Nieuw raamplan artsopleiding

Delen via:

“De tijd is rijp om in de medische opleidingen preventie centraal te stellen”

Het Raamplan Artsopleiding 2020 is richtinggevend voor de geneeskundeopleidingen. Preventie en gezondheidsbevordering zijn kernbegrippen in dit document. Logisch, stelt hoogleraar ontwikkeling van medisch onderwijs Roland Laan (Radboudumc, Nijmegen), want het sluit aan bij de al bestaande ontwikkelingen in het medische veld. Het raamplan is dan ook nadrukkelijk op basis van consensus tot stand gekomen en kan rekenen op een breed draagvlak.

In het Raamplan Artsopleiding 2020 is preventie een sleutelbegrip en dat is ook begrijpelijk, stelt Laan. Hij legt uit: “Het raamplan wordt eens in de zoveel jaar herzien en het is zaak om voordat je dat doet in kaart te brengen wat de toekomstige gezondheidszorg voor uitdagingen met zich meebrengt. Daarbij hebben we vastgesteld dat een steeds groter beroep wordt gedaan op de zorg, door veroudering en technologische ontwikkelingen. En als je de kostenontwikkeling die hiermee samenhangt wilt dempen, is meer aandacht schenken aan preventie en gezondheidsbevordering de aangewezen weg.”

Consensus

Maar dan is de vraag gerechtvaardigd: waarom nu pas die nadrukkelijke aandacht voor preventie en gezondheidsbevordering? “Het is niet zo dat hier in de huidige opleidingen geen aandacht voor bestaat”, zegt Laan. “Er is zelfs groeiende aandacht voor. Tegelijkertijd dateerde het vorige raamplan uit 2009. Een raamplan is een consensusdocument en consensus levert veelal niet de meest vooruitstrevende documenten op. Maar als ik kijk naar hoe het nieuwe raamplan wordt ondersteund, dan zie ik wel dat de beslissing om nadruk te leggen op preventie breed wordt gedragen. Er ligt dus een brede basis om tot implementatie te komen, de tijd is er rijp voor. Al zal het een uitdaging blijven, want het is natuurlijk niet zo dat ineens geen curatieve dokters meer worden opgeleid. De opleiders moeten dus nu wel nadenken over de vraag welke onderwerpen nu minder aandacht moeten gaan krijgen binnen de vastgestelde termijn van zes jaar voor de basisopleiding.”

Dat Laan het raamplan een consensusdocument noemt, is terecht. Het is duidelijk op andere wijze tot stand gekomen dan eerdere versies, stelt hij. “Toen werd een groep verondersteld wijze mensen bij elkaar gezet om het te schrijven”, vertelt hij. “Deze keer is gestart met een conferentie rondom thema’s waarbij alle medische disciplines betrokken waren. Ook bij het inhoudelijk vervolg daarop zijn alle disciplines betrokken, plus wetenschappers, verpleegkundigen, paramedici, jong afgestudeerde specialisten en het ministerie van VWS. We hebben ook goed afgestemd met de vervolgopleidingen.”

Pleidooi voor samenwerking

De gedachte van de opstellers van het raamplan is dat preventie een onderwerp is voor alle medisch specialismen. “Ook een chirurg kan er wat mee”, stelt Laan. “Als een patiënt moet worden geopereerd, is het postoperatieve effect mede afhankelijk van diens algemene gezondheidstoestand. Een chirurg kan daarin minstens een signalerende functie vervullen. Bovendien is het raamplan nadrukkelijk een pleidooi voor interprofessionele samenwerking: iedere specialist kan aan preventie denken, kan er aandacht voor hebben in relatie tot de patiënt in zijn spreekkamer en erover in contact treden met een huisarts of paramedicus.”

Hebben alle specialisten verstand van het onderwerp preventie? “Dat zal per individu verschillen maar ook per beroepsgroep”, zegt Laan. “Ik kan me voorstellen dat een huisarts er meer mee heeft dan een plastisch chirurg. Maar grosso modo denk ik dat er zeker ruimte is voor verbetering op dit punt. Het raamplan vraagt aandacht daarvoor in de zes jaar van de basisopleiding. De volgende vraag is natuurlijk wat de vervolgopleidingen en bij- en nascholingen hiermee gaan doen. Ook daarvoor moet aandacht komen, want specialist zijn betekent een leven lang leren.”

De grote aandacht voor preventie zal helpen om de verwachte groei van de zorgvraag af te remmen en het beroep op de ziekenhuiszorg te verminderen, stelt Laan. “De zorg zal in de toekomst steeds meer dichtbij de patiënt geregeld gaan worden”, zegt hij. “Voor medisch specialisten zal dit betekenen dat zij hun werk ook deels verleggen naar buiten het ziekenhuis. Dat proces is al gaande.”

