enerzijds de hypothese dat vermoeidheid bij hemodialysepatiënten uitgelokt wordt door inflammatie en anderzijds de relatie tussen vermoeidheid en factoren uit het dagelijks leven van patiënten zoals stemming, dagelijkse activiteiten en sociaal gezelschap. Hiervoor maakten we gebruik van een moderne mobile health experience sampling method (mHealth ESM), de PsyMateTM application.

Vermoeidheid is een van de meest voorkomende klachten bij hemodialysepatiënten en kan continu aanwezig zijn (algemene vermoeidheid) of vooral toenemen na de dialysebehandeling (postdialysevermoeidheid). Vermoeidheid bepaalt in grote mate de kwaliteit van leven bij deze patiëntengroep. Het gebrek aan kennis over de etiologie ervan bemoeilijkt de ontwikkeling van een effectieve behandeling. Eerdere onderzoeken, waarbij zowel sociodemografische variabelen als klinische, biologische en behandelingsgerelateerde factoren werden onderzocht, konden nog geen eenduidige relatie aantonen.

Vermoeidheid en inflammatie

In een eerste cross-sectioneel observationeel onderzoek toonden we aan dat er een positieve relatie bestaat tussen de mate van inflammatie, gemeten aan de hand van serum interleukine (IL)-6-concentraties, en de mate van algemene vermoeidheid bij hemodialysepatiënten. Een tweede onderzoek kon echter geen verband aantonen tussen de mate van inflammatie (serumconcentraties IL-1B, IL-6, TNF-alpha en IL-10 gemeten voor en na de dialysebehandeling) en het optreden van postdialysevermoeidheid. Bovendien toonden we aan dat vermoeidheid sterk geassocieerd is met de mate van depressieve gevoelens bij hemodialysepatiënten. Uit deze onderzoeksresultaten leidden we af dat inflammatie, weliswaar gedeeltelijk, een rol kan spelen bij het optreden van vermoeidheidsklachten bij hemodialysepatiënten, maar dat andere factoren uit het dagelijks leven van patiënten, zoals stemming, minstens zo belangrijk kunnen zijn.

Vermoeidheid en factoren uit het dagelijks leven

In het tweede en derde deel van mijn proefschrift bestudeerden we de relatie tussen vermoeidheid en factoren uit het dagelijks leven die mogelijk bijdragen aan vermoeidheidsbeleving bij hemodialysepatiënten. Hiervoor maakten we gebruik van een mHealth applicatie (PsyMateTM) , ontwikkeld aan Maastricht University, die geïnstalleerd werd op de smartphone van de patiënten . Meerdere keren per dag en meerdere dagen na elkaar werd volgens het principe van experience sampling methodology (ESM) de actuele mate van vermoeidheid bij patiënten bevraagd, evenals hun actuele activiteit, hun locatie, het gezelschap waarin ze zich bevonden en hun stemming. Op die manier konden we o.a. aantonen dat vermoeidheid fluctueert doorheen de dag, significant toeneemt na een dialysebehandeling en samenhangt met stemming. Bijvoorbeeld wanneer patiënten zich angstig of neerslachtig voelen, ervaren ze meer vermoeidheid. Wanneer ze zich vrolijk voelen, rapporteren ze juist minder moeheid. Bovendien konden we met behulp van ‘time-lagged’ analyses inzicht krijgen in de temporele relaties tussen vermoeidheid en psychologische factoren. Bijvoorbeeld neerslachtigheid lijkt secundair aan vermoeidheid op korte termijn en niet omgekeerd. Tot slot vonden we dat vermoeidheid bij hemodialysepatiënten – althans gedeeltelijk –verklaard kan worden als een klassiek geconditioneerde respons op de ziekenhuisomgeving. Inzicht in dergelijke relaties kunnen een belangrijke stap vormen in het begrijpen van de oorzaken en gevolgen van vermoeidheid in het dagelijks leven van hemodialysepatiënten. mHealth ESM-methodes maken het mogelijk om een gedetailleerd en persoonlijk inzicht te krijgen in de vermoeidheidservaring van patiënten en effenen het pad voor meer gepersonaliseerde interventies.

Samengevat, we hebben aangetoond dat vermoeidheid bij hemodialysepatiënten samenhangt met zowel biologische als psychologische en omgevingsfactoren. Daarom is het benaderen ervan volgens een biopsychosociaal model waarin alle potentieel bijdragende factoren worden geïntegreerd de beste weg voorwaarts voor zowel de diagnose als de behandeling van vermoeidheid bij hemodialysepatiënten.

De Promotie

Astrid Brys promoveerde op het proefschrift ‘A biopsychosocial approach to fatigue in patients on chronic haemodialysis treatment’ op zowel 26 maart 2021 aan Maastricht University als op 8 april 2021 aan de Catholic University of the Sacred Heart in Rome (Italië).

De promotoren waren respectievelijk prof. dr. C.M. van Heugten en prof. dr. G. Gambaro. Als copromotoren traden respectievelijk dr. B. Lenaert en dr. M. Bossola op.

