‘Het was een vrij onverwachte move’

Delen via:

Na 23 jaar gewerkt te hebben in het Amsterdam UMC, locatie VUmc, is prof. dr. Irene van der Horst-Bruinsma sinds 1 december 2021 afdelingshoofd en kernhoogleraar Reumatologie in het Radboudumc. “Dat was een vrij onverwachte move.” Ze wil de samenwerking met de Sint Maartenskliniek (SMK) verder versterken, het klinisch onderzoek in het Radboudumc uitbouwen en verbinden met het basale onderzoek en het patiëntenpallet verbreden.

Tijdens haar ruim 20-jarige carrière in Amsterdam heeft Van der Horst een groot aantal functies bekleed, waaronder vele commissies, het stafconvent, chef de polikliniek, plaatsvervangend opleider en werkplekmanager. Daarnaast heeft ze veel onderzoek en patiëntenzorg gedaan, vooral op het gebied van de ziekte van Bechterew. “Dat heb ik met veel plezier gedaan”, laat ze weten, “maar het is ook heel leuk om in een andere setting iets nieuws te gaan doen. Op een gegeven moment ben ik benaderd of ik interesse had in deze functie in Nijmegen. Dat leek me heel leuk, onder andere omdat ik hier de positie van afdelingshoofd kon krijgen. Een andere reden is dat ik deze regio totaal niet ken. Ik moet erg wennen aan het dialect van mijn patiënten en overweeg zelfs om een tolk in te huren.”

Samenwerking met SMK

Er zijn veel overeenkomsten tussen de werksituatie in Amsterdam en Nijmegen, zo merkt Van der Horst. “Naast het academische ziekenhuis in Amsterdam is er Reade, een groot perifeer poliklinisch centrum. Hetzelfde hebben we hier met de SMK. Ook dat is een groot instituut voor patiëntenzorg, waar over het algemeen minder complexe patiënten worden gezien dan in de academische ziekenhuizen. We werken prettig samen met de SMK op het gebied van opleiding, nascholing en patiëntenzorg. “Dr. Alfons den Broeder en dr. Els van den Ende van de SMK hebben een deelaanstelling bij ons en werken veel samen met onderzoekers van de afdeling hier”, vertelt Van der Horst.

Van der Horst wil de samenwerking met de SMK verder versterken op het gebied van onderzoek en patiëntenzorg, mede omdat het patiëntenaanbod daar anders is. De opleiding gebeurt gemeenschappelijk. “Dat loopt goed”, vindt ze. “We kunnen kijken hoe we dit in de toekomst nog wat scherper vorm kunnen geven in deze samenwerking. De huidige staf doet veel aan onderwijs, ook aan het verbeteren van de onderwijsstructuren, met name dr. Annelies van Ede. Daar is veel aandacht voor. Dat is wel een uitdaging, want als je veel tijd aan het onderwijs besteedt, heb je minder tijd over voor de patiëntenzorg en het onderzoek. Daar moeten we in de komende tijd een goede balans in zien te vinden.”

Systeemziekten en bredere reumatologie

Een speerpunt van de afdeling Reumatologie in het Radboudumc vormen de systeemziekten. Van der Horst is breder georiënteerd en wil wat meer algemenere reumatologie betrekken in dit centrum. “Onder andere op het gebied van axiale SpA (spondylartritis), dat mijn eigen aandachtspunt is, maar ook op het gebied van reumatoïde artritis (RA) en arthritis psoriatica (PsA)”, voegt ze toe.

Hoewel Van der Horst meer de focus wil leggen op de algemenere reumatologie, is ze tegelijkertijd trots op het huidige specialisme van de afdeling: de systeemziekten, onder andere systemische sclerose. “We hebben de grootste patiëntenpopulatie van Nederland. Dat is en blijft een belangrijk speerpunt. Dr. Madelon Vonk is de trekker van dit geheel. Er zitten ook vrij veel promovendi op.” Het onderzoek naar systemische sclerose gaat door, zowel op basaal als op klinisch niveau, bijvoorbeeld naar monitoring op afstand.