Strijden om voorrang

Natuurlijk zijn in de voorbereidende fase van het schrijven van het raamplan veel meer onderwerpen op tafel gekomen dan alleen preventie en gezondheidsbevordering. “Het is logisch dat partijen vanuit hun eigen perspectief aandacht vragen voor onderwerp x, y of z”, zegt Laan. “Dit kan betrekking hebben op allerlei onderwerpen: ict, de laatste levensfase, persoonsgerichte zorg, communicatie. Die strijden allemaal om voorrang en daar moeten we keuzes in maken. Daarbij zijn we ons bewust geweest van de beperking van een zesjarige basisopleiding en dus van de noodzaak ons te richten op de algemene competenties die iemand nodig heeft om verantwoord te kunnen handelen, zodanig dat hij na zijn afstuderen ook kan handelen op de specifieke gebieden die belangrijk voor hem zijn. Om een voorbeeld te noemen: wat belangrijk is om goed te kunnen handelen in stervensbegeleiding is goed kunnen luisteren, communiceren en samen met de patiënt beslissingen nemen. Maar dat zijn algemene competenties die ook in andere vormen van medisch handelen essentieel zijn en daarom richten wij ons juist daar op.”

Dit neemt niet weg, erkent Laan, dat ook andere zaken – denk bijvoorbeeld aan digitalisering, big data en AI, aandacht verdienen. “De arts moet op de hoogte zijn van de potentie van deze ontwikkelingen”, zegt hij, “maar hij hoeft er geen specialist in te zijn. Hij moet er vooral goed in kunnen samenwerken met de mensen die dat wel zijn. Bedenk daarbij ook dat een aantal studierichtingen werkt met een kern- en een keuzeprogramma. Op basis van de algemene competenties kan iemand zich in zo’n keuzeprogramma verder ontwikkelen, kiezen voor een aandachtgebied als kunstmatige intelligentie bijvoorbeeld.”

Leidt dit tot specialisaties met aan de ene kant ‘mensendokters’ en aan de andere kant ‘it-artsen’? “Nee, dat denk ik niet, ik vind dat alle dokters mensendokters moeten zijn”, zegt Laan. “Wat niet wegneemt dat er specialismen zijn die een sterke band hebben met technologie. Dat verklaart waarom er ook al beroepen zijn als klinisch technoloog, beroepen dus die op het grensvlak liggen van technologie en geneeskunde. Primair technologisch gericht, maar tegelijk ook werk waarin communicatieve vaardigheden essentieel zijn.”

Interprofessioneel leren

Laan zegt op verschillende mogelijkheden ruimte te zien om de samenwerking tussen disciplines – zoals hij bij herhaling stelt nadrukkelijk een doel van het raamplan – vorm te geven. “Dat begint met het begrip werkplekleren”, vertelt hij. “De opleiding geneeskunde is deels klassikaal en speelt zich deels op de werkplek van de arts af. Op die werkplek komt een scala aan professionals bij elkaar. Iedereen leert daar min of meer automatisch over de bijdragen van de anderen aan het werkproces en hoe je daarin kunt interacteren. Dat is één route, maar het is niet genoeg omdat interprofessioneel samenwerken nog niet overal in de zorg in dezelfde mate vorm krijgt. Daarom vraagt het raamplan ook zo expliciet aandacht voor interprofessioneel leren. Om één voorbeeld te geven: zowel de arts als de verpleegkundige moeten leren effectief met de patiënt te communiceren. Waarom zou je dat dan onafhankelijk van elkaar moeten doen?”

De opleidingen zijn ervan doordrongen dat ze het vormgeven van die samenwerking niet alleen aan kunnen, stelt Laan. “De opleidingsziekenhuizen hebben daar hulp bij nodig”, zegt hij, “van de perifere ziekenhuizen, de huisartsen, verpleegkundigen, maatschappelijk geneeskundigen en patiënten. Dit vraagt om een volwassen partnerschap tussen al deze partijen. Het is zaak dat dit proces zorgvuldig wordt vormgegeven.”

Tekst: drs. Frank van Wijck, wetenschapsjournalist

 

 

 

Intensieve behandeling van hypertensie leidt tot minder cardiovasculaire events bij ouderen

nov 2021 | Hartfalen

Lees meer over Intensieve behandeling van hypertensie leidt tot minder cardiovasculaire events bij ouderen

Rode Hoed Symposium 'De medisch specialist in andere tijden!'

nov 2021

Lees meer over Rode Hoed Symposium 'De medisch specialist in andere tijden!'

Veel open vragen over Long covid en de beste ondersteuning van de patiënt

nov 2021

Lees meer over Veel open vragen over Long covid en de beste ondersteuning van de patiënt

Behandeling van de (zeer) hoog risico hypercholesterolemiepatiënt van morgen

nov 2021 | Vasculaire geneeskunde

Lees meer over Behandeling van de (zeer) hoog risico hypercholesterolemiepatiënt van morgen

LUST-trial naar behandeling gebaseerd op longechografie bij hemodialysepatiënten met een hoog cardiovasculair risico

nov 2021 | Dialyse

Lees meer over LUST-trial naar behandeling gebaseerd op longechografie bij hemodialysepatiënten met een hoog cardiovasculair risico

Abelacimab kan veneuze trombo-embolie voorkomen zonder verhoogd bloedingsrisico

nov 2021 | Benigne hematologie, Orthopedie, Ritmestoornissen

Lees meer over Abelacimab kan veneuze trombo-embolie voorkomen zonder verhoogd bloedingsrisico

Live webcast: De wondere wereld van bindweefselziekten

7 apr 2022 om 19:30 | ILD

Lees meer over Live webcast: De wondere wereld van bindweefselziekten

siRNA, de toekomst van LDL-C verlaging?

