Er komt beweging in de behandeling van vitiligo

Delen via:

De auto-immuunziekte vitiligo is moeilijk behandelbaar, mede doordat de pathogenese nog niet goed wordt doorgrond. Recent is echter veel vooruitgang geboekt, aldus dr. Marcel Bekkenk, dermatoloog aan het UMC Amsterdam. De ontdekking dat weefselresidente T-geheugencellen (TRM-cellen) een belangrijke rol spelen, geeft houvast voor nieuwe behandelingen, deels met al bestaande middelen.

“Er zijn veel nieuwe inzichten in de etiologie van vitiligo bijgekomen de laatste jaren, daarin zijn grote stappen gemaakt”, vindt Bekkenk. “Als de eerste dominosteen valt, begrijpen we inmiddels heel goed waarom ze daarna blijven omvallen. De eerste trigger daarentegen blijft een groot punt van discussie. Maar met name TRM-cellen lijken een heel belangrijke rol te spelen bij vitiligo, omdat ze zich keren tegen melanocyten. Dr. Tiago Matos is bij ons gepromoveerd op onderzoek hiernaar.1 Hij heeft laten zien dat TRM-cellen heel belangrijk zijn bij veel huidziekten. Een deel ervan circuleert niet, maar resideert in de huid en ander perifeer weefsel. Als ze niet goed functioneren, kunnen ze vitiligo maar ook andere huidaandoeningen veroorzaken. Je kunt TRM-cellen remmen met JAK-remmers, maar ze keren terug zodra je deze therapie staakt, omdat ze voor een deel nauwelijks circuleren. De vitiligo keert dan ook terug, aangezien je de priming tegen melanocyten niet kunt terugdraaien – zoals je ook de stolling van een gekookt ei niet ongedaan kunt maken.”

Bekkenk voegt toe dat remming van deze cellen onaanvaardbare toxiciteit zou kunnen geven, onder meer in de vorm van infectie. “Heel specifiek de TRM-cellen remmen die vitiligo veroorzaken en de andere dus ongemoeid laten, zou theoretisch de oplossing zijn.” Zover is het echter nog lang niet. Bekkenk houdt genezing voorlopig voor onmogelijk, zeker de komende 20 jaar. “Wel denk ik dat we betere targeted remmers krijgen. Maar we moeten opletten dat we met immuuntherapie niet te veel schade aanrichten; ook al omdat vitiligo geen dodelijke ziekte is. Een even lastige als interessante uitdaging.”

Middel zoekt ziekte

Bij het onderzoek naar ziektemechanismen en targeted therapie wordt samengewerkt met onder meer reumatologen, aldus Bekkenk; en ook met de farmaceutische industrie. Deels gaat het om repurposing van bestaande middelen. “Ik kan geen namen noemen, maar het is een kwestie van logisch nadenken: TRM-cellen hebben bijvoorbeeld IL-2-receptoren. Er zijn al IL-2-remmers in ontwikkeling geweest voor andere aandoeningen. Een ander voorbeeld zijn JAK-remmers, die het niet gehaald hebben als behandeling van psoriasis, maar wie weet wel van vitiligo en andere auto-immuunziekten.” Veelbelovend lijken in elk geval de resultaten met de JAK-remmer ruxolitinib in een crème.2

Verder kunnen nieuwe inzichten voor de behandeling van vitiligo ook uit de hoek van de oncologie komen. Auto-immuniteit en tumorimmunologie zijn vaak gerelateerd. Een manier om vitiligo tegen te gaan, is remming van TRM-cellen; maar inductie van diezelfde cellen lijkt de antitumor-immuunrespons te bevorderen. Bekkenk: “De CTLA-4- en de PD-1-remmers, de checkpointremmers, zijn anti-tumormedicijnen door hun immuunstimulerend effect. Als je hun werking kunt omdraaien, zou dat effectief kunnen zijn bij vitiligo. Daar wordt aan gewerkt. Maar dan moet je goed oppassen dat je de kans op een melanoom er niet mee verhoogt.”

Vitiligo en huidcarcinoom

Bekkenk is ook betrokken bij onderzoek naar de associatie tussen vitiligo en bepaalde soorten huidcarcinoom, met name melanoom. “Een melanoom is heel immunogeen en is dus ook gevoelig gebleken voor immuuntherapie. Een recent onderzoek van ons heeft heel duidelijk aangetoond dat bij vitiligo – anders dan vaak wordt aangenomen – minder vaak huidkanker voorkomt. Bij melanoom is dat misschien nog te verwachten, maar dit bleek ook het geval bij niet-melanoom huidkanker. Niet-melanoom huidkanker was als een soort controle meegenomen. Merkwaardig genoeg was de kans daarop ook lager; dit is kort daarna bevestigd in andere onderzoeken in andere landen. In Korea is zelfs aangetoond dat ook bepaalde andere vormen van kanker, zoals longkanker en bepaalde KNO-kankers, minder vaak voorkomen bij vitiligo. De mogelijke verklaring is dat het immuunsysteem bij vitiligo zo hard ‘aanstaat’ dat vooral kankers die goed reageren op immuuntherapie minder vaak voorkomen. Het is moeilijk bewijsbaar, maar er zit een link.”

