Het gaspedaal van de inclusiemonitor moet nog wat dieper worden ingedrukt

Delen via:

De toepassing van de inclusiemonitor die in het kader van het programma Zorgevaluatie en Gepast Gebruik (ZE&GG) in het leven is geroepen, leidt nog niet tot een echte versnelling in de uitvoer van zorgevaluaties. Prof. dr. J.P. (Jelle) Ruurda, chirurg (UMC Utrecht) en bestuurslid van de Federatie Medisch Specialisten, verwacht dat hieraan zeker een verdere impuls zal moeten en worden gegeven. Immers, alleen door meer en sneller zorgevaluaties uit te voeren ontstaat meer inzicht in gepast gebruik van zorg. Tegelijkertijd zijn al te hooggespannen verwachtingen over het stoppen met niet-effectieve zorg – hoewel zeker belangrijk – niet helemaal realistisch, stelt hij. 

Hoe komen we tot gepast gebruik van zorg? Het in 2019 gestarte programma ZE&GG heeft als doelstelling antwoord te geven op die vraag. ZE&GG is van de grond gekomen als gezamenlijk initiatief van de partijen die het hoofdlijnenakkoord medisch-specialistische zorg tekenden: zorgverleners, zorgaanbieders, zorgverzekeraars, patiënten en overheid. Het uitgangspunt is dat vijf jaar later, in 2024 dus, zorgevaluatie een onderdeel is van de reguliere zorgprocessen en zorgverlening en leidt tot gepast gebruik van zorg die wordt aangestuurd door alle partijen uit de medisch specialistische zorg. Zorgevaluatie is onderzoek naar de (kosten)effectiviteit van bestaande zorg. Om zorgevaluatie te kunnen stimuleren is vanzelfsprekend inzicht nodig in de vraag welke zorgevaluaties lopen, welke zorgaanbieders daarin participeren en wat het actuele aantal patiënten is dat aan deze onderzoeken deelneemt. Om die vragen te kunnen beantwoorden is de inclusiemonitor ontwikkeld.

Nuttig instrument

Het doel van de inclusiemonitor is helder: lopende zorgevaluatiestudies inzichtelijk maken voor onderzoekers, patiëntenverenigingen, wetenschappelijke verenigingen, raden van bestuur en zorgverzekeraars. Ruurda stelde bij de totstandkoming ervan in augustus 2021: ‘Niet alleen gaat de inclusiemonitor onderzoekers helpen om de voortgang van hun zorgevaluatiestudies te stimuleren en versnellen, het is ook een mooi voorbeeld van hoe we met alle betrokkenen de geprioriteerde onderzoeken ondersteunen. Tegen de projectleiders van alle zorgevaluatiestudies zeggen wij: je onderzoek mag niet ontbreken in deze inclusiemonitor, dus sluit je aan’.

“Een belangrijke boodschap, vind ik”, zegt Ruurda nu. “De inclusiemonitor is een goed instrument om de voortgang van zorgevaluatiestudies real time in kaart te brengen. Je krijgt dan een beeld van welke factoren inclusies faciliteren of juist belemmeren en als je dat weet, kun je er beleid op ontwikkelen. Met als uiteindelijke doel natuurlijk dat zorgevaluaties sneller worden uitgevoerd en de patiënt sneller betere zorg krijgt.”

Te traag proces

Een analyse van ZonMw op verzoek van ZE&GG toonde in 2021 aan dat slechts 23% van de lopende zorgevaluaties binnen de geplande tijd is afgerond. “Met de inclusiemonitor alleen komen we er niet”, zegt Ruurda. “Het probleem is dat een studie uitvoeren echt enorm veel werk is. Voor het opstarten ervan heb je te maken met wet- en regelgeving. En als dat is gelukt, moet je voor elkaar krijgen dat zoveel en zo snel mogelijk patiënten correct worden geïnformeerd en geïncludeerd. Dat zie je dan terug in de inclusiemonitor. Maar om die inclusie voor elkaar te krijgen, heb je als onderzoeker te dealen met paginalange patiëntinformatieformulieren. Op zich zijn de waarborgen voor de veiligheid en privacy van de patiënt natuurlijk terecht, maar we hebben het hier dus over zorgevaluatiestudies. Die zijn helemaal niet nieuw of experimenteel, het gaat over het vergelijken van bestaande zorg die in de dagelijkse praktijk ook gewoon wordt uitgevoerd. Dus het zou enorm helpen als hiervoor een generiek informed consent formulier zou bestaan. De Wet medisch-wetenschappelijk onderzoek met mensen zou dus op dit punt niet zo strikt gehanteerd hoeven worden.”

Daarom werken alle partijen in ZE&GG aan een Veldnorm toetsing en kwaliteitsborging zorgevaluatie, waarmee vereenvoudiging op dit gebied mogelijk is.

