Smartphone als basis voor betere MS-zorg

Delen via:

Promovendus Ka-Hoo Lam (Amsterdam UMC, locatie VUmc) onderzoekt de meerwaarde van het gebruik van twee apps voor multiple sclerose-patiënten. De ene meet de typvaardigheid, de andere is bedoeld voor loop-, cognitie- en oogtesten. De hoop is dat veelvuldiger meten dan alleen routinematig in het ziekenhuis kan leiden tot gerichtere behandeling.

Controle van patiënten op afstand met behulp van apps is niet nieuw. Telemonitoring bij COPD is een bekend voorbeeld, net als voor tieners met IBD. “Het verbaasde me dan ook toen ik vier jaar geleden aan mijn onderzoek begon, dat op het gebied van MS niet of nauwelijks gebruik werd gemaakt van deze mogelijkheid”, zegt Lam. “Smartphones zijn al lang geen nieuwe ontwikkeling meer tenslotte, maar de toepassing ervan voor innovatie in de zorg blijft nog steeds onderbelicht.”

Dat Lam bij zijn onderzoek gebruik kon gaan maken van smartphones van patiënten, was te danken aan een MS hackathon die VUmc in 2016 hield met zorgprofessionals en programmeurs om creatieve oplossingen te bedenken voor verbetering van de MS-zorg. Daaruit zijn de twee apps gekomen, NeuroKeys en MS sherpa, die de basis vormden voor Lam’s promotieonderzoek. “Het eerste idee hierbij was een tweejarig onderzoek met 100 patiënten, met een exploratief karakter”, vertelt hij. “Maar nu blijkt het project veel uitgebreider te zijn omdat de eerste resultaten veel potentie laten zien.”

Handfunctie en cognitie

Het doel van de NeuroKeys app is het meten van de typvaardigheid van de MS-patiënt. “Het mooie is dat de patënt er niet iets extra’s voor hoeft te doen”, vertelt Lam. “Het typen op de smartphone is immers een bijna onmisbare dagelijkse activiteit. Door te meten wanneer toetsen worden ingedrukt en losgelaten, kan de app onder andere de typsnelheid meten. Mensen met MS typen trager dan een controlegroep zonder MS, blijkt uit de eerste resultaten. De hypothese is dat dit te maken heeft met afname in handfunctie en cognitie. Het doel is te komen tot een model dat inzicht biedt in het ziektebeloop, met de achterliggende gedachte dat sneller gericht kan worden gehandeld als blijkt dat dit nodig is. Starten met medicatie bijvoorbeeld, een ander medicatieschema, of eerder dan eerst besloten was een MRI-onderzoek doen. Daarnaast is de hoop dat we veranderingen die we in het typen waarnemen kunnen correleren aan ontstekingen zodat het mogelijk wordt daar eerder op in te grijpen. Dat is echter nog voor de toekomst. Voor nu kan deze app een toevoeging bieden bovenop de huidige metingen in het ziekenhuis. Het ziekenhuis is immers een kunstmatige omgeving, en biedt daarmee niet per se een reflectie van een functie die iemand in het dagelijks leven uitvoert.”

Onrust?

Toepassing van de app geeft de patiënt meer inzicht in het eigen ziektebeloop en daarmee mogelijk meer rust, stelt Lam. Of juist onrust? “Daar moeten we zeker voor waken”, zegt hij. “We moeten dus voorzichtig zijn met het interpreteren van de data, heel secuur zijn in wat we er wel en niet uit kunnen afleiden. Het zou bijvoorbeeld interessant zijn de meting te kunnen koppelen aan het moment waarop die plaatsvindt: ’s ochtends, ’s avonds, als de patiënt vermoeid is of bezig met andere activiteiten. Er zijn veel omstandigheden waarmee in de standaard meting in het ziekenhuis geen rekening kan worden gehouden.”

