Gronings cohort toont nut van speekselklier-echografie bij Sjögren

Delen via:

Patiënten met het primaire syndroom van Sjögren (pSS) en afwijkingen op de speekselklier-echografie (SGUS) blijken andere klinische, functionele en serologische kenmerken en patiëntgerapporteerde uitkomsten (PROM’s) te hebben dan SGUS-negatieve patiënten, zo is gevonden in het RESULT-cohort van het UMCG. SGUS zou een nuttig hulpmiddel kunnen zijn voor het selecteren van patiënten voor klinische studies en voor het inschatten van de therapeutische noodzaak.

pSS is een veelvoorkomende systemische auto-immuunziekte. Vrouwen worden negen keer vaker getroffen dan mannen. Veelvoorkomende symptomen, zoals extreme vermoeidheid en sicca-symptomen, hebben een grote invloed op de kwaliteit van leven. Het is een zeer heterogene ziekte. Dit komt al tijdens de diagnostische fase naar voren, waarin niet elke pSS-patiënt auto-antilichamen of een focusscore-positieve speekselklierbiopsie blijkt te hebben. Er lijken dan ook verschillende subgroepen van patiënten te bestaan.

Behoefte aan stratificatie en selectie

Het zou heel nuttig zijn om vast te kunnen stellen welke patiënten een hoog risico op een ernstig ziektebeloop hebben. In deze zoektocht worden prospectieve cohortstudies steeds belangrijker.

Helaas zijn er nog steeds weinig behandelopties voor pSS-patiënten. Daarom wordt reikhalzend uitgekeken naar nieuwe behandelingen. Om de juiste patiënt de juiste behandeling te kunnen geven, wordt gezocht naar manieren om patiënten te stratificeren en selecteren voor klinische studies.

Echografie van de speekselklier

SGUS wordt steeds vaker toegepast voor de beeldvorming van de speekselklieren van pSS-patiënten. Tegenwoordig is echografie algemeen toegankelijk op de poli. SGUS is patiëntvriendelijk en daarom geschikt voor herhaaldelijk gebruik.

Eerder hebben de Groningse onderzoekers de validiteit van SGUS vastgesteld. Ze vonden dat een positieve echografie, gebaseerd op de totale Hocevar-score, voorspellend is voor de classificatie volgens de criteria van de Amerikaanse en Europese reumatologieverenigingen (ACR en EULAR). Vervolgens hebben de Groningers aangetoond dat het meten van alleen hypo-echogene gebieden in één parotis en één submandibulaire klier voldoende is om de ACR/EULAR-classificatie te voorspellen. Hierdoor neemt de haalbaarheid van SGUS toe.

Hoewel een eenvoudiger scoresysteem volstaat voor de classificatie, is niet bekend of SGUS-afwijkingen ook gebruikt kunnen worden voor de andere doeleinden, te weten de stratificatie van patiënten, de langdurige follow-up of zelfs als selectiemethode voor klinische studies. Daarom wordt bij iedere deelnemende patiënt in een studie, zo ook in het RESULT-cohort, een volledige SGUS-evaluatie volgens de Hocevar-score uitgevoerd.

Groningse cohortstudie

In de zorg voor patiënten met (vermoedelijke) pSS bestaat in het UMCG een unieke samenwerking tussen verschillende afdelingen. Het REgistry of Sjögren syndrome in Umcg – LongiTudinal (RESULT)-cohort is opgezet om biomarkers en klinische parameters te identificeren die het longitudinale beloop van pSS bepalen en voorspellen.

In deze studie zijn opeenvolgende poliklinische patiënten die opgenomen waren in dit cohort, geselecteerd. Ze waren geclassificeerd op basis de ACR/EULAR-criteria en ondergingen bij aanvang een volledig echografisch onderzoek (Hocevar-score 0-48), waarbij een totale SGUS-score van ≥ 15 werd beschouwd als positief.