Nuancering is op zijn plaats

Het programma ZE&GG is tot stand gekomen in de tijd van het hoofdlijnenakkoord medisch-specialistische zorg. De hoofdlijnenakkoorden hebben nu plaats gemaakt voor het Integraal Zorgakkoord. “Daarin is vastgelegd dat er een nog grotere impuls moet worden gegeven aan komen tot passende en effectieve zorg”, zegt Ruurda. “Dat is een duw in de goede richting. In ieder geval is de boodschap van ZE&GG met de komst van het IZA alleen nog maar belangrijker geworden, door de veel grotere nadruk die hierin wordt gelegd op passende en effectieve zorg.”

Tegelijkertijd wekt dit wel de indruk dat veel zorg niet effectief zou zijn, vult Ruurda hierop aan, en daar heeft hij toch zijn twijfels bij. “Natuurlijk is het belangrijk te onderzoeken in hoeverre zorg effectief is”, zegt hij, “maar ik denk niet dat uit dergelijk onderzoek komt dat veel van de zorg die nu wordt geboden in het geheel niet effectief is. De verwachtingen hierover werden ook al hoog opgeschroefd in het programma zinnige zorg van Zorginstituut Nederland. Maar de Rekenkamer heeft daarvan toen ook al becijferd dat die veel te hooggespannen waren. De besparingen van het schrappen van zorg zijn niet zo eenvoudig in maat en getal uit te drukken. Dit geldt zeker voor zeldzame aandoeningen, waarbij de beperkte patiëntaantallen een enorme hindernis vormen voor het bepalen van de effectiviteit van een behandeling of het gebrek daaraan. Ook iets als de effectiviteit van het gebruik van bloedverdunners bij kunsthartkleppen is nooit keihard wetenschappelijk uitgezocht en we vinden het niet ethisch om dit alsnog te gaan doen. Ik denk dan ook niet dat we zomaar zullen stoppen met behandelingen die al heel lang gangbaar zijn.”

Versnelling

Wat moet nu primair worden gedaan om te zorgen dat in 2024 minimaal 90% van de zorgevaluaties is afgerond, zoals thans het doel is? “Dat begint bij het vereenvoudigen van de regelgeving waaraan voor het starten van onderzoek moet worden voldaan”, zegt Ruurda. “Daarnaast moet de arts tijd krijgen voor het regelen van de patiëntinclusie, of daarbij gerichte ondersteuning krijgen. En de tijd om na afronding van een studie de conclusies hun weg te laten vinden naar de richtlijn en die vervolgens te implementeren moet worden verkort. Daarin hebben wetenschappelijke verenigingen een duidelijke rol. Ook moeten we zorgen dat niet te veel conflicterende studies worden gedaan, door tot landelijke afspraken te komen over welke studies wanneer worden gedaan.”

En als het niet lukt om dit alles voor elkaar te krijgen? Ruurda: “Dan komt kennis over passende zorg trager tot stand en later bij de patiënt, met als gevolg dat langer suboptimale zorg wordt geleverd. Maar ik verwacht niet dat dit gaat gebeuren, we gaan het proces echt wel versnellen. Met daarbij de kanttekening natuurlijk dat dit werk nooit af is, en dat we met de inclusiemonitor alleen niet het verschil gaan maken.”

Promotieonderzoek vergelijkt laparoscopische versus open maagresectie voor maagkanker

dec 2022 | Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Promotieonderzoek vergelijkt laparoscopische versus open maagresectie voor maagkanker

Coloscopie na ongunstige uitslag bevolkingsonderzoek darmkanker?

dec 2022 | Endoscopie, Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Coloscopie na ongunstige uitslag bevolkingsonderzoek darmkanker?

Nieuwe efficiënte behandeling voor gemetastaseerd melanoom

dec 2022 | Dermato-oncologie, Immuuntherapie

Lees meer over Nieuwe efficiënte behandeling voor gemetastaseerd melanoom

Ontregel het onderzoek

dec 2022

Lees meer over Ontregel het onderzoek

Sintilimab plus bevacizumab-biosimilar en chemotherapie voor EGFR-gemuteerd NSCLC met progressie na EGFR-TKI

nov 2022 | Longoncologie

Lees meer over Sintilimab plus bevacizumab-biosimilar en chemotherapie voor EGFR-gemuteerd NSCLC met progressie na EGFR-TKI

Endoscopische screening zinvol bij lynchsyndroom

nov 2022 | Endoscopie, Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Endoscopische screening zinvol bij lynchsyndroom

Vaccinatiezorg voor medische risicogroepen

11 aug 2022 | HIV

Lees meer over Vaccinatiezorg voor medische risicogroepen

Masterclass niet-melanoom huidkanker #3

8 mrt 2022 | Chirurgie, Dermato-oncologie

Lees meer over Masterclass niet-melanoom huidkanker #3

Is triple-negatief nog steeds zo negatief?

14 feb 2022 | Borstkanker

Lees meer over Is triple-negatief nog steeds zo negatief?

Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

10 nov 2021 om 20:30

Lees meer over Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom #2

21 sep 2021

Lees meer over Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom #2

Kanker en trombose, hoe kiest u het juiste antistollingsmiddel?   