Dwarsverbanden

Het onderzoek naar individuele ziektebeelden, onder andere systemische sclerose, axiale SpA en RA, zijn de verticale pijlers. Daarnaast vindt Van der Horst het belangrijk om de horizontale pijlers te versterken: “Dat zijn dwarsverbanden, dus gemeenschappelijke zaken die je bij alle ziektebeelden kunt uitzoeken. Er zijn transversaal allerlei vraagstellingen, zoals patient-reported outcome measures (PROM’s). Daar is Els van den Ende mee bezig. Die parallelschakelingen kun je toepassen op de verschillende ziektebeelden. Bijvoorbeeld iets wat je onderzoekt bij artrose, zoals botnieuwvorming, kun je ook gebruiken voor het onderzoek naar de vraag waarom bij axiale SpA extra botproliferatie ontstaat. Daarbij kun je vaak dezelfde mechanismen gebruiken als in het artroseonderzoek. Die onderzoeken kun je naast elkaar laten voortbestaan.”

Translationeel onderzoek

Een overeenkomst tussen Amsterdam en Nijmegen die Van der Horst opmerkt, is dat er ook in Nijmegen een goed experimenteel lab, het Laboratorium Experimentele Reumatologie, aanwezig is. “Dat timmert enorm aan de weg.” Er is een aantal zeer getalenteerde en gedreven onderzoekers in het lab met wie we de verbinding naar de klinische studies zoeken, bijvoorbeeld de interleukine-17-pathway (dr. Marije Koenders). Een van onze reumatologen, dr. Rogier Thurlings, is betrokken bij onderzoek naar T- en B-lymfocyten”, voegt Van der Horst toe. “Dat onderzoek is erg basaal georiënteerd.”

Het nieuwe afdelingshoofd wil meer de verbinding tussen de kliniek en het lab maken. “Dat wordt al gedaan op het gebied van systeemziekten, maar het kan nog veel beter. Er zitten veel meer kansen in. Daar wil ik me in de komende tijd ook op gaan richten en tevens de lijn doortrekken naar de onderzoeken die in de SMK gebeuren.”

Naast de interesse voor klinisch epidemiologische studies speelt basaal onderzoek ook een rol in de carrière van Irene van der Horst. In 1998 promoveerde ze in Leiden op een onderzoek naar de genetische achtergrond van reumatoïde artritis. “Toen zat ik meer in de basale hoek dan tegenwoordig”, geeft ze aan. “Maar ik zie mijn nieuwe functie wel als een mooie kans om het Laboratorium Experimentele Reumatologie dichter bij de clinici te brengen. Ik denk dat dit heel belangrijk is.”

Sex and gender differences

Een ander belangrijk aspect vindt Van der Horst sex and gender differences. “Dat is een van mijn speerpunten. Daar is gelukkig al vrij veel aandacht voor binnen onze groep, maar ook binnen het Radboudumc. Dr. Esmeralda Blaney Davidson doet hier laboratoriumonderzoek naar, onder andere op het gebied van pijnsensitiviteit. We moeten in ieder geval rekening houden met alle facetten waarbij sekseverschillen van invloed kunnen zijn. Ik wil dat dit uniform gebeurt in alle onderzoeken die we hier doen, van cel tot mens. Dat wil ik graag versterken.”

Zelf gaat Van der Horst samen met een van de promovendi die ze net heeft aangenomen, een promotieonderzoek opstarten naar de invloed van de overgang op de ontstekingsactiviteit bij reumatische ziekten en het risico op hart- en vaatziekten bij vrouwen na de menopauze. “Dat risico neemt vaak na de menopauze toe”, beargumenteert ze het belang hiervan. “Sowieso hebben alle reumapatiënten een verhoogd cardiovasculair risico.”

Van der Horst wil in mannetjes- en vrouwtjesmuizen onderzoeken wat er op cellulair niveau gebeurt, bijvoorbeeld wat de verschillen zijn, waar de ontsteking zit en of die bij mannetjesmuizen beter of juist minder goed wordt geremd dan bij vrouwtjesmuizen. Verder gaat ze bij mannen en vrouwen onderzoeken welke medicijnen beter aanslaan. “Ook gaan we uitzoeken of bepaalde biologicals het bij vrouwen beter doen dan andere biologicals. We weten namelijk dat veel biologicals, zoals de TNF-remmers en IL-17-remmers, het over het algemeen minder goed doen bij vrouwen met axiale SpA. Er lijkt een verschil te bestaan tussen TNF-remmers en IL-17-remmers. Dat willen we onderzoeken met behulp van laboratoriumwaarden. Daar hebben we een onderzoeksplan voor geschreven. Daarmee kunnen we deze onderzoekslijn doortrekken naar het lab, dus het translationeel maken.”

