Meer aandacht nodig voor cognitieve bijwerkingen na endocriene therapie

Delen via:

Op 20 juni promoveerde Philippe Lee Meeuw Kjoe aan de Universiteit van Amsterdam op zijn proefschrift ’The relevance of online cognitive assessment: The Amsterdam Cognition Scan’. Als promotoren traden op prof. dr. S.B. Schagen en prof. dr. E. van der Wall; copromotor was dr. I.E. Vermeulen. Philippe Lee Meeuw Kjoe is momenteel werkzaam als psycholoog bij iPractice.

Wat was het doel van je promotieonderzoek?

Steeds meer studies tonen aan dat sommige patiënten met kanker tijdens of na hun behandeling te maken krijgen met cognitieve problemen en bijvoorbeeld moeite hebben met concentreren en onthouden. Eerder onderzoek heeft zich vooral gericht op chemotherapie bij patiënten met borstkanker. Meer onderzoek is nodig naar andere behandelingen en populaties. Om dit onderzoek mogelijk te maken, is een aantal jaren geleden de Amsterdam Cognition Scan ontwikkeld – een gevalideerde set van online cognitieve testen die patiënten zelfstandig vanuit huis kunnen maken. Het eerste doel van het onderzoek was doorontwikkeling van deze online testen. Het tweede doel van het onderzoek was implementatie van cognitieve testen in studies naar cognitieve effecten van endocriene therapie.

Wat wil jij dat de klinische dokter van jouw onderzoek weet?

Dit proefschrift geeft aanwijzingen voor lichte cognitieve achteruitgang na endocriene therapie bij vrouwen met borstkanker, specifiek na tamoxifen-gebruik, zelfs nadat patiënten zijn overgestapt naar een ander medicijn. Dit is klinisch relevant, omdat cognitieve veranderingen – ook kleine – van grote invloed kunnen zijn op iemands terugkeer naar werk en het dagelijks functioneren. Hoewel meer onderzoek nodig is, willen we artsen adviseren alert te zijn op cognitieve bijwerkingen na endocriene therapie en patiënten hier actief naar te vragen. Hoewel cognitieve problemen nog niet volledig zijn weg te nemen, kunnen patiënten compensatiestrategieën aanleren waardoor zij beter leren omgaan met deze problemen. Dit leidt vaak tot een grote verbetering in het dagelijks leven.

Wat was het meest frustrerende onderdeel van je onderzoek?

Het meest frustrerende van mijn onderzoek is dat we nog niet in staat zijn om aangedane cognitieve functies te herstellen. Cognitie is erg complex en cognitieve problemen zijn hoogstwaarschijnlijk multifactorieel van aard. Dit maakt het onderwerp zeer interessant, maar ook lastig: we kunnen cognitieve problemen detecteren, maar nog niet volledig wegnemen of voorkomen. Gelukkig kunnen we veel bereiken met cognitieve revalidatie.

Welk moment/inzicht bracht een doorbraak?

Onze bevinding dat tamoxifen gepaard ging met een kleine achteruitgang in het cognitief functioneren op korte maar ook op lange termijn – zelfs na een switch van medicatie – is nog niet eerder beschreven en bevestigt het belang en de noodzaak van verder onderzoek naar dit onderwerp. 

Voorts maakten onze studies naar de doorontwikkeling van de online testen een vertaling van de testen naar nieuwe talen mogelijk, waardoor de online testen inmiddels in ruim 30 klinische studies worden ingezet in verschillende landen, van Zweden tot de Verenigde Staten.

Wat is de vervolgvraag die voortkomt uit jouw onderzoek?

De resultaten vragen om vervolgonderzoek naar cognitieve achteruitgang na tamoxifen-gebruik bij patiënten met borstkanker. Wat is het onderliggende mechanisme? Hoe groot is de impact op het dagelijks functioneren? 

Vanwege het brede arsenaal aan endocriene behandelingen, alsook de groei aan combinaties met nieuwe medicatie zoals CDK4/6-remmers, dienen de cognitieve gevolgen van meer behandelopties onderzocht te worden. De SONIA EfFECT-studie is hiertoe een mooi initiatief, waarbij gekeken wordt naar de combinatie van endocriene therapie en CDK4/6-remmers bij gemetastaseerde borstkanker. Binnenkort zullen de data geanalyseerd worden. Ook dienen de cognitieve gevolgen van endocriene therapie bij andere ziektegebieden, zoals prostaatkanker en testiscarcinoom, onderzocht te worden. Onze online cognitieve testen worden hiervoor binnenkort in een Deens onderzoek ingezet.