Loop-, cognitie- en oogtesten

De MS sherpa app bestaat uit loop-, cognitie- en oogtesten. “Die komen dus overeen met de testen die in het ziekenhuis worden uitgevoerd”, zegt Lam. “Met als belangrijk verschil dat ze met de app vaker kunnen worden gedaan, met dezelfde voordelen als bij de NeuroKeys app. Veel testen worden gebruikt voor onderzoek in groepsverband, maar de patiënt wil juist weten wat zijn eigen resultaten zijn vergeleken met een jaar eerder. Veel klinische meetinstrumenten zijn daar niet zo geschikt voor. De verwachting is dat de sensitiviteit van de metingen zal verbeteren als vaker kan worden gemeten.”

Het punt is, stelt Lam, dat voor MS geen handleiding bestaat voor ‘als dit aan de hand is moet dat worden gedaan’. “Het blijft altijd een inschatting van de neuroloog in samenspraak met de patiënt”, zegt hij. “Moet meteen de stap naar zwaardere medicatie worden gezet, met de daarbij behorende risico’s op bijwerkingen en complicaties? De app-metingen kunnen meer houvast geven voor een meer gerichte beslissing, bijvoorbeeld om een afwachtend beleid te voeren of niet meteen een vervolgstap in de behandeling te zetten. Vaker meten helpt om onzekerheden weg te nemen en behandelbeslissingen stelliger te kunnen nemen.”

Eerder handelen

Op exacerbaties wordt nu pas gehandeld als de patiënt aangeeft dat er klachten zijn. “Dan is er dus al sprake van ontstekingen in de hersenen of het ruggenmerg”, zegt Lam. “Als deze ontstekingsactiviteit eerder opgepikt kan worden of als exacerbaties al in een subklinische fase gedetecteerd kunnen worden, kan tijdiger een behandeling ingezet worden of kunnen mogelijk exacerbaties zelfs voorkomen worden. Hiervoor zou het mooi zijn om app-metingen te kunnen correleren aan exacerbaties die de patiënt niet voelt, maar die alleen op MRI-beelden zijn waar te nemen. Dat is een interessante invalshoek voor het huidige onderzoek en vervolgonderzoeken.”

Complementair

Bij de introductie van telemonitoring voor tieners met IBD een paar jaar geleden, zei kinderarts Patrick van Rheenen (UMC Groningen) dat dit heel wat ‘hallo tot ziens’-consulten in het ziekenhuis zou schelen. Is hetzelfde voor MS denkbaar met de twee apps die Lam onderzoekt? “Wellicht, maar dan toch op de heel lange termijn”, zegt hij. “MS is een complex ziektebeeld, dus er is geen groen of rood licht op basis waarvan de neuroloog voldoende weet om op basis van metingen op afstand zijn beleid te kunnen bepalen. De metingen die in het ziekenhuis plaatsvinden blijven dus relevant, net als de bespreking van de ervaringen van de patiënt met de arts. De metingen met de apps zijn dus complementair aan die in het ziekenhuis, en hebben bovendien de interpretatie door de neuroloog nodig.”

Wel is de verwachting dat de neuroloog dankzij de metingen van de apps meer duidelijkheid krijgt over de ziekte op het niveau van de individuele patiënt, stelt Lam. “Feitelijk maakt de MS-zorg dan de stap van het varen op inschattingen naar onderbouwde behandelbeslissingen op maat voor de patiënt”, zegt hij, “en dat is een enorm belangrijke winst.”

Frans Verhey, laatste zenuwarts van Nederland, met emeritaat

mei 2022 | Dementie

Lees meer over Frans Verhey, laatste zenuwarts van Nederland, met emeritaat

Vermindering hersendoorbloeding en achteruitgang van cognitie bij Alzheimer

mei 2022 | Dementie

Lees meer over Vermindering hersendoorbloeding en achteruitgang van cognitie bij Alzheimer

Ketogeen dieet gerelateerd aan afname MS-symptomen

mei 2022 | Multipele Sclerose

Lees meer over Ketogeen dieet gerelateerd aan afname MS-symptomen

Dagelijks corticosteroïden veilig en effectief bij duchennespierdystrofie

mei 2022 | Neuro-musculair

Lees meer over Dagelijks corticosteroïden veilig en effectief bij duchennespierdystrofie

