Preventie van varicella zoster en SARS-CoV-2-ziekte in niertransplantatiepatiënten

Delen via:

Patiënten met chronische nierschade (CNS), dialysepatiënten en niertransplantatiepatiënten hebben een hoog risico op ziekte en sterfte door virale infecties door een verzwakt afweersysteem. De effecten van vaccinatie op de afweerreactie tegen het varicella-zostervirus (VZV) en SARS-CoV-2 zijn onderzocht bij deze patiëntengroepen.

Een eerste varicella-zostervirusinfectie veroorzaakt waterpokken en treedt bij meer dan 90% van de mensen op tijdens de kindertijd. Primaire varicellaziekte is zeldzaam bij volwassen niertransplantatiepatiënten, maar kan zeer ernstig, zelfs dodelijk verlopen. Na vaccinatie met twee doses van een levend verzwakt VZV-vaccin in niertransplantatiekandidaten die géén VZV-antilichamen hadden (seronegatief), ontstonden bij 77% van hen VZV-antilichamen (seroconversie). Er was geen verschil tussen degenen die binnen een jaar na vaccinatie een niertransplantatie kregen en hen die dat niet kregen. VZV-specifieke CD4+-geheugen-T-cellen namen toe bij 82% van de patiënten. Er traden geen ernstige vaccingerelateerde bijwerkingen op. 

Herpes zoster

De meerderheid van de volwassenen is VZV-seropositief. VZV blijft echter levenslang latent aanwezig en veroorzaakt bij reactivering herpes zoster (gordelroos). De herpes-zosterincidentie was hoger in alle orgaantransplantatiegroepen (hart, long, lever en nier) in het Erasmus MC vergeleken met de algemene bevolking ouder dan 80 jaar. Eén derde van de patiënten ontwikkelde complicaties, zoals post-herpetische neuralgie of gedissemineerde herpes zoster. De incidentie en morbiditeit was het hoogst na hart- en longtransplantatie, bij oudere patiënten en bij degenen die geen CMV-profylaxe kregen. 

Een VZV-boostervaccinatie zou het risico op herpes zoster kunnen verkleinen. De immuunreactie op een levend verzwakt virusboostervaccin bij VZV-seropositieve patiënten van ≥ 50 jaar die wachtten op een niertransplantatie is vergeleken met de reactie bij een controlegroep van dezelfde leeftijd met een normale nierfunctie. Er traden geen ernstige vaccingerelateerde bijwerkingen op. VZV-specifieke geheugen B-cellen waren drie maanden na vaccinatie toegenomen en VZV-specifieke antilichaam- en CD4+-geheugen-T-celreacties waren minstens een jaar na vaccinatie significant verhoogd. Deze reacties bereikten bij patiënten (zelfs degenen die intussen een niertransplantatie ontvingen) een gelijk niveau als bij controlepersonen.

SARS-CoV-2

In het begin van de SARS-CoV-2-pandemie was de mortaliteit bij patiënten met chronische nierschade, dialysepatiënten en niertransplantatiepatiënten 2 tot 4 keer hoger dan in de algemene bevolking. Het RECOVAC-consortium (REnal patients COVID-19 VACcination) heeft meerdere studies verricht naar immunogeniciteit en veiligheid van vaccinatie. De RECOVAC Immuunrespons studie was een prospectief, gecontroleerd, multicenteronderzoek, naar immuunreacties op primaire COVID-19-vaccinatie in 4 verschillende cohorten: patiënten met chronische nierschade stadium IV/V, dialysepatiënten, niertransplantatiepatiënten en gezonde controlepersonen. Het primaire eindpunt was de SARS-CoV-2 spike-S1-specifieke IgG-concentratie op dag 28 na de tweede vaccinatie (seroconversie). Secundaire eindpunten waren levensduur en neutraliserende capaciteit van antilichamen, SARS-CoV-2-specifieke T-en B-celreacties en inductie van SARS-CoV-2-specifieke antilichamen in het neusslijmvlies. Het optreden van bijwerkingen, de incidentie en de ernst van COVID-19 en de vorming van anti-HLA-antilichamen werden bijgehouden. 