Transplantatie

Transplantatie is bij een zeer selecte groep patiënten met vitiligo een reële behandeloptie. “Daar doet bij ons vooral dr. Albert Wolkerstorfer veel onderzoek naar. Bij niet-systemische vitiligo, bijvoorbeeld segmentale vitiligo, werkt transplantatie bijzonder goed. Omdat dit een veel meer lokale vorm is, kun je pigmentcellen heel mooi transplanteren zonder meteen een immuunrespons te induceren. Bij de non-segmentale, (gewone) vitiligo lukt het veel minder, want de immuunrespons blijft bestaan en zal de nieuw getransplanteerde melanocyten weer gaan aanvallen. Zo blijft het dweilen met de kraan open.”

VIPOC-congres in Amsterdam

“Vrij uniek”, noemt Bekkenk het congres van de VIPOC (Vitiligo International Patient Organizations Committee), waarvan de derde editie tussen 20 en 23 april 2022 in Amsterdam is gehouden. De Nederlandse patiëntenorganisatie Vitiligo.nl is actief lid van de VIPOC. “Wat het congres bijzonder maakt, is dat patiëntenverenigingen van over de hele wereld, onderzoekers, behandelaars en patiënten samenkomen om kennis en ervaringen uit te wisselen. Er is uitgebreid gediscussieerd over wat standaardtherapie moet zijn door vitiligo-experts en voorzitters van patiëntenverenigingen uit landen over de hele wereld. Hiaten in kennis zijn besproken en natuurlijk was er veel aandacht voor nieuwe middelen en hun mogelijke toekomstige plaats in de behandelstrategieën.”

Verspilling van goede geneesmiddelen is een verspilde kans!

jul 2024

Lees meer over Verspilling van goede geneesmiddelen is een verspilde kans!

Gebruik van ePRO-platform Kaiku voor monitoren symptomen bij melanoompatiënten

jul 2024 | Dermato-oncologie

Lees meer over Gebruik van ePRO-platform Kaiku voor monitoren symptomen bij melanoompatiënten

Klinisch bewijs binnen handbereik met behulp van AI

jul 2024

Lees meer over Klinisch bewijs binnen handbereik met behulp van AI

Nieuwe inzichten chlamydia: GGD past testbeleid aan

jul 2024 | Antibioticaresistentie, SOA, Venereologie

Lees meer over Nieuwe inzichten chlamydia: GGD past testbeleid aan

Eerdere herkenning artritis bij psoriasis

jul 2024 | Arthritis psoriatica, Psoriasis

Lees meer over Eerdere herkenning artritis bij psoriasis

Topical steroid withdrawal: ‘We staan als dermatoloog met de rug tegen de muur’

jul 2024 | Eczeem

Lees meer over Topical steroid withdrawal: ‘We staan als dermatoloog met de rug tegen de muur’

Challenges in advanced Cutaneous T-cell Lymphoma (CTCL) – diagnosis and management

10 jun 2024 om 16:30 | Lymfoom

Lees meer over Challenges in advanced Cutaneous T-cell Lymphoma (CTCL) – diagnosis and management

Masterclass: Psoriatic Disease recente ontwikkelingen in de behandeling

22 mei 2024 om 20:00 | Artritis, Psoriasis

Lees meer over Masterclass: Psoriatic Disease recente ontwikkelingen in de behandeling

Hidradenitis Suppurativa (HS): recente ontwikkelingen in de behandeling

7 mrt 2024 | Huidinfecties

Lees meer over Hidradenitis Suppurativa (HS): recente ontwikkelingen in de behandeling

Van data naar doen! De systemische behandeling van atopisch eczeem en prurigo nodularis

2 feb 2024 | Eczeem, Vaccinatie

Lees meer over Van data naar doen! De systemische behandeling van atopisch eczeem en prurigo nodularis

Zeldzame aandoeningen binnen dermatologie

30 okt 2023 om 20:00

Lees meer over Zeldzame aandoeningen binnen dermatologie

Niet-melanoom huidkanker in de regio

31 aug 2023 | Dermato-oncologie, Radiotherapie

Lees meer over Niet-melanoom huidkanker in de regio

Zoveel meer dan alleen maar eczeem!

19 apr 2023 om 20:30 | Eczeem

Lees meer over Zoveel meer dan alleen maar eczeem!