Radboudumc

In het Radboudumc is er ook een aantal afdelingsoverstijgende uitdagingen, laat Van der Horst weten. “Bijvoorbeeld de verhuizing van de afdeling naar de nieuwbouw en de nieuwe organisatiestructuur. Daarnaast is er een goede samenwerking met andere afdelingen. We gaan kijken hoe we een voortrekkersrol kunnen gaan spelen in bijvoorbeeld het voorschrijven van immuunsuppressieve medicatie, omdat onze afdeling daar veel expertise in heeft, met name drs. Iris van Ingen. Daar gaan we een zorgpad voor maken. Er zitten gelukkig een aantal mensen in onze staf die dat heel goed kunnen. We willen de andere specialismen hierin meenemen, bijvoorbeeld bij het opstarten van medicatie een uniform beleid maken voor de controles. Dat is een heel grote klus, maar ik denk dat we daar als afdeling een goede spin in dit web kunnen zijn.”

Uveïtis-poli

In Amsterdam heeft Van der Horst een uveïtis-poli opgezet, samen met de oogartsen. “Tot mijn grote vreugde mogen we dat hier ook gaan doen. De uveïtis-zorg werd tot voor kort gedaan door de vasculair geneeskundigen; ze vinden het prima dat de reumatologie deze rol voor een deel gaat overnemen. We gaan hier meer samenwerken met de oogartsen. De uveïtis-zorg loopt al, we gaan deze ook vanuit onze afdeling verzorgen. Daarnaast is er veel contact met onder andere de afdelingen Nefrologie, Longziekten, Cardiologie en Maag-, Darm- en Leverziekten (MDL) over alle systeemziekten en alle complicaties waar we met elkaar te maken hebben. Dat moeten we vooral zo houden.”

Impact van tofacitinib op vermoeidheid, slaap en HRQoL bij RA

jun 2022 | RA

Lees meer over Impact van tofacitinib op vermoeidheid, slaap en HRQoL bij RA

Kinderen en adolescenten met erfelijke bindweefselziekte functioneren slechter

jun 2022 | Kinderen

Lees meer over Kinderen en adolescenten met erfelijke bindweefselziekte functioneren slechter

Hydroxychloroquine-spiegel correleert niet met QTc-interval bij SLE-patiënten

jun 2022 | Ritmestoornissen, SLE

Lees meer over Hydroxychloroquine-spiegel correleert niet met QTc-interval bij SLE-patiënten

Psychologische interventies voor chronische, aspecifieke lagerugpijn

jun 2022

Lees meer over Psychologische interventies voor chronische, aspecifieke lagerugpijn

Osteoarthritis Initiative beschrijft heterogeniteit van handartrose

jun 2022 | Artrose

Lees meer over Osteoarthritis Initiative beschrijft heterogeniteit van handartrose

‘Het was een vrij onverwachte move’

jun 2022

Lees meer over ‘Het was een vrij onverwachte move’

SpA café 4:
Treat-to-target bij axiale SpA: evidence en praktijkervaringen

4 okt 2022 om 18:30 | Spondyloartritis

Lees meer over SpA café 4:
Treat-to-target bij axiale SpA: evidence en praktijkervaringen

Expertdebat SLE en lupus nefritis - Deel 2

27 sep 2022 om 20:00 | Immuuntherapie, SLE

Lees meer over Expertdebat SLE en lupus nefritis - Deel 2

Live webcast: Autoinflammatoire aandoeningen

23 jun 2022 om 20:00 | Kinderen

Lees meer over Live webcast: Autoinflammatoire aandoeningen

De wondere wereld van bindweefselziekten

22 jun 2022 | ILD

Lees meer over De wondere wereld van bindweefselziekten

Gewone symptomen van zeldzame ziekten

20 apr 2022 om 20:30

Lees meer over Gewone symptomen van zeldzame ziekten

Vaccinatiezorg voor medische risicogroepen

7 apr 2022 | HIV

Lees meer over Vaccinatiezorg voor medische risicogroepen

SpA café 3: pijn herkennen en behandelen bij patiënten met SpA

6 apr 2022 om 18:00 | Arthritis psoriatica, Spondyloartritis

Lees meer over SpA café 3: pijn herkennen en behandelen bij patiënten met SpA

JAK-remmers in de klinische praktijk: inzichten vanuit verschillende disciplines

28 mrt 2022 om 19:30 | IBD

Lees meer over JAK-remmers in de klinische praktijk: inzichten vanuit verschillende disciplines