Het percentage niertransplantatiepatiënten dat antilichamen maakte na 2 mRNA-vaccinaties bleek significant lager dan dat percentage bij patiënten met chronische nierschade en dialysepatiënten. De bevindingen van deze studies leidden tot de uitbreiding van de basis COVID-19-vaccinatiereeks in het nationale vaccinatieprogramma met een derde dosis voor immuungecompromitteerde patiënten.

De RECOVAC Herhaalde Vaccinatie-studie was een gerandomiseerde multicenterstudie, die zowel alternatieve vaccinatiestrategieën als tijdelijke vermindering van immunosuppressieve medicatie vergeleek met de standaard herhaalde vaccinatie bij niertransplantatiepatiënten die na 2 of 3 mRNA-vaccinaties geen antilichamen hadden gevormd. Herhaalde vaccinatie bleek de meest succesvolle strategie om SARS-CoV-2-specifieke antilichamen te verhogen bij deze non-responders. Een dubbele dosis mRNA-vaccin, heterologe vaccinatie met het Ad26.COV2-S-vaccin en tijdelijke stopzetting van mycofenolaatmofetil gaven geen significante verbetering van het percentage responders, de T-cel-reacties of de neutralisatie van de originele, delta- en omicronvirusstammen. Belangrijk is dat er geen transplantaatafstotingen en geen vaccinatiegerelateerde ernstige bijwerkingen optraden en dat de nierfunctie stabiel bleef.

Concluderend is de boodschap dat vaccineren voordat immuunsuppressieve medicatie gestart wordt en herhaling van vaccinaties, patiënten met chronische nierschade of een niertransplantaat een betere weerbaarheid tegen infectieziekten geeft.

De Promotie

Marcia M.L. Kho promoveerde op 4 oktober 2023 op het proefschrift ‘Prevention of varicella zoster and SARS-CoV-2 disease in kidney transplant recipients’ aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Het onderzoek stond onder supervisie van promotoren prof. dr. R. Zietse en prof. dr. M.E.J. Reinders en copromotoren dr. N.M. van Besouw en dr. D.A. Hesselink. Marcia Kho werkt momenteel als internist-nefroloog bij het Erasmus MC.

Eerste autotransplantatie van de nier uitgevoerd met eenarmige operatierobot

jun 2024 | Niertransplantatie

Lees meer over Eerste autotransplantatie van de nier uitgevoerd met eenarmige operatierobot

37,5 miljoen voor consortium regeneratieve geneeskunde

jun 2024 | Artrose, Chronische nierschade, Hartfalen

Lees meer over 37,5 miljoen voor consortium regeneratieve geneeskunde

Vergoeding voclosporine (Lupkynis)

jun 2024

Lees meer over Vergoeding voclosporine (Lupkynis)

Nieuwe perfusiemethode houdt donornier langer in leven

mei 2024 | Niertransplantatie

Lees meer over Nieuwe perfusiemethode houdt donornier langer in leven

Preventie van varicella zoster en SARS-CoV-2-ziekte in niertransplantatiepatiënten

mei 2024 | Chronische nierschade, Dialyse, Niertransplantatie

Lees meer over Preventie van varicella zoster en SARS-CoV-2-ziekte in niertransplantatiepatiënten

Concrete stappen richting planetaire gezondheid binnen umc-opleidingen

mei 2024

Lees meer over Concrete stappen richting planetaire gezondheid binnen umc-opleidingen

ERA Highlights 2024

2 jul 2024 om 20:00 | Chronische nierschade, Dialyse

Lees meer over ERA Highlights 2024

Cardiorenale casuïstiek in een transmurale setting

17 jun 2024 om 20:00 | Diabetes

Lees meer over Cardiorenale casuïstiek in een transmurale setting

Niertoxiciteit na orgaantransplantatie – Belicht vanuit diverse disciplines

11 jun 2024 om 20:00 | Acuut nierfalen, Chronische nierschade, Niertransplantatie

Lees meer over Niertoxiciteit na orgaantransplantatie – Belicht vanuit diverse disciplines

Expertdebat SLE, Deel 3 - Praktische handvatten: Van zwangerschapswens tot de rol van B-cellen in lupus

11 mrt 2024 | Immuuntherapie, SLE

Lees meer over Expertdebat SLE, Deel 3 - Praktische handvatten: Van zwangerschapswens tot de rol van B-cellen in lupus