Wat neem je zelf mee uit jouw promotieonderzoek? Wat zijn jouw volgende stappen?

Wat ik meeneem, is dat ik als (neuro)psycholoog extra alert zal zijn op cognitieve problemen bij patiënten met kanker. Door het toenemende bewijs voor objectieve cognitieve achteruitgang, alsook cognitieve klachten van patiënten zelf, ben ik ervan overtuigd dat meer aandacht nodig is voor dit onderwerp. Verder zal ik proberen om onder zorgverleners de bekendheid met de kanker(behandeling)-gerelateerde cognitieve problematiek te vergroten, en in geval van cognitieve klachten adviseren patiënten te verwijzen naar de klinisch neuropsycholoog voor verdere diagnostiek en begeleiding.

Mijn promotieonderzoek heeft bevestigd dat voor mij de combinatie van onderzoek en klinische praktijk ideaal is. Graag zet ik dit voort in de toekomst.

Samen beslissen over nacontrole na borstkanker

jun 2024 | Borstkanker

Lees meer over Samen beslissen over nacontrole na borstkanker

Accijnsverhoging beïnvloedt roker

jun 2024 | COPD, Longoncologie

Lees meer over Accijnsverhoging beïnvloedt roker

Effectiviteit versneld goedgekeurde kankermedicijnen meestal niet bevestigd

jun 2024

Lees meer over Effectiviteit versneld goedgekeurde kankermedicijnen meestal niet bevestigd

Behandeling van seksuele problemen bij patiënten met kanker vergt een holistische benadering

jun 2024 | Hoofd-halsoncologie, Uro-oncologie

Lees meer over Behandeling van seksuele problemen bij patiënten met kanker vergt een holistische benadering

Peritoneale metastasering treft relevant deel van patiënten met kanker

jun 2024 | Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Peritoneale metastasering treft relevant deel van patiënten met kanker

Nieuw platform: Oncologienetwerken Nederland

jun 2024

Lees meer over Nieuw platform: Oncologienetwerken Nederland

Challenges in advanced Cutaneous T-cell Lymphoma (CTCL) – diagnosis and management

10 jun 2024 om 16:30 | Lymfoom

Lees meer over Challenges in advanced Cutaneous T-cell Lymphoma (CTCL) – diagnosis and management

Keynote webinar: Spotlight on antibody–drug conjugates in cancer

19 feb 2024 om 17:30 | Borstkanker

Lees meer over Keynote webinar: Spotlight on antibody–drug conjugates in cancer

Prostaatkanker nu en in de toekomst

25 jan 2024 | Uro-oncologie

Lees meer over Prostaatkanker nu en in de toekomst

Niet-melanoom huidkanker in de regio

31 aug 2023 | Dermato-oncologie, Radiotherapie

Lees meer over Niet-melanoom huidkanker in de regio

Keynote Webinar | Spotlight on Cardio-Oncology

16 mei 2023 om 17:30

Lees meer over Keynote Webinar | Spotlight on Cardio-Oncology

Borstkanker; een update op alle vlakken

9 mei 2023 om 20:00 | Borstkanker, Neuro-oncologie

Lees meer over Borstkanker; een update op alle vlakken

Lung Academy webinar: Focus on difficult to treat patients with advanced NSCLC

17 feb 2023

Lees meer over Lung Academy webinar: Focus on difficult to treat patients with advanced NSCLC

Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

12 okt 2022 | Immuuntherapie

Lees meer over Webcast Immuuntherapie: herkennen van bijwerkingen en acties voor de niet-oncoloog

Vaccinatiezorg voor medische risicogroepen

11 aug 2022 | HIV

Lees meer over Vaccinatiezorg voor medische risicogroepen

Immuno-oncologie module 1: immunologie en immuuntherapie

Lees meer over Immuno-oncologie module 1: immunologie en immuuntherapie

Immuno-oncologie module 2: Bijwerkingenmanagement en checkpoint inhibitors

Lees meer over Immuno-oncologie module 2: Bijwerkingenmanagement en checkpoint inhibitors

Immuno-oncologie module 3: Verpleegkundige casuïstiek

Lees meer over Immuno-oncologie module 3: Verpleegkundige casuïstiek

ESMO in ORANJE 2024

zaterdag 14 sep 2024 van 18:00 tot 20:00

Lees meer over ESMO in ORANJE 2024

AI-chatbot helpt bij het plannen van nieuwe afspraak bij no-show voor coloscopie

jun 2024 | Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over AI-chatbot helpt bij het plannen van nieuwe afspraak bij no-show voor coloscopie