Behandeling van eosinofiele aandoeningen EGPA en HES

23 mrt 2022 om 20:30 | Astma

Lees meer over Behandeling van eosinofiele aandoeningen EGPA en HES

Geaccrediteerde e-learning: Management & Gender Differences in axSpA

Lees meer over Geaccrediteerde e-learning: Management & Gender Differences in axSpA

Implementatie van innovatie binnen de reumazorg

Artritis, RA

Lees meer over Implementatie van innovatie binnen de reumazorg

Exchange Academy: Sharing the path in XLH, from child- to adulthood

donderdag 30 jun 2022 van 09:00 tot 17:00 | Kinderen, Orthopedie

Lees meer over Exchange Academy: Sharing the path in XLH, from child- to adulthood

BE COMPLETE en BE OPTIMAL: Hoe kan bimekizumab de klinische praktijk van PsA beïnvloeden?

Lees meer
Lees meer over BE COMPLETE en BE OPTIMAL: Hoe kan bimekizumab de klinische praktijk van PsA beïnvloeden?

Treat-to-target bij SLE vanuit patiëntenperspectief

Lees meer
Lees meer over Treat-to-target bij SLE vanuit patiëntenperspectief

Identificeren van osteoporose bij ouderen met behulp van routine CT-screening

Lees meer
Lees meer over Identificeren van osteoporose bij ouderen met behulp van routine CT-screening

TNF-remmers minder effectief bij vrouwen met AxSpA en PsA

Lees meer
Lees meer over TNF-remmers minder effectief bij vrouwen met AxSpA en PsA

Preconceptioneel hydroxychloroquine verbetert zwangerschapsuitkomsten bij APS

Lees meer
Lees meer over Preconceptioneel hydroxychloroquine verbetert zwangerschapsuitkomsten bij APS

Vaker veneuze trombo-embolie bij JAK-remmers dan bij TNF-remmers

Lees meer
Lees meer over Vaker veneuze trombo-embolie bij JAK-remmers dan bij TNF-remmers

Video: BE COMPLETE en BE OPTIMAL - bimekizumab bij PsA

Lees meer
Lees meer over Video: BE COMPLETE en BE OPTIMAL - bimekizumab bij PsA

Interventie om arbeidsvermogen bij RA en axSpA te verbeteren

Lees meer
Lees meer over Interventie om arbeidsvermogen bij RA en axSpA te verbeteren

Het effect van cognitieve gedragstherapie op insomnia bij patiënten met RA

Lees meer
Lees meer over Het effect van cognitieve gedragstherapie op insomnia bij patiënten met RA

Patiëntvoorkeuren en therapietrouw bij fractuurpreventie

jan 2022 | Osteoporose

Lees meer over Patiëntvoorkeuren en therapietrouw bij fractuurpreventie

Fractuur Risico Management: 10 jaar denosumab

dec 2021 | Osteoporose

Lees meer over Fractuur Risico Management: 10 jaar denosumab

Samendraads - Unieke samenwerking tussen 1e en 2e lijn voor Fractuur Risico Management

sep 2021 | Osteoporose

Lees meer over Samendraads - Unieke samenwerking tussen 1e en 2e lijn voor Fractuur Risico Management

Principes van sequentiële behandeling van fractuur risico management

sep 2021 | Osteoporose

Lees meer over Principes van sequentiële behandeling van fractuur risico management

Herken en behandel de patiënt met een hoog fractuurrisico

aug 2021 | Osteoporose

Lees meer over Herken en behandel de patiënt met een hoog fractuurrisico

Het belang van de huid

jul 2021 | Eczeem, Huidinfecties, Psoriasis

Lees meer over Het belang van de huid

Highlight van ASBMR 2020: Treat to Target

dec 2020 | Osteoporose

Lees meer over Highlight van ASBMR 2020: Treat to Target

Fractuurpreventie bij Glucocorticoïd-geïnduceerde Osteoporose – Standpunt NVR

dec 2020 | Osteoporose

Lees meer over Fractuurpreventie bij Glucocorticoïd-geïnduceerde Osteoporose – Standpunt NVR

De voor- en nadelen van zorg op afstand: ervaringen van Nederlandse reumatologen tijdens COVID

nov 2020

Lees meer over De voor- en nadelen van zorg op afstand: ervaringen van Nederlandse reumatologen tijdens COVID