In totaal kwamen 172 van de 186 pSS-patiënten in aanmerking. 136 personen (79%) waren SGUS-positief. Zij hadden een significant langere ziekteduur, een hogere EULAR Sjögren Syndrome Disease Activity Index en een hogere Sjögren Syndrome Disease Damage Index dan SGUS-negatieve patiënten. Bovendien hadden SGUS-positieve patiënten een grotere kans op een positieve parotisklierbiopsie, aanwezigheid van anti-SSA- en anti-SSB-antilichamen, afwijkend ongestimuleerd volledig speeksel en oculaire kleuringsscore, en een hogere IgG-titer en reumafactor.

SGUS-positieve patiënten scoorden significant lager op de EULAR Sjögren Syndrome Patient-Reported Index voor vermoeidheid en pijn en vonden hun ziektetoestand vaker acceptabel dan SGUS-negatieve patiënten. De SGUS-totaalscore vertoonde significante associaties met verschillende klinische en serologische variabelen en met de PROM’s. Het krachtigste verband werd gevonden voor ongestimuleerd volledig speeksel (ρ = -0,551) en voor de oculaire kleuringsscore (ρ = 0,532).

Ander klinisch fenotype

Deze prospectieve observationele cohortstudie toonde aan dat SGUS-positieve patiënten een ander klinisch fenotype hebben dan SGUS-negatieve patiënten. Dit verschil werd gevonden bij alle aspecten van de ziekte, namelijk klinische, functionele en serologische eigenschappen en PROM’s. SGUS zou een algemene indicatie kunnen geven over de waarneembare en ervaren ernst van pSS.

Observationele studies, zoals dit RESULT-cohort, zijn belangrijk omdat ze informatie verschaffen over de langetermijnuitkomsten van pSS, die een goede weerspiegeling zijn van de dagelijkse klinische praktijk.

Bron:

Mossel E, van Nimwegen JF, Stel AJ, et al. Clinical Phenotyping of Primary Sjögren Syndrome Patients Using Salivary Gland Ultrasonography: Data From the RESULT Cohort. J Rheumatol. 2020 Oct 1:jrheum.200482.

 

Rubriek 'De patiënt': ‘De ziekte heeft mijn leven totaal veranderd.’

jun 2021 |

Lees meer over Rubriek 'De patiënt': ‘De ziekte heeft mijn leven totaal veranderd.’

Anti-TNF-α bij zwangeren geen nadelig effect op zwangerschapsuitkomsten

jun 2021 |

Lees meer over Anti-TNF-α bij zwangeren geen nadelig effect op zwangerschapsuitkomsten

Langetermijneffect van tocilizumab bij patiënten met arteriitis temporalis

jun 2021 |

Lees meer over Langetermijneffect van tocilizumab bij patiënten met arteriitis temporalis

‘De uitdaging is om de fysiotherapeut met de juiste deskundigheid vindbaar te maken’

jun 2021 |

Lees meer over ‘De uitdaging is om de fysiotherapeut met de juiste deskundigheid vindbaar te maken’

De onontkoombare digitale transitie

jun 2021 |

Lees meer over De onontkoombare digitale transitie

Nieuwe 3D-skeletscan Sophia Kinderziekenhuis

jun 2021 |

Lees meer over Nieuwe 3D-skeletscan Sophia Kinderziekenhuis

Expertdebat SLE en lupus nefritis

6 sep 2021 om 20:00 | Nefrologie

Lees meer over Expertdebat SLE en lupus nefritis

Live webcast Adult-onset Still’s Disease (AOSD)

30 jun 2021 om 20:30 | Reumatologie

Lees meer over Live webcast Adult-onset Still’s Disease (AOSD)

Online SpA café: in gesprek met experts over axiale SpA

15 jun 2021 om 19:30 | Reumatologie

Lees meer over Online SpA café: in gesprek met experts over axiale SpA

Nieuwe ontwikkelingen in axiale SpA: wat moet ik weten als klinisch behandelaar? (Online SpA café: module 1)

15 jun 2021 om 19:30 | Reumatologie

Lees meer over Nieuwe ontwikkelingen in axiale SpA: wat moet ik weten als klinisch behandelaar? (Online SpA café: module 1)

Casuïstiek axiale SpA: de juiste afwegingen maken in de praktijk (Online SpA café: module 2)

15 jun 2021 om 20:30 | Reumatologie

Lees meer over Casuïstiek axiale SpA: de juiste afwegingen maken in de praktijk (Online SpA café: module 2)