Complete responsen met dostarlimab bij mismatch repair deficiënt lokaal gevorderd rectumcarcinoom lijken duurzaam

jun 2024 | Chirurgie, Maag-darm-leveroncologie, Radiotherapie

Lees meer over Complete responsen met dostarlimab bij mismatch repair deficiënt lokaal gevorderd rectumcarcinoom lijken duurzaam

Trastuzumab-deruxtecan verbetert progressievrije overleving bij HER2-low en HER2-ultralow gemetastaseerd mammacarcinoom

jun 2024 | Borstkanker

Lees meer over Trastuzumab-deruxtecan verbetert progressievrije overleving bij HER2-low en HER2-ultralow gemetastaseerd mammacarcinoom

Duale immuuntherapie met nivolumab plus ipilimumab verbetert totale overleving van irresectabel hepatocellulair carcinoom

jun 2024 | Hepatologie, Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Duale immuuntherapie met nivolumab plus ipilimumab verbetert totale overleving van irresectabel hepatocellulair carcinoom

Langetermijnresultaten DESTINY-BREAST03 bevestigen eerdere bevindingen

jun 2024 | Borstkanker

Lees meer over Langetermijnresultaten DESTINY-BREAST03 bevestigen eerdere bevindingen

Durvalumab-onderhoudsbehandeling verbetert totale overleving bij limited-stage kleincellig longcarcinoom

jun 2024 | Longoncologie

Lees meer over Durvalumab-onderhoudsbehandeling verbetert totale overleving bij limited-stage kleincellig longcarcinoom

Levertransplantatie plus chemotherapie verlengt totale overleving bij irresectabele colorectale levermetastasen

jun 2024 | Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Levertransplantatie plus chemotherapie verlengt totale overleving bij irresectabele colorectale levermetastasen

Perioperatieve chemotherapie verbetert totale overleving bij resectabel oesofaguscarcinoom

jun 2024 | Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Perioperatieve chemotherapie verbetert totale overleving bij resectabel oesofaguscarcinoom

Osimertinib nieuwe standaard bij irresectabel EGFR+ stadium III NSCLC behandeld met chemoradiotherapie

jun 2024 | Longoncologie

Lees meer over Osimertinib nieuwe standaard bij irresectabel EGFR+ stadium III NSCLC behandeld met chemoradiotherapie

Podcast: Progress in PARP inhibitors - An exciting option for treating metastatic prostate cancer?

dec 2023 | Uro-oncologie

Lees meer over Podcast: Progress in PARP inhibitors - An exciting option for treating metastatic prostate cancer?

Podcast pancreascarcinoom

dec 2022 | Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Podcast pancreascarcinoom

Botgezondheid bij mCRPC in de praktijk

okt 2021 | Uro-oncologie

Lees meer over Botgezondheid bij mCRPC in de praktijk

Slokdarm- en maagkanker

jun 2021 | Chirurgie, Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Slokdarm- en maagkanker

Impact van COVID-19 op bevolkingsonderzoek darmkanker in Nederland

feb 2021 | Maag-darm-leveroncologie

Lees meer over Impact van COVID-19 op bevolkingsonderzoek darmkanker in Nederland

MedNet Oncologie special Longkanker 2024

jun 2024

Lees meer over MedNet Oncologie special Longkanker 2024

MedNet Oncologie 2024-02

apr 2024

Lees meer over MedNet Oncologie 2024-02

MedNet Oncologie special Uro-Oncologie 2024

mrt 2024

Lees meer over MedNet Oncologie special Uro-Oncologie 2024

MedNet Oncologie 2024-01

feb 2024

Lees meer over MedNet Oncologie 2024-01

MedNet Oncologie 2023-06

dec 2023

Lees meer over MedNet Oncologie 2023-06

MedNet Oncologie special Longkanker 2023-2

nov 2023

Lees meer over MedNet Oncologie special Longkanker 2023-2

MedNet Oncologie 2023-05

okt 2023

Lees meer over MedNet Oncologie 2023-05

MedNet Oncologie special Colectoraal carcinoom 2023

sep 2023

Lees meer over MedNet Oncologie special Colectoraal carcinoom 2023

MedNet Oncologie 2023-04

aug 2023

Lees meer over MedNet Oncologie 2023-04