Komt er een bevolkingsonderzoek naar vroege stadia van diabetes mellitus type 1?

Anastasia Albanese-O’Neill en prof. dr. Anette-Gabriele Ziegler, vooraanstaand wetenschappers op het gebied van diabetes mellitus type 1 (DM1), presenteerden tijdens de EASD de nieuwe internationale consensus over screening op vroege stadia van DM1.^1,2

De aanleiding is duidelijk, schetst Albanese-O’Neill: “De incidentie van DM1 stijgt wereldwijd en de American Diabetes Association beveelt screening al langer aan.”³ Ziegler voegt daaraan toe: “Nog altijd presenteert 30-60% van de kinderen zich met diabetische ketoacidose bij diagnose. Vroege opsporing kan dit risico verlagen tot onder de 5%.”⁴

Antistoffen

Tot nu toe richtte screening zich vooral op familieleden van patiënten met DM1.² Ziegler: “Maar 85-90% van de mensen die DM1 ontwikkelen, heeft geen voorgeschiedenis in de familie. Het consensusdocument stelt daarom dat bevolkingsonderzoek met auto-antilichamen de volgende stap moet zijn.”²

3 keer screenen

Het consensusdocument beveelt screening aan op de belangrijkste auto-antilichamen: IAA, GADA, IA-2A en ZnT8A.² Het screeningsschema is gebaseerd op belangrijke studies als TEDDY, TIDI en Fr1da.² Het bestaat uit 3 momenten. De eerste keer is op de leeftijd van 2-4 jaar; bij IAb-negativiteit volgt een tweede screening op de leeftijd van 6-8 jaar en nog eens op de leeftijd van 10-15 jaar. Ziegler: “Een eenmalige screening op jonge leeftijd detecteert slechts 40%. Omdat kinderen die aanvankelijk IAb-negatief zijn, later alsnog positief kunnen worden, is herhaald screenen van belang. Met deze aanpak leidt dat tot een sensitiviteit van ongeveer 80%.”²

De volgende stap

Voordat het bevolkingsonderzoek gestart kan worden, beveelt het document aan om een goede infrastructuur op te zetten voor het verwijzen bij positieve resultaten en het monitoren van kinderen met een vroeg stadium van DM1. Ziegler: “We hebben genoeg bewijs om screening niet langer te beperken tot risicogroepen. Het is tijd om de stap te zetten naar bevolkingsonderzoek.”² Albanese-O’Neill: “En het is haalbaar: in Italië is er sinds 2023 een bevolkingsonderzoek voor kinderen.”

Bronnen:

1. Albanese-O’Neill A, et al. The emerging consensus for population level screening to detect early stage type 1 diabetes, EASD 2025, oral symposium.
2. Phillip M, et al. Consensus guidance for monitoring individuals with islet autoantibody-positive pre-stage 3 type 1 diabetes. Diabetes Care. 2024 Aug 1;47(8):1276-98.
3. American Diabetes Association Professional Practice Committee. 2. diagnosis and classification of diabetes: standards of care in diabetes-2025. Diabetes Care. 2025 Jan 1;48(1 Suppl 1):S27-49.
4. Hummel S, et al; Fr1da Study Group. Children diagnosed with presymptomatic type 1 diabetes through public health screening have milder diabetes at clinical manifestation. Diabetologia. 2023 Sep;66(9):1633-42.