Masterclass: innovatieve inzichten in de behandeling van Psoriatic Disease

2 nov 2022 | Arthritis psoriatica, Psoriasis

Lees meer over Masterclass: innovatieve inzichten in de behandeling van Psoriatic Disease

Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

12 okt 2022 | Immuuntherapie

Lees meer over Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

Serious game Kijk verder dan de huid; casus 1

Lees meer over Serious game Kijk verder dan de huid; casus 1

EADV in ORANJE 2024

donderdag 26 sep 2024 van 18:00 tot 21:45

Lees meer over EADV in ORANJE 2024

EADV Late Afternoon Highlights 2024

vrijdag 27 sep 2024 van 17:30 tot 20:00

Lees meer over EADV Late Afternoon Highlights 2024

Dermatologen van de Toekomst 2025

vrijdag 17 jan 2025 van 09:45 tot 16:30 | Dermato-oncologie, Eczeem

Lees meer over Dermatologen van de Toekomst 2025

Dupilumab op lange termijn: doorgaan, stoppen of een tweede kans geven?

okt 2023 | Eczeem

Lees meer over Dupilumab op lange termijn: doorgaan, stoppen of een tweede kans geven?

Zelfclassificatietool voor congenitale melanocytaire naevi

okt 2023 | Dermato-oncologie

Lees meer over Zelfclassificatietool voor congenitale melanocytaire naevi

Therapie voor HS vindt amper weg naar de praktijk

okt 2023 | Huidinfecties

Lees meer over Therapie voor HS vindt amper weg naar de praktijk

Zo goed doet tralokinumab het in de praktijk: Duitse real-world studie

okt 2023 | Eczeem

Lees meer over Zo goed doet tralokinumab het in de praktijk: Duitse real-world studie

Trends en toekomst van soa’s in Europa

okt 2023 | Antibioticaresistentie, Bacteriële infecties, SOA, Venereologie

Lees meer over Trends en toekomst van soa’s in Europa

Bijna de helft van de patiënten met een huidziekte heeft ook slaapstoornis

okt 2023 | Dermato-oncologie, Eczeem, Huidinfecties, Psoriasis

Lees meer over Bijna de helft van de patiënten met een huidziekte heeft ook slaapstoornis

Ixekizumab geeft hoge PASI-respons bij zowel korte als lange ziekteduur

okt 2023 | Psoriasis

Lees meer over Ixekizumab geeft hoge PASI-respons bij zowel korte als lange ziekteduur

Hoe ga je desinformatie tegen? Met het CORK-protocol

okt 2023 | Actinische keratose, Dermato-oncologie, Eczeem, Flebologie, Huidinfecties, Psoriasis, SOA, Venereologie

Lees meer over Hoe ga je desinformatie tegen? Met het CORK-protocol

Late breaking: chloormethine creëert de juiste micro-omgeving bij MF

okt 2023 | Dermato-oncologie, Lymfoom

Lees meer over Late breaking: chloormethine creëert de juiste micro-omgeving bij MF

Podcastserie Psoriasis

nov 2023 | Arthritis psoriatica, Diabetes, Psoriasis

Lees meer over Podcastserie Psoriasis

Psoriatic Disease: het belang van anamnese en het herkennen van rode vlaggen

nov 2022 | Psoriasis

Lees meer over Psoriatic Disease: het belang van anamnese en het herkennen van rode vlaggen

Conventioneel systemische therapie; is dat nog nodig?

okt 2022 | Psoriasis

Lees meer over Conventioneel systemische therapie; is dat nog nodig?

Psoriasis - Why is real world evidence data important?

nov 2020 | Psoriasis

Lees meer over Psoriasis - Why is real world evidence data important?

The ambition in the treatment of psoriasis

okt 2019 | Psoriasis

Lees meer over The ambition in the treatment of psoriasis

MedNet Dermatologie 2024-03

jun 2024

Lees meer over MedNet Dermatologie 2024-03

MedNet Dermatologie 2024-02

apr 2024

Lees meer over MedNet Dermatologie 2024-02

MedNet Dermatologie 2024-01

mrt 2024

Lees meer over MedNet Dermatologie 2024-01

MedNet Dermatologie 2023-04

dec 2023

Lees meer over MedNet Dermatologie 2023-04

MedNet Dermatologie 2023-02

jun 2023

Lees meer over MedNet Dermatologie 2023-02

MedNet Dermatologie 2023-01

apr 2023

Lees meer over MedNet Dermatologie 2023-01

MedNet Dermatologie 2022-04

dec 2022

Lees meer over MedNet Dermatologie 2022-04

MedNet Dermatologie 2022-03

sep 2022

Lees meer over MedNet Dermatologie 2022-03

MedNet Dermatologie 2022-02

jun 2022

Lees meer over MedNet Dermatologie 2022-02