8 feb 2021

Lees meer over Kanker en trombose, hoe kiest u het juiste antistollingsmiddel?   

Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom

27 jan 2021 om 20:30

Lees meer over Masterclass vergevorderd cutaan plaveiselcelcarcinoom

Hematologie in beeld

3 nov 2020

Lees meer over Hematologie in beeld

Trombocytopenie - differentiaaldiagnostiek en morfologie

3 nov 2020 om 19:30

Lees meer over Trombocytopenie - differentiaaldiagnostiek en morfologie

Behandeling van patienten met HR+/HER2- borstkanker in de adjuvante EN gemetastaseerde fase

Lees meer over Behandeling van patienten met HR+/HER2- borstkanker in de adjuvante EN gemetastaseerde fase

Immuno-oncologie module 1: immunologie en immuuntherapie

Lees meer over Immuno-oncologie module 1: immunologie en immuuntherapie

Immuno-oncologie module 2: Bijwerkingenmanagement en checkpoint inhibitors

Lees meer over Immuno-oncologie module 2: Bijwerkingenmanagement en checkpoint inhibitors

Immuno-oncologie module 3: Verpleegkundige casuïstiek

Lees meer over Immuno-oncologie module 3: Verpleegkundige casuïstiek
Er zijn geen bijeenkomsten gevonden.

Genoomtest identificeert vrouwen die baat hebben bij ovariële suppressie

Lees meer
Lees meer over Genoomtest identificeert vrouwen die baat hebben bij ovariële suppressie

Neoadjuvant trastuzumab-deruxtecan veelbelovend bij operabel, HR+ en HER2-laag mammacarcinoom

Lees meer
Lees meer over Neoadjuvant trastuzumab-deruxtecan veelbelovend bij operabel, HR+ en HER2-laag mammacarcinoom

Langere follow-up bevestigt voordeel T-DXd bij gemetastaseerd HER2+ mammacarcinoom

Lees meer
Lees meer over Langere follow-up bevestigt voordeel T-DXd bij gemetastaseerd HER2+ mammacarcinoom

Ribociclib plus endocriene therapie beter dan chemotherapie bij agressief mammacarcinoom

Lees meer
Lees meer over Ribociclib plus endocriene therapie beter dan chemotherapie bij agressief mammacarcinoom

Micromilieu gerelateerd aan klinische uitkomsten bij zwarte vrouwen met borstkanker

Lees meer
Lees meer over Micromilieu gerelateerd aan klinische uitkomsten bij zwarte vrouwen met borstkanker

Oudere patiënten met reumatoïde artritis hebben meer bijwerkingen van filgotinib

Lees meer
Lees meer over Oudere patiënten met reumatoïde artritis hebben meer bijwerkingen van filgotinib

COVID-19-sterfte in cardio-oncologiepopulatie hoger in subgroepen

Lees meer
Lees meer over COVID-19-sterfte in cardio-oncologiepopulatie hoger in subgroepen

Eindelijk een gerandomiseerde trial naar effectiviteit colonoscopie

Lees meer
Lees meer over Eindelijk een gerandomiseerde trial naar effectiviteit colonoscopie

Darmmicrobioom van invloed bij ontstaan premaligne darmlaesies

Lees meer
Lees meer over Darmmicrobioom van invloed bij ontstaan premaligne darmlaesies

Botgezondheid bij mCRPC in de praktijk

okt 2021 | Uro-oncologie

Lees meer over Botgezondheid bij mCRPC in de praktijk

Slokdarm- en maagkanker

jun 2021 | Chirurgie, Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Slokdarm- en maagkanker

Impact van COVID-19 op bevolkingsonderzoek darmkanker in Nederland

feb 2021 | Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Impact van COVID-19 op bevolkingsonderzoek darmkanker in Nederland

MedNet Oncologie special Longkanker 2022

nov 2022

Lees meer over MedNet Oncologie special Longkanker 2022

MedNet Oncologie 2022-05

okt 2022

Lees meer over MedNet Oncologie 2022-05

MedNet Oncologie special Uro-Oncologie 2022

sep 2022

Lees meer over MedNet Oncologie special Uro-Oncologie 2022

MedNet Oncologie 2022-04

aug 2022

Lees meer over MedNet Oncologie 2022-04

MedNet Oncologie special Longkanker 2022

jun 2022 | Longoncologie

Lees meer over MedNet Oncologie special Longkanker 2022

MedNet Oncologie 2022-03

jun 2022

Lees meer over MedNet Oncologie 2022-03

MedNet Oncologie special Borstkanker 2022

apr 2022 | Borstkanker

Lees meer over MedNet Oncologie special Borstkanker 2022

MedNet Oncologie 2022-02

apr 2022

Lees meer over MedNet Oncologie 2022-02

MedNet Oncologie special Melanoom 2022

mrt 2022

Lees meer over MedNet Oncologie special Melanoom 2022