31 dec 2021

Lees meer over siRNA, de toekomst van LDL-C verlaging?

Live webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

10 nov 2021 om 20:30

Lees meer over Live webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

Behandeling van de (zeer) hoog risico hypercholesterolemiepatiënt van morgen

18 okt 2021 | Vasculaire geneeskunde

Lees meer over Behandeling van de (zeer) hoog risico hypercholesterolemiepatiënt van morgen

Behandeling van de (zeer) hoog risico hypercholesterolemiepatiënt van vandaag

6 okt 2021 | Vasculaire geneeskunde

Lees meer over Behandeling van de (zeer) hoog risico hypercholesterolemiepatiënt van vandaag

ESC Highlights

15 sep 2021 om 20:30 | Hartfalen, Pulmonale hypertensie

Lees meer over ESC Highlights

Geaccrediteerde webcast Cardiologie Pubquiz deel 2

9 mrt 2021 om 20:30 | Hartfalen, Ritmestoornissen

Lees meer over Geaccrediteerde webcast Cardiologie Pubquiz deel 2

Webcast Update Systemische Sclerose

16 feb 2021 | ILD, Pulmonale hypertensie, Sclerodermie

Lees meer over Webcast Update Systemische Sclerose

Geaccrediteerde webcast Cardiologie Pubquiz deel 1

1 feb 2021 om 20:30

Lees meer over Geaccrediteerde webcast Cardiologie Pubquiz deel 1

Lipidenmanagement na ACS; een nieuwe dynamiek

Angina pectoris, Atherosclerose, Myocardinfarct

Lees meer over Lipidenmanagement na ACS; een nieuwe dynamiek

Linkerventrikelhypertrofie: stelt u de juiste diagnose in deze casus?

Lees meer over Linkerventrikelhypertrofie: stelt u de juiste diagnose in deze casus?

American Heart in ORANJE 2021 (nieuwe datum)

woensdag 19 jan 2022 van 18:00 tot 21:45 | Hartfalen, Ritmestoornissen

Lees meer over American Heart in ORANJE 2021 (nieuwe datum)

Risico-evaluatie niet van invloed op besluitvorming en uitkomsten hartfalen

Lees meer
Lees meer over Risico-evaluatie niet van invloed op besluitvorming en uitkomsten hartfalen

Alkmaarse studie naar algoritme voor familiaire hypercholesterolemie

Lees meer
Lees meer over Alkmaarse studie naar algoritme voor familiaire hypercholesterolemie

Secundaire antibioticaprofylaxe nuttig bij latente reumatische hartziekte

Lees meer
Lees meer over Secundaire antibioticaprofylaxe nuttig bij latente reumatische hartziekte

Hoe langer de ischemieduur, hoe hoger IL-6 na acuut myocardinfarct

Lees meer
Lees meer over Hoe langer de ischemieduur, hoe hoger IL-6 na acuut myocardinfarct

Pericardiotomie vermindert de incidentie van postoperatief AF

Lees meer
Lees meer over Pericardiotomie vermindert de incidentie van postoperatief AF

Na ablatie is aanvullende sluiting linkerhartoor soms nuttig

Lees meer
Lees meer over Na ablatie is aanvullende sluiting linkerhartoor soms nuttig

Wereldwijd cardio-oncologieregister biedt basis voor internationale samenwerking

Lees meer
Lees meer over Wereldwijd cardio-oncologieregister biedt basis voor internationale samenwerking

Innovatief extern ondersteuningsapparaat voor CABG

Lees meer
Lees meer over Innovatief extern ondersteuningsapparaat voor CABG

Empagliflozine verbetert uitkomsten van gehospitaliseerde patiënten met acuut hartfalen

Lees meer
Lees meer over Empagliflozine verbetert uitkomsten van gehospitaliseerde patiënten met acuut hartfalen

Behandeling van de (zeer) hoog risico hypercholesterolemiepatiënt van morgen

nov 2021 | Vasculaire geneeskunde

Lees meer over Behandeling van de (zeer) hoog risico hypercholesterolemiepatiënt van morgen

Podcastserie over de zorg(en) van de oudere atriumfibrilleren patiënt - Podcast 3

dec 2020 | Ouderen

Lees meer over Podcastserie over de zorg(en) van de oudere atriumfibrilleren patiënt - Podcast 3

Podcastserie over de zorg(en) van de oudere atriumfibrilleren patiënt - Podcast 2

aug 2020 | Ouderen

Lees meer over Podcastserie over de zorg(en) van de oudere atriumfibrilleren patiënt - Podcast 2

Podcastserie over de zorg(en) van de oudere atriumfibrilleren patiënt - Podcast 1

apr 2020 | Ouderen

Lees meer over Podcastserie over de zorg(en) van de oudere atriumfibrilleren patiënt - Podcast 1