Briljante technologische doorbraak zoekt toepassing

mei 2022 | Neuro-musculair

Lees meer over Briljante technologische doorbraak zoekt toepassing

Onderzoek naar behandeling voor epilepsie met precisiebestraling

apr 2022 | Epilepsie, Radiotherapie

Lees meer over Onderzoek naar behandeling voor epilepsie met precisiebestraling

Masterclass Diabetes: Pijn & Polyfarmacie

16 jun 2022 om 20:00 | Diabetes

Lees meer over Masterclass Diabetes: Pijn & Polyfarmacie

Gewone symptomen van zeldzame ziekten

20 apr 2022 om 20:30

Lees meer over Gewone symptomen van zeldzame ziekten

Neurologisch Jaaroverzicht 2021

5 apr 2022 | Bewegingsstoornissen, Dementie, Hoofdpijn, Multipele Sclerose

Lees meer over Neurologisch Jaaroverzicht 2021

Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

10 nov 2021 om 20:30

Lees meer over Webcast Long covid: wat weten we, wat kunt u verwachten, wat kunt u doen?

Online Alzheimer Innovatie Forum

4 nov 2021 om 20:00 | Dementie

Lees meer over Online Alzheimer Innovatie Forum

Meaningful Migraine Management

13 okt 2021 om 20:00 | Hoofdpijn

Lees meer over Meaningful Migraine Management

Don’t be late! Vroege behandeling en interventie bij MS

22 sep 2021 om 20:00 | Multipele Sclerose

Lees meer over Don’t be late! Vroege behandeling en interventie bij MS

Webinars migraine: de laatste ontwikkelingen in de behandeling van migraine

10 aug 2021 | Hoofdpijn

Lees meer over Webinars migraine: de laatste ontwikkelingen in de behandeling van migraine

Masterclass: de neuropathische pijnpuzzel

11 mei 2021 om 20:00

Lees meer over Masterclass: de neuropathische pijnpuzzel

Sinusitus of Migraine?

Hoofdpijn

Lees meer over Sinusitus of Migraine?
Er zijn geen bijeenkomsten gevonden.

Ruggenmergstimulatie bij pijnlijke diabetische neuropathie

Lees meer
Lees meer over Ruggenmergstimulatie bij pijnlijke diabetische neuropathie

Ravulizumab effectief bij gegeneraliseerde myasthenia gravis

Lees meer
Lees meer over Ravulizumab effectief bij gegeneraliseerde myasthenia gravis

Trofinetide effectief bij syndroom van Rett

Lees meer
Lees meer over Trofinetide effectief bij syndroom van Rett

De neurobiologie van COVID-19: wat weten we?

Lees meer
Lees meer over De neurobiologie van COVID-19: wat weten we?

Ublituximab vergeleken met teriflunomide bij RMS-patiënten

Lees meer
Lees meer over Ublituximab vergeleken met teriflunomide bij RMS-patiënten

Aiossen nog vaker depressief na coronapandemie

Lees meer
Lees meer over Aiossen nog vaker depressief na coronapandemie

Genetische netwerken als basis voor nieuwe medicijnen

Lees meer
Lees meer over Genetische netwerken als basis voor nieuwe medicijnen

Voorspellers van een slechtere prognose bij pediatrische MS

Lees meer
Lees meer over Voorspellers van een slechtere prognose bij pediatrische MS

Is trombolyse na ischemische beroerte niet (altijd) nodig?

Lees meer
Lees meer over Is trombolyse na ischemische beroerte niet (altijd) nodig?

Podcasts migraine: de laatste ontwikkelingen in de behandeling van migraine

aug 2021 | Hoofdpijn

Lees meer over Podcasts migraine: de laatste ontwikkelingen in de behandeling van migraine

Real World Evidence in MS

jan 2020 | Multipele Sclerose

Lees meer over Real World Evidence in MS