Dr. A.D.H.M. Brys

Vitamine K-suppletie remt vaatstijfheid niertransplantatiepatiënten

feb 2023 | Niertransplantatie

Lees meer over Vitamine K-suppletie remt vaatstijfheid niertransplantatiepatiënten

Recordaantal postmortale orgaandonaties in 2022

jan 2023 | Niertransplantatie

Lees meer over Recordaantal postmortale orgaandonaties in 2022

Kwaliteit van donornier beter inschatten met nieuw apparaat

jan 2023 | Niertransplantatie

Lees meer over Kwaliteit van donornier beter inschatten met nieuw apparaat

Raciale verschillen in risico op nierfalen en sterfte afhankelijk van keuze eGFR-formule zonder ras

jan 2023 | Chronische nierschade

Lees meer over Raciale verschillen in risico op nierfalen en sterfte afhankelijk van keuze eGFR-formule zonder ras

Promotie: Endotheliale glycocalyxveranderingen bij hemodialysepatiënten

jan 2023 | Chronische nierschade, Dialyse

Lees meer over Promotie: Endotheliale glycocalyxveranderingen bij hemodialysepatiënten

Xenotransplantatie: twee varkensnieren succesvol getransplanteerd bij mensen

jan 2023 | Chronische nierschade, Niertransplantatie

Lees meer over Xenotransplantatie: twee varkensnieren succesvol getransplanteerd bij mensen

CMV-infecties bij post-transplantatiepatiënten; een behandellandschap in ontwikkeling

14 mrt 2023 om 20:00 | Stamceltransplantatie, Virale infecties

Lees meer over CMV-infecties bij post-transplantatiepatiënten; een behandellandschap in ontwikkeling

Recidiverende nierstenen: diagnostiek en behandeling vereist een multidisciplinaire aanpak!

16 jan 2023 om 20:30

Lees meer over Recidiverende nierstenen: diagnostiek en behandeling vereist een multidisciplinaire aanpak!

Expertdebat SLE en lupus nefritis - Deel 2

21 dec 2022 | Immuuntherapie, SLE

Lees meer over Expertdebat SLE en lupus nefritis - Deel 2

ASN Highlights 2022

1 dec 2022 om 20:30 | Chronische nierschade, Niertransplantatie, SLE

Lees meer over ASN Highlights 2022

Alledaagse nefrologie; casuïstiek met een staartje

9 nov 2022 om 20:00 | Diabetes, Niertransplantatie

Lees meer over Alledaagse nefrologie; casuïstiek met een staartje

Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

12 okt 2022 | Immuuntherapie

Lees meer over Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

Vaccinatiezorg voor medische risicogroepen

11 aug 2022 | HIV

Lees meer over Vaccinatiezorg voor medische risicogroepen

ERA Highlights 2022

29 jun 2022 om 20:00 | Acuut nierfalen, Chronische nierschade

Lees meer over ERA Highlights 2022

ASN Highlights 2021

15 feb 2022 | Chronische nierschade

Lees meer over ASN Highlights 2021
Er zijn geen e-learnings gevonden.
Er zijn geen bijeenkomsten gevonden.

Detectie van lupusnefritis bij patiënten met SLE en een initiële diagnose van lichte proteïnurie

Lees meer
Lees meer over Detectie van lupusnefritis bij patiënten met SLE en een initiële diagnose van lichte proteïnurie

Snelle diagnose BRASH-syndroom cruciaal

Lees meer
Lees meer over Snelle diagnose BRASH-syndroom cruciaal

Grote meta-analyse bevestigt gunstige effecten SGLT2-remmers

Lees meer
Lees meer over Grote meta-analyse bevestigt gunstige effecten SGLT2-remmers

Automatische, elektronische waarschuwing voor medicatiegebruik bij acuut nierfalen

Lees meer
Lees meer over Automatische, elektronische waarschuwing voor medicatiegebruik bij acuut nierfalen

MAU868 voor de behandeling van BK-virus bij niertransplantatiepatiënten

Lees meer
Lees meer over MAU868 voor de behandeling van BK-virus bij niertransplantatiepatiënten

Empagliflozine bij patiënten met chronische nierschade

Lees meer
Lees meer over Empagliflozine bij patiënten met chronische nierschade

State-of-the-art lecture xenotransplantatie: het onmogelijke mogelijk maken

Lees meer
Lees meer over State-of-the-art lecture xenotransplantatie: het onmogelijke mogelijk maken

Nieuwe pan-NOX-remmer isuzinaxib effectief bij nierpatiënten met diabetes type 2

Lees meer
Lees meer over Nieuwe pan-NOX-remmer isuzinaxib effectief bij nierpatiënten met diabetes type 2

Dapagliflozine bij patiënten zonder diabetes maar met microalbuminurie

Lees meer
Lees meer over Dapagliflozine bij patiënten zonder diabetes maar met microalbuminurie

Maximale RAAS-blokkade bij CKD-patiënten met (risico op) hyperkaliëmie

nov 2020

Lees meer over Maximale RAAS-blokkade bij CKD-patiënten met (risico op) hyperkaliëmie

MedNet Nefrologie 2022-03

dec 2022

Lees meer over MedNet Nefrologie 2022-03

MedNet Nefrologie 2022-02

jul 2022

Lees meer over MedNet Nefrologie 2022-02

MedNet Nefrologie 2022-01

apr 2022

Lees meer over MedNet Nefrologie 2022-01