Webinar: Reumatologie actueel

2 jun 2021 | Reumatologie

Lees meer over Webinar: Reumatologie actueel

Op de Bres voor Reumatologie 2021: Maak het verschil in uw ziekenhuis

12 apr 2021 | Reumatologie

Lees meer over Op de Bres voor Reumatologie 2021: Maak het verschil in uw ziekenhuis

Webinars ‘Op de hoogte blijven van medicamenteuze behandeling van reumatische ziekten’

19 mrt 2021 | Dermatologie

Lees meer over Webinars ‘Op de hoogte blijven van medicamenteuze behandeling van reumatische ziekten’

Webcast Update Systemische Sclerose

16 feb 2021 | Cardiologie

Lees meer over Webcast Update Systemische Sclerose

Implementatie van innovatie binnen de reumazorg

Reumatologie

Lees meer over Implementatie van innovatie binnen de reumazorg
Er zijn geen bijeenkomsten gevonden.

Een eensluidende definitie voor SLE in remissie

Lees meer
Lees meer over Een eensluidende definitie voor SLE in remissie

Risico op COVID-diagnose en hospitalisatie groter bij RA

Lees meer
Lees meer over Risico op COVID-diagnose en hospitalisatie groter bij RA

Video: Mycofenolaatmofetil beïnvloedt mogelijk effectiviteit van lenabasum bij dcSSc

Lees meer
Lees meer over Video: Mycofenolaatmofetil beïnvloedt mogelijk effectiviteit van lenabasum bij dcSSc

Neuropathische pijn bij handartrose vraagt aparte behandeling

Lees meer
Lees meer over Neuropathische pijn bij handartrose vraagt aparte behandeling

Baricitinib in een real-world setting voor RA

Lees meer
Lees meer over Baricitinib in een real-world setting voor RA

Kan de verpleegkundig specialist osteoporoseconsulten doen?

Lees meer
Lees meer over Kan de verpleegkundig specialist osteoporoseconsulten doen?

Video: COSMOS-studie toont voordelen guselkumab bij PsA-patiënt met onvoldoende respons op TNF-remmer

Lees meer
Lees meer over Video: COSMOS-studie toont voordelen guselkumab bij PsA-patiënt met onvoldoende respons op TNF-remmer

Polyfarmacie leidt vaak tot slechtere uitkomsten bij RA

Lees meer
Lees meer over Polyfarmacie leidt vaak tot slechtere uitkomsten bij RA

Bestaat subklinische ILD bij bindweefselziekten wel?

Lees meer
Lees meer over Bestaat subklinische ILD bij bindweefselziekten wel?

Highlight van ASBMR 2020: Treat to Target

dec 2020 |

Lees meer over Highlight van ASBMR 2020: Treat to Target

Fractuurpreventie bij Glucocorticoïd-geïnduceerde Osteoporose – Standpunt NVR

dec 2020 |

Lees meer over Fractuurpreventie bij Glucocorticoïd-geïnduceerde Osteoporose – Standpunt NVR

De voor- en nadelen van zorg op afstand: ervaringen van Nederlandse reumatologen tijdens COVID

nov 2020 |

Lees meer over De voor- en nadelen van zorg op afstand: ervaringen van Nederlandse reumatologen tijdens COVID

Podcast - Terugkerende koortssyndromen: steeds beter te (be)grijpen en behandelen

okt 2020 |

Lees meer over Podcast - Terugkerende koortssyndromen: steeds beter te (be)grijpen en behandelen

Zinnige Zorg voor patiënten met osteoporose

okt 2020 |

Lees meer over Zinnige Zorg voor patiënten met osteoporose

Vitamine D: rol bij osteoporose en COVID-19

sep 2020 |

Lees meer over Vitamine D: rol bij osteoporose en COVID-19

Verduurzaming van osteoporosezorg

sep 2020 |

Lees meer over Verduurzaming van osteoporosezorg

De ACR-adviezen voor reumatologische zorg tijdens de COVID-19-pandemie nader bekeken

aug 2020 |

Lees meer over De ACR-adviezen voor reumatologische zorg tijdens de COVID-19-pandemie nader bekeken