Optimaal teamwork bij de DM2-patiënt met chronische nierschade

27 feb 2024 om 20:00 | Chronische nierschade, Diabetes

Lees meer over Optimaal teamwork bij de DM2-patiënt met chronische nierschade

ASN Highlights 2023

28 nov 2023 om 20:30 | Chronische nierschade, Diabetes

Lees meer over ASN Highlights 2023

ERA Highlights 2023

11 jul 2023 om 20:00 | Dialyse, Niertransplantatie

Lees meer over ERA Highlights 2023

CMV-infecties bij post-transplantatiepatiënten; een behandellandschap in ontwikkeling

6 jun 2023 | Stamceltransplantatie, Virale infecties

Lees meer over CMV-infecties bij post-transplantatiepatiënten; een behandellandschap in ontwikkeling

Optimaal teamwork bij de DM2-patiënt met zeer hoog risico

30 mrt 2023 om 20:30 | Chronische nierschade, Diabetes, Hartfalen

Lees meer over Optimaal teamwork bij de DM2-patiënt met zeer hoog risico
Er zijn geen e-learnings gevonden.
Er zijn geen bijeenkomsten gevonden.

Rilparencel: renale autologe celtherapie bij chronische nierschade en diabetes type 2

mei 2024 | Chronische nierschade, Diabetes

Lees meer over Rilparencel: renale autologe celtherapie bij chronische nierschade en diabetes type 2

Hoe gaat het nu met jongvolwassenen die als kind begonnen met nierfunctievervangende therapie?

mei 2024 | Dialyse, Niertransplantatie

Lees meer over Hoe gaat het nu met jongvolwassenen die als kind begonnen met nierfunctievervangende therapie?

Veelbelovende resultaten na 1 jaar behandeling met zigakibart bij IgA-nefropathie

mei 2024 | Chronische nierschade

Lees meer over Veelbelovende resultaten na 1 jaar behandeling met zigakibart bij IgA-nefropathie

IMPACT CKD: De impact van screening en betere behandeling van chronische nierschade

mei 2024 | Chronische nierschade, Diabetes

Lees meer over IMPACT CKD: De impact van screening en betere behandeling van chronische nierschade

FLOW-trial naar semaglutide in de spotlights

mei 2024 | Chronische nierschade, Diabetes

Lees meer over FLOW-trial naar semaglutide in de spotlights

Predict-PD: overleving van PD-patiënten voorspellen met machine learning

mei 2024 | Dialyse

Lees meer over Predict-PD: overleving van PD-patiënten voorspellen met machine learning

Is de urine oxalaat-creatinineratio geschikt om te screenen op hyperoxalurie?

mei 2024 | Chronische nierschade

Lees meer over Is de urine oxalaat-creatinineratio geschikt om te screenen op hyperoxalurie?

Interimanalyse ALIGN: Afname proteïnurie met atrasentan bij IgA-nefropathie

mei 2024 | Chronische nierschade

Lees meer over Interimanalyse ALIGN: Afname proteïnurie met atrasentan bij IgA-nefropathie

Minder AKI na hartchirurgie dankzij perioperatief empagliflozine

mei 2024 | Acuut nierfalen

Lees meer over Minder AKI na hartchirurgie dankzij perioperatief empagliflozine

ERA Highlights 2023 Podcast

aug 2023 | Dialyse, Niertransplantatie

Lees meer over ERA Highlights 2023 Podcast

Maximale RAAS-blokkade bij CKD-patiënten met (risico op) hyperkaliëmie

nov 2020

Lees meer over Maximale RAAS-blokkade bij CKD-patiënten met (risico op) hyperkaliëmie

MedNet Nefrologie 2024-01

apr 2024

Lees meer over MedNet Nefrologie 2024-01

MedNet Nefrologie 2023-03

dec 2023

Lees meer over MedNet Nefrologie 2023-03

MedNet Nefrologie 2023-02

jul 2023

Lees meer over MedNet Nefrologie 2023-02

MedNet Nefrologie 2023-01

apr 2023

Lees meer over MedNet Nefrologie 2023-01

MedNet Nefrologie 2022-03

dec 2022

Lees meer over MedNet Nefrologie 2022-03

MedNet Nefrologie 2022-02

jul 2022

Lees meer over MedNet Nefrologie 2022-02

MedNet Nefrologie 2022-01

apr 2022

Lees meer over MedNet Nefrologie 2022-01